Abu Jandal ibn Suhayl ibn Amr ibn Abdushshams ibn Abduvad ibn Nasr ibn Hasl ibn Omir ibn Luay ibn G'olib ibn Fihr Omiriy Qurayshiydir. Ismi Os.
Rosululloh sollallohu alayhi vasallamning eng buyuk sahobalaridan biri bo'lgan. Islomga kirganda otasi uni uyga qamab, qo'llariga kishan solib qo'ydi. Hudaybiya sulhi kunida kishanlarini echib qochib ketdi. O'sha paytda otasi Rosulullohning yonlarida sulh yozish uchun hozir edi.
Ulug' sahobiy Abu Jandal roziyallohu anhuning hijrat qilishlari haqidagi qissa ular uchun ham ular bilan birga xayrihoh bo'lganlar uchun ham juda og'ir qissadir. Bu hijrat Rosululloh sollallohu alayhi vasallamga ham juda og'ir mashaqqat yukladi. Chunki Abu Jandal ibn Suhayl ibn Amr roziyallohu anhu Hudaybiya sulhi imzolangan paytda Rosulullohning yonlariga keldi. Otasi Suhayl ibn Amr Qurayshning kattalaridan bo'lib, uni qo'l oyoqlarini zanjirband qilib qo'ygan edi. Otasi badjahl, qattiq-qattiq gapiradigan, nutqi fasohatli kishi edi. Sulhning shartlaridan biri, kimki Makkadan mo'min bo'lib hijrat qilib kelsa, uni ortiga qaytarib yuborish edi. Kimki Makkaga Rosulullohning huzurlarida ketsa, ular uni ortiga qaytarmasliklari edi. Bu ish sahobalarga juda og'ir keldi, ayniqsa Abu Jandalni kishanlardan qiynalib Nabiy alayhissalomdan uni Qurayshdan himoyasiga olishini so'rab kelganini ko'rganlarida og'riqlari yanada ortdi. Shu zahoti Suhayl ibn Amr o'zi va Nabiy alayhissalomning o'rtalaridagi sulhni tuzdi va aytdiki: "Bu oramizdagi birinchi kelishuvdir". Va Abu Jandal qaytarilishini talab qildi. Nabiy alayhissalom bu kelishuvdan Abu Jandal istisno bo'lishini so'radilar. Lekin Suhayl bundan bosh tortdi va Abu Jandalni o'zi bilan olib ketdi.
Bu haqida Ibn Sirindan kelgan rivoyatda: Nabiy alayhissalom Abu Jandalga: "Ey Abu Jandal sabrli bo'l, savob olasan. Alloh taolo senga va sen kabi zaiflarga osonchilik beradi. Biz qavming bilan ahdlashdik, ahdimizga vafo qilamiz, ahdimizni buzolmaymiz", dedilar.
Umar ibn Hattob roziyallohu anhu Abu Jandalni chetga oldilar va: "Sabr qil Ey Abu Jandal, ular mushriklardir. Albatta, ularning qoni itning qoni bilan barobardir", dedilar va Abu Jandalga qilichni sopini yaqinlashtirdilar.
Keyinchalik Umar roziyallohu anhu: "Men uni qilichni olib, otasini uradi deb o'ylagan edim, lekin otasining hurmatini saqladi", deganlar.
Barcha siyrat kitoblarida rivoyat qilinadiki, Alloh taolo Abu Jandalni aziyatlarini aritdi, uni mushriklar qo'lidan qutulishga muvaffaq qildi va uni dengiz sohilida Abu Basir ismli kishi bilan uchrashtirdi. Ikkalalari 70 ga yaqin odam yig'dilar va Qurayshning karvonlariga katta havf tug'dira boshladilar. Ularni yonidan o'tganki karvonni tunab, ichidagilarni o'ldirishdi. Ular guruhlariga Makkadan odamlarni qabul qilishdi. Ularni kelganini eshitgan ko'plab arab qabilalari ularga qo'shilishdi, hattoki guruhidagilar soni 300 ga etdi. Va ahdiga vafo qilishni gap sotayotgan Qurayshning o'zi Abu Jandallarni Madinaga chaqirib olishlarini iltimos qilishdi. Abu Basir ko'ksida Nabiy alayhissalomning maktublari bilan vafot etdi. Abu Jandal esa Madinaga qaytdi. Amvos kunida vafot etguncha o'sha erda Allohning yo'lida jihodda bo'ldi.
“Hadis va islom tarixi fanlari” kafedrasi mudiri F.Homidov
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bugun – Yoshlar kuni.
Avvalo, shuni aytmoqchiman: Ey yoshlar, sizlar naqadar baxtlisiz!
Sizlar ilm olish uchun eshiklari ochiq bo‘lgan yurtda yashayapsiz. Ilm olishni istasangiz, kasb-hunar o‘rganishni istasangiz ham, oliy ta’lim olishni istasangiz ham imkoniyatlar bor. Ota-onangiz tinch osmon ostida sizning kamolingizni orzu qilib yashayapti.
Bu ne’matlarning qadriga yeting.
Har bir ne’matning shukri bo‘ladi. Yoshligingizning shukri – uni Alloh rozi bo‘ladigan yo‘lda sarflashdir.
Alloh taolo aytadi: “Bas, Meni eslangiz, sizni eslarman. Va Menga shukr qilingiz, kufr qilmangiz” (Baqara surasi, 152-oyat).
Aziz yoshlar!
Bugun dunyo siz uchun kurashmoqda. Ammo bu kurash qurol bilan emas, qalbingiz uchun kurashdir.
Bir tomonda muallim ustozlaringiz chaqiradi.
Ikkinchi tomonda nafs chaqiradi.
Bir tomonda ota-onaning duosi.
Ikkinchi tomonda internetdagi noma’lum odamlarning chaqiriqlari.
Bir tomonda yurtimiz ulamolari.
Ikkinchi tomonda o‘zini “haqiqat tarafdori” deb ko‘rsatadigan, ammo aslida yoshlarni fitna, g‘azab va adovat sari yetaklaydigan buzg‘unchi oqimlar.
Ular sizga: “Faqat biz haqmiz”, deydi.
Ammo ularning ortidan borgan qancha yoshlar ota-onasidan, ilmidan, yurtidan ayrildi, eng achinarlisi esa, xotirjamligini ham yo‘qotdi. Ular baxt izlab chiqib, baxtini yo‘qotdi.
Islom esa, insonni ota-onasiga mehribon, yurtiga foydali, ilmga tashna, odobli va rahmli bo‘lishga chaqiradi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytdilar: “Ikki ne’mat borki, odamlarning ko‘pi ularning qadriga yetmaydi: sog‘liq va bo‘sh vaqt” (Imom Buxoriy rivoyati).
Yoshlik ham mana shu ikki ne’matning eng go‘zal davridir.
Bugun telefoningizda birgina tugma bilan dunyoning har xil fikrlari kirib keladi.
Ammo unutmang...
Har ko‘p kuzatiladigan odam haq bo‘lavermaydi.
Har chiroyli gap jannatga olib bormaydi.
Ba’zan eng xavfli zahar eng shirin idishda bo‘ladi.
Shayton ham hech qachon insonni: “Kel, gunoh qil”, deb boshlamaydi. Avval: “Faqat bitta video ko‘r”, deydi. Keyin: “Faqat bitta shubhali sahifani o‘qib ko‘r”, deydi. So‘ng esa qalb asta-sekin nurini yo‘qota boshlaydi.
Bugun sen kimni tinglayotganing – ertaga kim bo‘lishingni belgilaydi.
Kim bilan yurganing – qayerga borishingni belgilaydi.
Nimani ko‘rayotganing – qalbing qanday bo‘lishini belgilaydi.
Shuning uchun ulamolarga mahkam yopishing.
Diyoringiz ulamolariga yaqin bo‘ling.
Jonajon vataningizni do‘st tuting.
Ilm-hunarni hayotingizning eng go‘zal lahzasiga aylantiring.
Ota-onangizning roziligini yo‘qotmang.
Chunki ota-onaning birgina duosi ba’zan insonni dunyo va oxirat saodatiga olib boradi.
Aziz yoshlar!
Yoshlik – o‘tib ketadigan fasl.
Bugun kuchli oyoqlar bir kun qariydi.
Bugun o‘tkir ko‘zlar bir kun xiralashadi.
Bugun tez yugurayotgan yurak ham bir kun to‘xtaydi.
Ammo yoshligingizda vataningizga qilgan bir fidoiylik, bir sadaqa, bir ilm, bir yaxshilik Qiyomat kunigacha siz bilan qoladi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam xabar berganlar: Qiyomat kuni banda besh narsadan so‘raladi. Ulardan biri “Yoshligini nimaga sarflading?”.
Shunday ekan, bugun javobini tayyorlaylik.
Ey yoshlar!
Siz bu yurtning umidisiz.
Ota-onangizning quvonchisiz.
Ustozlaringizning mevasisiz.
Ummatning ertangi kunisiz.
Shunday ekan, hech kim sizning pok qalbingizni o‘g‘irlamasin.
Hech kim sizni ilm yo‘lidan chalg‘itmasin.
Hech kim sizni fitnaga boshlamasin.
Ilm bilan yuksaling.
Odob bilan bezaning.
Shunday yosh bo‘lingki, sizni ko‘rgan ota-ona: “Allohim, O‘zinga shukur, farzandimdan roziman Sen ham rozi bo‘lgin”, deb duo qilsin.
Alloh taolo barcha yoshlarimizni iymoni mustahkam, ilmi ziyoda, odobi go‘zal, ota-onasiga sadoqatli, Vataniga foydali va ummatga xizmat qiladigan solih insonlardan aylasin.
Nuriddin HAMRAQULOV,
Yakkasaroy tumani “Rahimjon hoji ota” jome masjidi imom noibi