Bu dunyo oxirat ekinzoridir. Go'yo qalb erga o'xshaydi, iymon esa unga sochilgan urug' kabidir. Toat-ibodatlar esa, ana shu erni ag'darish, unga ariq ochib suv keltirishdir.
Dunyo muhabbatiga g'arq bo'lgan qalb go'yo giyoh unmaydigan unumsiz er kabidir. Qiyomat kuni har kim o'zi ekkan narsaning hosilini oladi. Tabiiyki, iymon urug'ini sochgan kishigina uning hosilini ko'radi. Unumsiz erda urug' unmaganidek, chirkin qalb va yomon axloqning iymonga nafi tegmaydi.
وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَالَّذِي خَبُثَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِدًا كَذَٰلِكَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَشْكُرُونَ
“Yaxshi erning giyohi Rabbining izni bilan unib chiqaveradi. Yomon er esa faqat unumsiz bo'lur. Shukr qiluvchi qavm uchun oyatlarni shu tarzda bayon eturmiz” (A'rof surasi, 58-oyat).
Bandaning mag'firatdan umidvorligini er egasining hosil unishidan umidvor bo'lishiga qiyoslash mumkin. Unumdor erga ega bo'lgan kishi, avvalo, unga sifatli, zararlanmagan, zaharlanmagan urug'ni tanlab ekadi. Keyin ekinning unib-o'sishi uchun zarur bo'lgan boshqa ishlarni amalga oshiradi. Jumladan, sug'oradi, o'g'itlaydi, begona o'tlardan tozalaydi, ko'chatning yaxshi unib-o'sishiga monelik qiladigan narsalarni bartaraf qiladi. So'ngra Alloh taolodan ekinini osmondan keladigan ofatlardan, chaqmog'u dovullardan asrashini so'rab duo qiladi. Mana shuning oti haqiqiy umidvorlik deb ataladi. Ammo urug'ni unumsiz, qaqrab yotgan erga sochsayu, unga na suv quysa va na uni parvarish qilsa, shundan keyin ham serhosilni umid qilsa, bu umidvorlik deyilmaydi, balki bu ahmoqlikdan boshqa narsa emas.
Demak, rajo – umidvorlik tushunchasining banda o'z imkoniyatidagi jami sabablarni bajarib bo'lgach, imkoniyati bo'lmagan, faqat Alloh taoloning fazli orqali erishishi mumkin bo'lgan narsani kutishga ishlatilishi to'g'ri bo'ladi.
Banda qalbiga iymon urug'ini qadab, uni toat suvi bilan sug'orsa, qalbni jirkanch xulq-atvorlar tikanlaridan tozalasa va shundan keyingina to o'lgunicha shu holatda qolib, mag'firatiga sazovor bo'lishni Allohning fazlidan deb umidvor bo'lsa, ana uni haqiqiy rajo – umidvorlik deyish mumkin. Ammo qalbdagi iymon urug'ini parvarish qilishni unutsa, uni razolat tikanlari qurshovidan xalos etmasa, dunyo hoy-havaslari talabida umrini o'tkazsa-yu, so'ngra Haq taoloning mag'firatidan umidvor bo'lsa, bu shunchaki yolg'onchi “umidvorlik” bo'ladi.
Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bunday deganlar:
الكيِّسُ مَنْ دَانَ نفْسَه، وعَمِلَ لما بعدَ الموْتِ، والعاجزُ مَنْ أتْبعَ نَفْسَه هواها، وتمنَّي علَي اللهِ. ( رواه التِّرمِذيُّ )
“Oqil o'zini nazorat qilib, o'limdan keyingi holati uchun amal qilgan kishidir. Ojiz-notavon kishi esa, havoiy nafsiga ergashib, Allohdan yaxshiliklar umid qilgan kishidir” (Imom Termiziy rivoyati).
Homidjon IShMATBYeKOV,
O'zbekiston musulmonlari idorasi
raisining birinchi o'rinbosari
Shri-Lankaning “Uthaym” nashrida O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosi, uni asrab-avaylash va kelajak avlodlarga bezavol yetkazish borasida amalga oshirilayotgan ishlarga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Materialda Yangi O‘zbekistonda milliy qadriyatlarni tiklash, madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, ilm-fan va ma’rifatni rivojlantirishga qaratilgan islohotlar yuksak baholangan.
Ta’kidlanganidek, so‘nggi yillarda O‘zbekistonda ma’naviy-ma’rifiy sohani tubdan takomillashtirish, xalqning ko‘p asrlik boy ilmiy-madaniy merosini o‘rganish hamda uni jahon hamjamiyatiga keng targ‘ib etish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi.
Mamlakatda tarixiy obidalarni restavratsiya qilish, muzeylar va arxivlar faoliyatini modernizatsiya qilish, qo‘lyozmalarni asrab-avaylash va raqamlashtirish, milliy madaniy merosni xalqaro miqyosda targ‘ib qilishga qaratilgan tizimli ishlar amalga oshirilayotgani qayd etilgan.
Maqolada Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan ilgari surilgan Uchinchi Renessans g‘oyasi mamlakat taraqqiyotining muhim strategik yo‘nalishi sifatida alohida e’tirof etilgan. Muallif fikricha, mazkur g‘oya nafaqat tarixiy merosni asrab-avaylash, balki ilm-fan, ta’lim, madaniyat va innovatsiyalarni uyg‘un rivojlantirish orqali mamlakatning intellektual va ma’naviy salohiyatini yuksaltirishga xizmat qilmoqda.
Uchinchi Renessans konsepsiyasi O‘zbekistonning buyuk ilmiy an’analarini qayta tiklash, yosh avlodni bilimli va vatanparvar etib tarbiyalash hamda mamlakatning xalqaro nufuzini yanada mustahkamlashga qaratilgan umummilliy dastur sifatida baholanmoqda.
Gazetaning yozishicha, O‘zbekistonda kechayotgan o‘zgarishlar faqat madaniy sohadagi islohotlar bilan cheklanmaydi. Ular mamlakatning ilmiy, ma’naviy va intellektual taraqqiyotini ta’minlashga qaratilgan uzoq muddatli strategiyaning ajralmas qismi hisoblanadi. Ilmiy muassasalar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash, tarixiy manbalarni tadqiq etish, madaniy merosni muhofaza qilish va zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish kabi yo‘nalishlar yagona maqsad — Yangi O‘zbekistonning mustahkam ma’naviy poydevorini yaratishga xizmat qilayotgani alohida qayd etilgan.
Maqolada Toshkent shahrida barpo etilgan O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatiga keng o‘rin ajratilgan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi va g‘oyasi asosida barpo etilgan mazkur betakror majmua O‘zbekistonning madaniy va ilmiy siyosatidagi eng muhim istiqbolli loyihalardan biri bo‘ldi. Markazda VII asrga oid noyob Usmon Mus'hafi saqlanayotgani uning tarixiy ahamiyatini yanada oshiradi.
Shu bilan birga, bu yerda qo‘lyozmalarni ilmiy o‘rganish, restavratsiya qilish, arxiv materiallarini tizimlashtirish va zamonaviy texnologiyalar asosida raqamlashtirish uchun barcha zarur sharoitlar yaratilgan.
Gazetada O‘zbekistonning YUNЕSKO va boshqa xalqaro tashkilotlar bilan madaniy merosni muhofaza qilish sohasidagi hamkorligi, tarixiy obidalarni asrab-avaylash, ularni xalqaro turizm va ilmiy tadqiqotlar bilan uyg‘un rivojlantirishga qaratilgan sa’y-harakatlari haqida so‘z yuritilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati