Sayt test holatida ishlamoqda!
02 Sentabr, 2026   |   20 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:27
Quyosh
05:50
Peshin
12:23
Asr
17:00
Shom
18:59
Xufton
20:17
Bismillah
02 Sentabr, 2026, 20 Rabi`ul avval, 1448

Dinbuzarlar da'vosi

21.04.2021   2860   7 min.
Dinbuzarlar da'vosi

Bugungi hayot go'zal, tinch, osoyishta. Lekin bu yorug' olamni zulmatga, odamlar hayotini halokatga aylantiruvchilar afsuski, qancha-qancha begunohlarni yo'ldan adashtirmoqda, xonavayron etmoqda, qonini to'kmoqda. Barcha mutassib oqimlarning da'vatlariga yaxshilab nazar tashlansa, islomga yot narsalar ekani ma'lum bo'ladi. Ular Qur'on, hadisdan «dalil» keltiradilar, lekin faqat o'z foydalari uchun ya'ni, umuman Qur'on hadis dalolat qilmaydigan ma'nolarda tushuntirmoqchi bo'ladilar», Turli xildagi e'tiqodlarni o'zlarining g'arazli maqsadlariga asos qilib olgan barcha oqim va toifalar yurtimizga har turli yo'llar bilan suqilib kirib, kishilar va yoshlarning ongini buzg'unchi aqidasini sindirishga harakat qilmoqdalar.

Bunday oqimlarning barchasi o'z yo'llariga yurmaganlarni kofirga chiqarib o'ldirishga hukm qiladilar. Aslida Islomda kim «Laa ilaaha illalloh, Muhammadur rosululloh», desa, u musulmondir. Kim Islom arkonlarini bajarsa, uni kofir deb atash joiz emas. Alloh taolo Tavba surasida: «Agar tavba qilsalar, namozni to'kis ado etsalar va zakotni bersalar, yo'llarini bo'shatib qo'yinglar. Albatta, Alloh o'ta mag'firatlidir, o'ta rahmlidir», deb marhamat qilgan (5-oyat). Ularning faoliyati oddiy halqning qiynalishi, qoni to'kilishi, muqaddas islom diniga dog' tushishidan bo'lak narsaga olib kelmagan. Ular turlicha bo'lishidan qat'iy nazar, asl maqsadi hokimiyat boylikka erishish bo'lib, sof islom ta'limotidan yiroq, faqat isyonga undovchi oqimlar bo'lib kelgan. Barcha mutassib aqidaparast oqimlar fojeasi shundaki, ular iymon, e'tiqod bilan ma'rifat, din va falsafa o'rtasidagi farq, ularning mohiyatini o'zlarining fikr doiralarida talqin qiladilar.

Shuningdek, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Sizlarga voy bo'lsin! Sho'ringiz qursin! Qaranglar, mendan keyin bir-birining bo'yniga uradigan kofir bo'lib ketmanglar», deganlar.

Boshqa bir hadisda: «Kim «Laa ilaaha illalloh», desa, mendan jonini, molini saqlabdi. Faqat haqqi bilan bo'lsa, mustasno. Ularning hisobi Allohning zimmasidadir», deganlar.

Shuningdek, Ibn Umar va Oisha onamiz roziyallohu anhum: «Ahli qiblani kofirga chiqarish yo'q», deyishgan. Ushbu masala eng xatarli masalalardandir, chunki bu erda mo'min-musulmonlarning qonini, jonini halol sanash bor, ularning hurmatini, mol-mulkini, huquqlarini oyoqosti qilish bor.

Alloh taolo Niso surasida aytadi: «Kim bir mo'minni qasddan o'ldirsa, jazosi jahannamdir. Unda mangu qoluvchidir. Alloh unga g'azab qiladir, uni la'natlaydir va unga ulkan azobni tayyorlab qo'yadir» (93-oyat).

Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «Kim o'z birodariga «Ey kofir!» desa, ikkovidan biri o'sha bo'ladi», deganlar.

Alloh taolo musulmonligini e'tirof qilib turgan kishini o'ldirishdan g'oyatda qattiq ogohlantirgan. Bu haqda Niso surasida: «Agar sizdan chetlansalar va siz bilan urushmasdan, tinchlikni taklif qilsalar, Alloh sizlarga ularning ziddiga yo'l bermas» deyilgan (90-oyat).

Nabiy sollallohu alayhi vasallam  qo'shnini shirkda ayblashdan va unga qarshi qilich ko'tarishdan qattiq ogohlantirganlar. U zot: «Sizlarga bo'lishidan eng xavsiragan narsam, bir kishi Qur'onni o'qib.... so'ng undan ajrab va orqasiga otib yuborib, qo'shnisiga qilich ko'targan va uni shirkda ayblashidir", deganlar.

Nafaqat qurolsiz va urush qilmagan musulmonni, balki har qanday insonni o'ldirish mumkin emas. Usoma ibn Zayd roziyallohu anhuning «Laa ilaaha illalloh» degan bir odamni o'ldirib qo'ygani haqidagi mashhur qissada Rasululloh sollallohu alayhi vasallam unga «Laa ilaaha illalloh», desa ham o'ldirdingmi?» deb qayta-qayta so'rayverganlar. Usoma roziyallohu anhu: «Ey Allohning Rasuli! U buni quroldan qo'rqqanidan, xavfsirab aytdi», deganida, u zot: «Sen uning qalbini yorib ko'rdingmi?» deganlar.

Insonlarga o'lim tilash, ular joniga qasd qilishni Islom dini qattiq qoralaydi. Alloh taolo Qur'oni karimda: “Kimki biron jonzot o'ldirmagan va u erda buzg'unchilik qilib yurmagan odamni o'ldirsa demak, guyo barcha odamlarni, o'ldiribdi, kimki unga hayot ato etsa (ya'ni o'ldirishdan bosh tortsa) demak, guyo barcha odamlarga hayot beribdi”, deydi (Moida surasi, 32-oyat).  Ushbu oyat va hadisi sharifdan ko'rinib turibdiki, nohaq odam o'ldirgan insonning jazosi jahannam, Allohning la'nati va azobidir. “Islom shiorilari”ni da'vo qilayotgan buzg'unchilarning insonlar hayotiga bu qadar beparvo qarayotgani, chumoliga achingandek achinmasligi ushbu oyati karimada xabar berilgan va'idlarga ayni munosibdir.

Dinni niqob qilib olgan dinbuzarlarning eng asosiy da'volaridan biri davlat rahbariga itoat etmay “xalifalik” o'rnatishdir. Musulmon kishi  Qur'oni Karim Niso surasining 59-oyati hukmiga ko'ra ishboshi va rahbarlariga bo'ysunishi zarur. Ahli sunna val jamoa aqidasida bu aniq belgilab qo'yilgan.

 Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) xabar berdilar: “Kimki o'z amiridan biror noxushlik ko'rsa, bas, sabr qilsin! Chunki, kimki sulton buyrug'idan bir qarich tashqari chiqsa, johiliyat o'limida vafot etibdi” (Buxoriy, 9/7053-7054, 7143; Muslim, 3/1849). Mazkur hadisi sharifda davlat rahbariga itoat etish shartligi ta'kidlangan.

Vidolashuv hajida Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bunday deganlar: “Rabbingizga ibodat qilinglar, besh vaqt namozingizni o'qinglar, ramazon oyi ro'zasini tutinglar, mollaringizning zakotini ado qilinglar va ishingiz egalariga itoat etinglar, (shunday qilib) Rabbingizning jannatiga kiringlar!” (Hokim, 1/19). Ushbu hadis Imom Muslim (rahimahulloh) shartiga ko'ra sahihdir.

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kimki ummatimga qarshi chiqsa-yu, ularning yaxshisini ham, yomonini ham urib o'ldirsa, ularning mo'minligidan parvo qilmasa, (musulmonlik va tinchlik-omonlik) ahdini qilgan kimsaning ahdiga vafo qilmasa, bas, u mendan emas va men ham undan emasman!”.

Mustahkam e'tiqod, sof aqida har bir kishi hayotining asl mohiyati bo'lishi lozim. Yurt tinchligi, osoyishtaligiga putur etkazadigan, vatandoshlarimizni chalg'itadigan yot g'oyalarga qarshi kurashish barchamizning burchimizdir. Alloh taolo bizga ato etgan tinchlik, barqarorlik va xotirjamlik kabi ulug' ne'matlar qadriga etishimiz, ularni himoya qilishimiz zarur. Tinchlik osoyishta yurtda xotirjam yashash esa katta baxtdir.

 

O'ktam Qurbaniyazov,

Amudaryo tumani

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Halol bo‘ling, rost so‘zlang, iymon va insoniylikni asrang!

19.08.2026   32789   4 min.
Halol bo‘ling, rost so‘zlang, iymon va insoniylikni asrang!

Halollik va rostgo‘ylik insonning shaxsiy fazilatlari bo‘lish bilan birga, oila mustahkamligi, jamiyat taraqqiyoti va ijtimoiy munosabatlarning barqarorligini ta’minlaydigan muhim milliy, diniy, ma’naviy-axloqiy qadriyatlardir.

Islom dinida halollik va rostgo‘ylikka inson hayotining barcha sohalarini qamrab oluvchi muhim tamoyillar sifatida qaraladi. Halol va haromni farqlash, shubhali ishlardan saqlanish, o‘zgalarning haq-huquqini poymol qilmaslik, rostgo‘y va adolatli bo‘lish insonning nafaqat shaxsiy kamoloti, balki jamiyat oldidagi mas’uliyatini ham belgilaydi.

Qur’oni karim oyatlari va Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning ko‘plab hadisi shariflarida insonlarni halollik va rostgo‘ylikka da’vat qilish, har doim halol bo‘lishga undash, aldov va yolg‘on guvohlik berishdan qaytarishga alohida e’tibor qaratilgan. Zero, halollik va rostgo‘ylik insonning ma’naviy kamolotini, imoni mustahkam va axloqi go‘zalligini namoyon etuvchi eng muhim fazilatlardir. Harom va yolg‘on esa nafaqat shaxsning obro‘si va unga ishonchini yemiradi, balki jamiyatda o‘zaro ishonchsizlik, adovat va nizolar kelib chiqishiga ham sabab bo‘ladi.

Alloh taolo "Nahl" surasining 105-oyatida bunday marhamat qilgan: “Yolg‘on so‘zlarni faqat Allohning oyatlariga imon keltirmaydiganlargina to‘qiydilar. Aynan o‘shalarning o‘zlari yolg‘onchilardir”.

Bu o‘rinda yolg‘onning qanchalik og‘ir ma’naviy illat ekani bayon qilinib, uning Allohning oyatlariga munosabat bilan bog‘liq jihati ko‘rsatib berilyapti. Oyatning nozil bo‘lish sababi Makka mushriklarining Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamga nisbatan turli asossiz da’volarni ilgari surgani, jumladan, u zotni yolg‘onchilikda ayblaganidir. Ular Qur’oni karimni go‘yo Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning o‘zlari to‘qib chiqargani to‘g‘risida asossiz da’volarni ilgari surgan. Qur’oni karim esa bunday iddaolarni ochiq-oydin rad etgan.

Aslida yolg‘onni faqat imonsiz kishilargina to‘qiydi. Chunki, mo‘min kishi yolg‘onni katta gunoh deb biladi. Yolg‘on sababli qiyomatda azobga qolishdan qo‘rqadi. Shuning uchun har qanday vaziyatda rostgo‘y bo‘lishga intiladi. Hatto o‘z manfaatiga zid bo‘lgan holatlarda ham haqiqatni aytishni afzal biladi. Zero, haqiqiy imon insonni faqat ibodatlarga emas, balki yuksak axloqiy fazilatlarga ham undaydi.

Islom ta’limotida halollik va to‘g‘riso‘zlik maqtalgan, yolg‘on gapirish va haqiqatni yashirish keskin qoralangan. Jumladan, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Nabiysollallohu alayhi vasallam:“Rostgo‘ylikni o‘zingizga lozim tutingiz (rostgo‘y bo‘lingiz)! Chunki, rostgo‘ylik yaxshilikka yetaklaydi, yaxshilik esa jannatga yetaklaydi. Kishi doim rost gapirsa, Allohning huzurida “siddiq” (o‘ta rostgo‘y) deb yozib qo‘yiladi. Yolg‘ondan saqlaning! Chunki, yolg‘on fojirlikka (gunoh va buzuqlikka) yetaklaydi, fojirlik esa do‘zaxga yetaklaydi. Kishi yolg‘on gapiraversa, Allohning huzurida “kazzob” (o‘ta yolg‘onchi) deb yozib qo‘yiladi”, dedilar”. (Imom Buxoriy rivoyati).

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam rostgo‘ylik va yolg‘onchilikning inson axloqi, ma’naviy hayoti va oxiratiga qay darajada ta’sir qilishini ochiq tarzda bayon qilib beryaptilar. Hadis mazmunidan anglashiladiki, insonning jannatga yoki do‘zaxga tushishida uning tili, ya’ni rostgo‘yligi yo yolg‘onchiligi hal qiluvchi omillardan ekan.

Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam halol va harom o‘rtasidagi shubhali narsalardan saqlangan kishi dini va obro‘yini pok saqlashi borasida bunday marhamat qilganlar: No‘’mon ibn Bashir roziyallohu anhudan rivoyat qilinishicha,“Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday deganlarini eshitdim: Halol ham aniq, harom ham aniq. Ularning o‘rtasida shubhali narsalar bor. Ko‘p odamlar buni bilmaydi. Kim shubhalardan saqlansa, dini va obro‘yini pok saqlaydi...” (Imom Buxoriy rivoyati).

Bu o‘rinda Nabiy sollallohu alayhi vasallam insonlarni ehtiyotkorlik va poklikka da’vat etmoqdalar. Chunki, halollik tamoyillariga amal qilgan inson hayotning har bir jabhasida, jumladan, so‘zida, oilaviy munosabatlarida, ta’lim olishda, mehnat faoliyatida va jamiyatdagi o‘zaro munosabatlarida adolat, poklik va rostgo‘ylikka intiladi. O‘zgalarning haq-huquqlarini hurmat qiladi, birovning mol-mulki yoki mehnatining mahsuliga tajovuz qilmaydi, aldov, xiyonat va manfaatparastlikdan uzoq bo‘lishga harakat qiladi. Bunday fazilatlar insonning shaxsiy obro‘-e’tiborini yuksaltirish bilan birga jamiyat a’zolari o‘rtasida o‘zaro ishonch va hamkorlik muhitini mustahkamlaydi.

Muxtasar qilib aytganda, halollik va rostgo‘ylik ijtimoiy hayotning barqarorligini, insonlar o‘rtasidagi ishonch va jamiyat taraqqiyotini ta’minlovchi muhim ma’naviy-axloqiy asosdir. Islom ta’limotidagi halollik, rostgo‘ylik, adolat va omonatdorlikka oid ko‘rsatmalar bu qadriyatlarning inson va jamiyat hayotidagi o‘rni naqadar muhim ekanini ko‘rsatadi. Har bir inson o‘z hayoti va faoliyatida halollik, rostgo‘ylik, adolat va vijdonlilikni ustuvor tamoyilga aylantirsa, jamiyatda sog‘lom ma’naviy muhitni shakllantirish imkoniyati ortadi.

Yo‘ldoshxon Isayev, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

Ibratli hikoyalar