Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Allohning chiroyli ismlari bor. U bilan duo qilinglar” (A'rof surasi, 180-oyat).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam:“Alloh taoloning to'qson to'qqizta – bir kam yuzta ismi bor. Kim ularni ixso qilsa (yod olsa), jannatga kiradi. Alloh toqdir, toqni yaxshi ko'radi”, dedilar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Ulamolarimiz ushbu xadisda kelgan “ixso” kalimasini fakatgina yodlash emas, balki “uning ma'nolarini bilib, tafakkur kilish va unga muvofiq go'zal xulq bilan xulqlanish lozim”, deganlar.
Lekin bu ism-sifatlar arab tilida bo'lgani uchun ma'nolarini anglab, tafakkur kilish bizga kiyinchilik tug'diradi. Shuning uchun xam ularning ma'nolarini bilish va uni siz azizlarga etkazish maksadida ma'rifat gulshaniga safar kilishga karor kildik.
ALLOH TAOLONING GO'ZAL ISMLARI:
اللهُ
Butun olamlarni yaratgan Holiq, barcha maxluqot va mavjudot sig'inadigan yagona ma'bud Ismi Zotidir. U Zotdan boshqaga nisbatan bu ism ishlatilmaydi.
الرَّحْمَنُ
Bu sifat faqat Allohga xos bo'lib, barchaga kofirga ham, mo'minga ham mehribon va ne'mat beruvchi ma'nosini anglatadi. Rahmon sifatini Alloh taolodan boshqa hech kimga nisbatan ishlatib bo'lmaydi.
الرَّحِيمُ
Bu sifat xosroq bo'lib, qiyomat kuni faqat mo'minlarga rahm qiluvchi ma'nosini anglatadi.
المَلِكُ
Mulk (haqiqiy podsholik) Unikidir. Undan o'zga ega yo'q. Shuning uchun bandalar faqat Unga ibodat qilishlari lozim.
القُدُّوسُ
Barcha ayblardan xoli, noloyiq sifatlardan pok. Mutlaq poklik Allohning o'zigagina xosdir.
السَّلَامُ
Barcha nuqsonlardan salomat. Shuningdek, tinchlik, xotirjamlik va rohat beruvchi.
المُؤْمِنُ
Iymon va omonlik beruvchi.
المُهَيمِنُ
Hamma narsani qamrab oluvchi. Alloh bandalarning barcha holatlariga guvoh bo'lib turadi. Undan hech narsa maxfiy qolmaydi.
العَزِيز
Barchaning ustidan g'olib. Undan biror narsa g'olib kelolmaydi.
الْجَبَّارُ
Yaratganlarining ishlarini isloh etuvchi, nuqsonlarini tuzatuvchi.
المُتَكَبِّرُ
Kibriyosi va ulug'ligi behad. Hamma narsadan ulug'.
الخَالِقُ
Olamdagi hamma narsani o'z xohishiga ko'ra yaratuvchi, mutlaq vujudga keltiruvchi.
الْبَارِئُ
Yo'qdan paydo qiluvchi, vujudga keltiruvchi.
المُصَوِّرُ
Mahluqotlarning suvratini shakllantiruvchi, har bir narsaga o'ziga xos suvrat beruvchi.
الغَفَّارُ
Bandalarining aybini o'z fazli ila kechib yuboruvchi, mag'firat qiluvchi.
القَهَّارُ
Barcha maxluqotlarini o'z hukmiga yuritib va qudrati ila bo'ysundirib turuvchi.
الوَهَّابُ
Ne'matlarni behisob beruvchi.
الرَزَّاقُ
Ko'plab rizq beruvchi.
الفَتَّاحُ
Ko'plab narsalarni ochuvchi. O'z rahmati xazinasini bandalarga ochuvchi.
العَلِيمُ
Har bir narsani biluvchi. Bo'lgan va bo'ladigan, avvalgi va oxirgi, zohir va botin narsalarning barchasini biluvchi.
القَابِض
Ruhlarni qabz qiluvchi. Hohlagan kishisining rizqini qabz qiluvchi. Qalblarni qabz qiluvchi.
البَاسِط
Hohlagan bandasining rizqini, (ruhini) qalbini keng qiluvchi.
الخَافِض
Pasaytiruvchi. Kofir va fosiqlarning martabasini xor-zor qilib pasaytiradi.
الرَافِع
Ko'taruvchi. Mo'min va taqvodorlarning martabasini azizu mukarram qilib ko'taradi.
المُعِزُّ
Aziz qiluvchi. Kimni xohlasa to'g'ri yo'lga solib aziz qiladi.
المُذِلُّ
Hor qiluvchi. Kimni xohlasa xor qiladi.
السَّمِيعُ
Har bir narsani eshituvchi.
البَصِيرُ
Har bir narsani ko'ruvchi.
الحَكَم
Adolatli hukm qiluvchi.
العَدْل
Mutlaq adolat qiluvchi.
اللَّطِيفُ
O'ta lutf ko'rsatuvchi. Barcha narsalarning nozik va daqiq joylarigacha biluvchi.
الخَبِيرُ
Hamma narsadan o'ta xabardor.
الحَلِيمُ
G'azabi qo'zimaydigan va iqob qilishga shoshilmaydigan.
Davron NURMUHAMMAD
AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Islom sivilizatsiyasining ko‘p asrlik tarixi, uning ilm-fan, madaniyat va ma’rifat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida yaxlit va ta’sirchan tarzda namoyon etilgan. Tashrif davomida Samir Pol Kapur islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyalaridan tortib, Yangi O‘zbekiston davriga qadar bo‘lgan tarixiy jarayonlarni aks ettiruvchi galereyalar, buyuk allomalarning ilmiy-ma’rifiy merosi, noyob qo‘lyozmalar, muqaddas yodgorliklar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdi.
Mehmon ekspozitsiyalarning mazmunan izchilligi va tarixiy jarayonlarni bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda namoyon etish usuliga alohida e’tibor qaratdi. Uning qayd etishicha, bu yerda muzey eksponatlari orqali o‘tmish haqida ma’lumot olish bilan cheklanib qolmay, tarixiy davrlar ruhini his qilish, ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglash imkoni ham mavjud.
Samir Pol Kapur o‘z taassurotlarini quyidagicha ifodaladi:
«Bu muhtasham maskan. Islom tarixi va madaniyatining asrlar davomidagi taraqqiyoti bilan yaqindan tanishish men uchun unutilmas tajriba bo‘ldi. Bu yerda tarixni shunchaki kitob sahifalari orqali emas, balki o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz, uni his qilasiz va go‘yo o‘sha davrlarning ichida bo‘lasiz. Shu bois ushbu noyob maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlarga samimiy minnatdorchilik bildiraman.
Yoshlarga ham bu yerga kelishni albatta tavsiya qilaman. Chunki bu maskan nafaqat tarixni o‘rganish, balki o‘tmish bilan kelajak o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglash imkonini beradi. Men uchun eng esda qolarli lahzalardan biri Qur’oni karimga bag‘ishlangan golografik namoyish bo‘ldi. U menda katta taassurot va hayajon uyg‘otdi.
Menimcha, bu dargoh islom sivilizatsiyasining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini butun dunyoga namoyon etishga xizmat qiladi. Shuning uchun har bir inson bu yerga tashrif buyurib, ana shu boy va bebaho meros bilan shaxsan tanishishi lozim».
Pol Kapurning fikricha, Markazning ahamiyati uning tarixiy merosni namoyon etish bilangina cheklanmaydi. Ushbu maskan yosh avlod uchun o‘tmish saboqlarini anglash, ilm-fan va ma’rifatning sivilizatsiya taraqqiyotidagi o‘rnini his etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish uchun ham muhim ma’naviy-ma’rifiy maydon vazifasini o‘taydi.
Tashrif yakunida AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur Islom sivilizatsiyasi markazidan olgan taassurotlari yuksak ekanini qayd etib, ushbu maskan boy tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari va ta’sirchan taqdimot usullari orqali jahon jamoatchiligiga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati