Islom dinida Ramazon oyi ulug' oylardan hisoblanadi. Unda ro'zador odamning uyqusi ham ibodat, namozini qoim qilish ham ibodatdir. Uning har bir amaliga ko'plab savoblar ziyoda qilinadi. Ramazon musulmon kishining duosi qabul bo'ladigan oydir. Ramazon oyi Alloh taoloning rahmat va barakalari yog'iladigan oydir. Ramazon mo'min va musulmonlar uchun baraka oyidir. Ularning adadini Alloh taolodan boshqa hech kim bilmaydi. E'tiboringizga Alloh taolo qodir qilganicha ulardan 22 tasini keltirib o'tamiz:
1. Ramazonda Qur'onning barakasi:
Alloh taolo Qur'on karimning Baqara surasining 185-oyatida «Ramazon oyidirki, bu oyda odamlar uchun hidoyat bo'lib va hidoyat va furqon (haq bilan botilni ajratguvchi)ning ochiq oyatlari bo'lib Qur'on nozil qilingan».
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yaxshilikda insonlarning eng saxiysi edilar. Saxovatlarining avji Ramazonda Jabroil alayhissalom u Zot bilan uchrashgan kezlari bo'lar edi. Tasavvur qiling: Qur'oni karim tilovat qilinganda erga qanchadan qancha farisha tushadi. Alloh taoloning eng so'ngi kitobining shu oyda nozil bo'lishi ham bu oyning ulug' barakotli oy ekanligini bildiradi.
2. Ramazonda ro'zaning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Kim Ramazon ro'zasini iymon bilan, savob umidida tutsa, uning oldingi (o'tgan) gunohlari mag'firat qilinadi», dedilar . Imom Buxoriy rivoyat qilganlar.
Hadisi qudsiyda (Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Rabbilari Alloh taolodan rivoyat qilganlar) Alloh taolo: «Odam bolasining hamma amali (savobi) ko'paytirib berilur. Bir yaxshilikka uning o'n mislidan to etti yuz barobarigacha. Magaram, ro'za unday emas. U Men uchundir. Uning mukofatini Men berurman. U (odam bolasi)shahvatini va taomini Men uchun tark qilur», –dedi. Imom Muslim rivoyat qilganlar.
3. Ramazondagi birinchi kechaning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Qachon Ramazon oyining avvalgi kechasi bo'lsa, shaytonlar va o'zboshimcha jinlar kishanlanadi. Do'zah eshiklari yopiladi. Ulardan biron eshik ochilmas. Jannatning eshiklari ochilur. Ulardan biror eshik yopilmas. Har kecha bir nido qiluvchi: «Ey yaxshilikni istovchi, kelib qol! Ey yomonlikni istovchi, bas qil», – deb nido qiladi», – dedilar. Imom Termiziy rivoyat qilganlar.
4. Ramazon kechalarida qoim bo'lish va tahajjudningbarakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Kim Ramazonda iymon va ixlos bilan qoim bo'lsa, o'tgan gunohlari mag'firat qilinur», deganlar. Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyat qilganlar.
5. Ramazon oyida sadaqaning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam:«Sadaqalarning eng yaxshisi Ramazon oyida qilingan sadaqadir», deganlar.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bu ishda o'z ummatlariga o'rnak bo'lar edilar. U Zot sollallohu alayhi vasallam yaxshilikda insonlarning eng saxiysi edilar. Saxovatlarining eng avji Ramazonda bo'lar edi. U Zot Ramazonda esgan shamoldan ham saxovatli bo'lib ketar edilar.
6. Ramazonda iftorning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Modomiki, iftorga shoshilishar ekan, odamlar yaxshilikda bo'laveradilar», dedilar. Imom Buxoriy rivoyat qilganlar.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: «Alloh azza va jala: «Bandalarimning menga mahbubrog'i og'iz ochishni tezlatganlari» , deb aytdi», dedilar.
7. Iftorlik qilib berishning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Kim ro'zador kishiga iftorlik qilib bersa, u kishiga ham ro'za tutganning ajridek savob beriladi.bu bilan ro'zadorning ajridan hech bir narsa kam bo'lmas», dedilar. Imom Termiziy rivoyat qilganlar.
Bu bilan u o'zi ro'za tutmasa bo'ladi degani emas. Chunki ro'za farz ibodat hisoblanadi. Bu hadis iftorlik qilib berishning qanchalik savobi ulug' ish ekanini bildirish uchun aytilgan.
8. Ramazonda iftorlik paytida qilinadigan duoning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bizlarga iftorlik vaqtida: «Alloh nomi bilan, Allohim sen uchun ro'za tutdik. Sening rizqing bilan iftorlik qildik, bizlardan (ro'zamizni)qabul qilgin. Albatta, Sen o'zinggina eshituvchi, biluvchisan», demoqni vasiyat qildilar.
9. Ramazonda ijobat bo'ladigan duo barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ro'zador uchun iftorlik vaqtida rad qilinmaydigan duo bor», dedilar. Boshqa bir hadisda «Ro'zadorga ikki xursandlik bordir. Qachon iftor qilsa, xursand bo'ladi. Robbisiga yo'liqqan vaqtda (Ro'zasi) bilan xursand bo'ladi», dedilar. Imom Muslim rivoyat qilganlar.
10. Ramazonda Laylatul qardning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Kim Qadr kechasida iymon bilan, savob umidida qoim bo'lsa, o'tgan gunohlari mag'firat qilinadi», dedilar. Imom Buxoriy rivoyat qilganlar.
Chunki Qadr kechasi ming oydan afzaldir. Shuning uchun ba'zi sahoba va tobeinlar Ramazonning oxirgi o'n kunligida g'usl qilib, o'zlariga xush bo'yliklar sepib yurishardi. Qadr kechasi shu o'n kun ichida bo'lgani uchun.
11. Ramazonda saharlikni barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bor», deganlar. Imom Buxoriy rivoyat qilganlar.
Yana boshqa bir hadisda: «Bizlarning ro'zamiz bilan ahli kitoblar ro'zasini orasini ajratib turadigan narsa saharda taomlanmoq», deganlar.
12. Ramazonda fitr sadaqasini barakasi: Ro'zador ramazon ro'zasini tutib bo'lgandan keyin ro'za davomida qilgan xato va kamchiliklarni to'ldirish uchun beradi. Fitr sadaqasi Iydi Fitrning tongi otishi bilan vojib bo'ladi. Undan oldin berish joizdir.
13. Ramazon oyida umraning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ramazon oyida qilingan umra hajga tengdir», deganlar.
14. Ro'zadorning og'zidan keladigan hidning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Albatta, ro'zadorning og'zidagi hidi Allohning nazdida mushkning hididan xushbo'yroqdir», dedilar. Imom Muslim rivoyat qilganlar.
15. Ramazonda chiroyli xulq va odobli bo'lishning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Agar sizlardan biringiz ro'za tutsa, fahsh hamda lag'v so'zlarni gapirmasin. Agar biror kishi so'ksa yoki urishsa, men ro'zadorman», desin», dedilar.
16. Ramazonda unutib taom iste'mol qilishning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Kim ro'zadorligini unutib qo'yib esa yoki ichsa, ro'zasini davom ettiraversin. Chunki Alloh u kishini taomlantiribdi va serob qilibdi, xolos», dedilar. Imom Buxoriy va imom Muslim rivoyat qilganlar.
17. Ramazonda ro'zani ochib bo'lgandan keyin taomlanish va seroblanishning barakasi:
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: «Va to tongdan oq ip qora ipdan ajraladigan paytgacha eb-ichaveringlar» (Baqara surasi, 187-oyat).
18. Ramazonning yoshi ulug'lar va homilador ayollarga barakasi:
Alloh taolo katta yoshdagi ro'za tuta olmaydigan kishilarni fidya berishga buyurgan. Alloh taolo Qur'on karimning Baqara surasi 184-oyatida:«(Keksalik yoki zaifligi sababli) ro'za tutishga qiynaladigan kishilar bir miskin-bechoraning bir kunlik taomi miqdorida evaz to'lashlari lozim», deb marhamat qilgan.
Homilador ayol bo'lsa tug'ub bo'lgandan so'ng ro'zasining qazosini tutib beradi.
19. Ramazonda jannatning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Alloh taolo ramazonnig xar kunida jannatini ziynatlaydi», deganlar.
Yana boshqa bir hadisda esa Jannatdagi bir eshik faqat ro'zadorlar uchun ekanligi aytilgan.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Jannatda bir eshik bor. U «Rayyon» deyiladi. Qiyomat kuni undan ro'zadorlar kirishadi, ulardan boshqa hech kim undan kirmaydi.«Ro'zadorlar qani?» deyiladi. Shunda ular turishadi. Ulardan boshqa hech kim undan kirmaydi. Ular kirgach, u berkitiladi. Keyin undan hech kim kirmaydi», dedilar. Imom Buxoriy rivoyaat qilganlar.
20. Ramazonda istig'forning barakasi:
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ramazonda farishtalar ro'zadorlar iftorlik qilgunlaricha ularga istig'for aytadilar», dedilar.
21. Ramazonda xayrli ishlarning barakasi:
Imom Sufyon Savriy agar ramazon kelsa, hamma nafl ibodatlarni tark qilib, faqat Qur'on tilovat qilar edilar.
22. Barcha toatlarning jamlanishidagi baraka:
Ramazonda barcha toatlar jamlanadi. Misol: namoz, ro'za, kechqurun qoim bo'lish, Qur'onni xatm qilish, umra, iftorlik qilib berish, istig'for, tavba, qarindoshlardan xabar olish va boshqa ibodatlar.
Obid MIRHAMIDOV,
Chirchiq shahri bosh imom-xatibi
Ayni kunlarda internet va ijtimoiy tarmoqlarda turli hududlardagi is gazidan zaharlanish oqibatida vafot etgan hamyurtlarimiz haqidagi xabarlarni o‘qib, chuqur o‘yga tolasan kishi.
Favqulodda vaziyatlar vazirligi statistik ma’lumotlariga ko‘ra, 2024 yilda 9,9 mingta, 2025 yilning 9 oyida 7,1 mingta yong‘in holati qayd etilgan. Shu bilan birga, yong‘inlarda halok bo‘lganlar soni ham 2024 yildagi 151 kishidan 2025 yilning 9 oyida 43 kishigacha kamaydi.
Ushbu noxush holatlarning barchasini o‘ziga xos sabablari bor. Sovuq kunlarda har bir oila xonadonini isitish maqsadida turli moslamalaridan foydalanadi. Ularning orasida qo‘lbola, nosoz yoki yaroqsiz holatdagi uskunalardan foydalanayotganlar ham bor. Bu esa noxush vaziyatlar kelib chiqishiga sabab bo‘layotgani achinarli hol.
Musulmon odam o‘zini va ahlini xavfdan asrashi va buning uchun e’tiborsizlik qilmay oldini olish choralarini puxta qilmog‘i lozim. Zero, Nabiy sallollohu alayhi va sallam: “Alloh birortangiz biror ishni qilganda uni puxta qilishini yaxshi ko‘radi”, deganlar (Abu Ya’lo rivoyati, “Majma’u-z-zavoid”; Suyutiy, “Al-jome’ as-sag‘ir”).
Agar kishi o‘z ehtiyot choralarini ko‘rmasa va unga zarar yetsa, mazkur holatda boshqa kimsa aybdor bo‘lmaydi. Chunki bu haqda Rasululloh sallollohu alayhi vasallam shunday marhamat qilganlar:
“Kimki uyning atrofi panjara bilan o‘ralmagan tomida yotsa va unga biror kor-hol bo‘lsa, boshqalar bunga javobgar bo‘lmaydi” (Imom Abu Dovud rivoyati, Sunan, 5041, Sahihul Jome’, 6113, uning Avnul Mabuddagi sharhi, 13/384). Buning sababi uxlab yotgan kishi uyqusida ag‘darilishi mumkin va agarda panjara bo‘lmasa, yiqilib tushib, o‘lishi mumkin.
Bunday holatda uning o‘limida hech kim aybdor bo‘lmaydi yoki uning loqaydligi shunga olib keldiki, Alloh uni O‘z himoyasidan mahrum etdi, chunki u oldindan kerakli ehtiyot choralarni ko‘rmadi.
Rasululloh sallollohu alayhi vasallam: “Quyosh botgandan so‘ng bolalaringizni uyda tutib turinglar, chunki shaytonlar shu paytda qo‘zg‘aladilar. So‘ngra kechqurundan bir soat o‘tsa, bolalaringizni qo‘yib yuboring, eshiklaringizni berkiting va Alloh nomini zikr qiling, bir cho‘p qo‘yib bo‘lsada xumdonlaringiz og‘zini berkiting va Alloh nomini zikr qiling, chirog‘laringizni o‘chiring” (Imom Buxoriy rivoyati, Fatx, 10/88-89).
Imom Muslim rivoyatida esa Rasululloh sallollohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Eshiklaringizni berkiting, idishlaringiz ustini yoping, chirog‘laringizni o‘chiring va bog‘ichlaringizni mahkam tugunlang (ya’ni xumdonlaringizni ustini yoping – u zamonlarda odamlar xumdon og‘ziga matoh yopib, uni tugunlab bog‘lashardi), chunki shayton berkitilgan eshikni ocholmaydi, usti yopilgan narsani ocholmaydi, siz bog‘lagan tugunni yecholmaydi. Va sichqon yong‘in chiqarolmaydi (ya’ni chirog‘ni ag‘darib, uyda yong‘in chiqarish ma’nosida)” (Imom Ahmadning Musnaddagi rivoyati, 3/103; Sahihul Jome’, 1080).
Yana bir hadisda esa Payg‘ambar sallollohu alayhi vasallam shunday dedilar: “Uxlashga yotayotganingizda uydagi olovni yoniq holda qoldirmang” (Imom Buxoriy rivoyati, Fatx, 11/85).
Demak, musulmon odam har bir ishda avvalo ehtiyot choralarni ko‘rib, o‘zi va o‘zgalarga zarar yetmaydigan tarzda sabablarini qilib so‘ngra Allohdan panoh so‘rashi lozim.
Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Bir kishi “Yo Rasululloh, (ulovimni) tushovlab turib tavakkal qilaymi yoki qo‘yvorib tavakkal qilaymi?” dedi. Bas, u zot: “Uni tushovlab turib keyin tavakkal qil” dedilar” (Imom Termiziy rivoyati).
Bu hadisi sharifdan tavakkal qilish bilan birga sabab bo‘ladigan ishlarni ham puxta ravishda olib borish lozimligi kelib chiqadi. Chunki tavakkal qalb ishi, bu narsa bandaning qalbiga, niyati va e’tiqodiga bog‘liq amal. Voqelikdagi ishlarning yuzaga kelishi esa Alloh taolo tomonidan jismga va uning a’zolarining amaliga bog‘liq qilingan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati