Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Allohning chiroyli ismlari bor. U bilan duo qilinglar” (A'rof surasi, 180-oyat).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam:“Alloh taoloning to'qson to'qqizta – bir kam yuzta ismi bor. Kim ularni ixso qilsa (yod olsa), jannatga kiradi. Alloh toqdir, toqni yaxshi ko'radi”, dedilar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Ulamolarimiz ushbu xadisda kelgan “ixso” kalimasini fakatgina yodlash emas, balki “uning ma'nolarini bilib, tafakkur kilish va unga muvofiq go'zal xulq bilan xulqlanish lozim”, deganlar.
Lekin bu ism-sifatlar arab tilida bo'lgani uchun ma'nolarini anglab, tafakkur kilish bizga kiyinchilik tug'diradi. Shuning uchun xam ularning ma'nolarini bilish va uni siz azizlarga etkazish maksadida ma'rifat gulshaniga safar kilishga karor kildik.
ALLOH TAOLONING GO'ZAL ISMLARI:
اللهُ
Butun olamlarni yaratgan Holiq, barcha maxluqot va mavjudot sig'inadigan yagona ma'bud Ismi Zotidir. U Zotdan boshqaga nisbatan bu ism ishlatilmaydi.
الرَّحْمَنُ
Bu sifat faqat Allohga xos bo'lib, barchaga kofirga ham, mo'minga ham mehribon va ne'mat beruvchi ma'nosini anglatadi. Rahmon sifatini Alloh taolodan boshqa hech kimga nisbatan ishlatib bo'lmaydi.
الرَّحِيمُ
Bu sifat xosroq bo'lib, qiyomat kuni faqat mo'minlarga rahm qiluvchi ma'nosini anglatadi.
المَلِكُ
Mulk (haqiqiy podsholik) Unikidir. Undan o'zga ega yo'q. Shuning uchun bandalar faqat Unga ibodat qilishlari lozim.
القُدُّوسُ
Barcha ayblardan xoli, noloyiq sifatlardan pok. Mutlaq poklik Allohning o'zigagina xosdir.
السَّلَامُ
Barcha nuqsonlardan salomat. Shuningdek, tinchlik, xotirjamlik va rohat beruvchi.
المُؤْمِنُ
Iymon va omonlik beruvchi.
المُهَيمِنُ
Hamma narsani qamrab oluvchi. Alloh bandalarning barcha holatlariga guvoh bo'lib turadi. Undan hech narsa maxfiy qolmaydi.
العَزِيز
Barchaning ustidan g'olib. Undan biror narsa g'olib kelolmaydi.
الْجَبَّارُ
Yaratganlarining ishlarini isloh etuvchi, nuqsonlarini tuzatuvchi.
المُتَكَبِّرُ
Kibriyosi va ulug'ligi behad. Hamma narsadan ulug'.
الخَالِقُ
Olamdagi hamma narsani o'z xohishiga ko'ra yaratuvchi, mutlaq vujudga keltiruvchi.
الْبَارِئُ
Yo'qdan paydo qiluvchi, vujudga keltiruvchi.
المُصَوِّرُ
Mahluqotlarning suvratini shakllantiruvchi, har bir narsaga o'ziga xos suvrat beruvchi.
الغَفَّارُ
Bandalarining aybini o'z fazli ila kechib yuboruvchi, mag'firat qiluvchi.
القَهَّارُ
Barcha maxluqotlarini o'z hukmiga yuritib va qudrati ila bo'ysundirib turuvchi.
الوَهَّابُ
Ne'matlarni behisob beruvchi.
الرَزَّاقُ
Ko'plab rizq beruvchi.
الفَتَّاحُ
Ko'plab narsalarni ochuvchi. O'z rahmati xazinasini bandalarga ochuvchi.
العَلِيمُ
Har bir narsani biluvchi. Bo'lgan va bo'ladigan, avvalgi va oxirgi, zohir va botin narsalarning barchasini biluvchi.
القَابِض
Ruhlarni qabz qiluvchi. Hohlagan kishisining rizqini qabz qiluvchi. Qalblarni qabz qiluvchi.
البَاسِط
Hohlagan bandasining rizqini, (ruhini) qalbini keng qiluvchi.
الخَافِض
Pasaytiruvchi. Kofir va fosiqlarning martabasini xor-zor qilib pasaytiradi.
الرَافِع
Ko'taruvchi. Mo'min va taqvodorlarning martabasini azizu mukarram qilib ko'taradi.
المُعِزُّ
Aziz qiluvchi. Kimni xohlasa to'g'ri yo'lga solib aziz qiladi.
المُذِلُّ
Hor qiluvchi. Kimni xohlasa xor qiladi.
السَّمِيعُ
Har bir narsani eshituvchi.
البَصِيرُ
Har bir narsani ko'ruvchi.
الحَكَم
Adolatli hukm qiluvchi.
العَدْل
Mutlaq adolat qiluvchi.
اللَّطِيفُ
O'ta lutf ko'rsatuvchi. Barcha narsalarning nozik va daqiq joylarigacha biluvchi.
الخَبِيرُ
Hamma narsadan o'ta xabardor.
الحَلِيمُ
G'azabi qo'zimaydigan va iqob qilishga shoshilmaydigan.
Davron NURMUHAMMAD
Imom Buxoriy majmuasi nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulug‘ va muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.
Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.
Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.
Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.
Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.
Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.
Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.
Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati