Ba'zi toifalar Ahli sunna val jamoaning ikki buyuk maktabi Ash'ariy va Moturidiylarni «jahmiy» yoki «mu'attila» deb atashadi. Bunday gap-so'zlar ko'pincha Mushabbihalar tomonidan aytiladi. Aslida, Ash'ariy-Moturidiy, Jahmiy va Mushabbihalar o'rtasidagi farq qanday? Quyida bundan xabardor bo'lamiz:
1) Jahmiylar - Alloh taoloning ilm, iroda va shu kabi sifatlarini bekor, deb aytadigan toifa. Jahmiylar Alloh taoloning sifatlarini ketkazish bilan tanilgan. Shuning uchun ham ular "Mu'attila" nomini olgan. Ularning bu gaplari botil va bekordir. Qur'oni karim va sunnati nabaviyda Alloh taoloning ism va sifatlarining bayoni kelgan. Alloh subhanahu va taolo bundan pok Zotdir!
2) Mushabbihalar - Alloh taoloning sifatlarini bor, deyishadi. Biroq, u sifatlarni hissiy ma'noga burishadi va Alloh azza va jallani yaratgan narsalariga o'xshatishadi. Ularning nazdida U jism, chegaralangan, Arshga tegib turadi va shu kabi gap-so'zlarni ko'paytirishadi. Alloh taolo bularning barchasidan oliy va pok Zotdir!
3) Ash'ariy-Moturidiylar - Alloh taoloning sifatlarini bor, deyishadi. Bu bilan mu'ttilachi Jahmiylarga xilof qilishadi. Shuningdek, bu sifatlardan ilk zehnga keladigan hissiy ma'nolarni daf qilishadi. Bu bilan esa Mushabbihalarga xilof qilishadi!
Ahli sunna val jamoaning ikki Ash'ariy va Moturidiy maktablari mana shunday vasatiylik yo'lini tanlaganlar. Bunda ularning asoslari Qur'oni karim va sunnati nabaviydir!
___________
* Ta'til so'zining ma'nosi "ketkazish", "bekor qilish" bo'lib, istilohda Alloh taolodan sifatlarini ketkazish va bekor qilish ma'nolarida ishlatiladi. Tarixda bu bilan eng ko'p Jahmiylar tanilgan.
* Tashbeh so'zining ma'nosi "o'xshatish" bo'lib, istilohda xuddi tamsil kabi Alloh taoloning Zoti va sifatlarini bandalarning sifatlariga o'xshatishdir. Bunday toifalar "Mushabbiha"lar, deb nomlanadi.
Saudiya Arabistonining nufuzli OAVda O‘zbekistonning madaniy-gumanitar, turizm va sport sohalaridagi xalqaro hamkorligi hamda mamlakatda bo‘lib o‘tadigan yirik tadbirlarga bag‘ishlangan tahliliy maqolalar e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Xususan, Saudiya Arabistonining “Amwaj” nashrida joriy yilning 24–29 avgust kunlari Toshkentda “Islom sivilizatsiyasi: yangicha nigoh, yangi kashfiyotlar” mavzusida xalqaro mediaforum o‘tkazilishi keng yoritildi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida bo‘lib o‘tadigan ushbu yirik tadbirga yetakchi xorijiy jurnalistlar va xalqaro ekspertlar to‘planishi qayd etilgan. Forum dasturi yalpi majlislar, talabalar uchun mahorat darslari, mediaturlar va Samarqandning tarixiy obidalarini ziyorat qilishni o‘z ichiga oladi hamda O‘zbekiston davlat mustaqilligining 35 yilligini nishonlashga bag‘ishlanadi.
Shuningdek, nashrda Samarqandda O‘zbekiston Turizm qo‘mitasi tomonidan tashkil etilgan birinchi O‘zbekiston–Gruziya turizm forumi ham yoritilgan. Ta’kidlanishicha, tadbir O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Gruziyaga davlat tashrifi chog‘ida erishilgan kelishuvlarning amaliy ifodasi bo‘ldi.
Tomonlar qo‘shma sayyohlik mahsulotlarini yaratish, to‘g‘ridan to‘g‘ri aviaqatnovlarni kengaytirish va turizmning yangi turlarini rivojlantirish masalalarini muhokama qilgan. Gruziyadan kelayotgan sayyohlar oqimining sezilarli darajada oshgani va O‘zbekiston turizm sohasining umumiy ko‘rsatkichlari yuqori ekani qayd etilgan.
“Saudi Press Agency” axborot agentligi Jidda shahrida Saudiya Arabistoni Islom ishlari, da’vat va irshod vazirligi hamda O‘zbekiston Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi o‘rtasidagi Anglashuv memorandumiga doir ijro dasturi imzolangani haqida xabar berdi.
Ushbu hujjat mo‘tadillik tamoyillarini mustahkamlash, ekstremizmga qarshi kurashish, voiz va imomlar uchun o‘quv kurslarini tashkil etish, Qur’oni Karim ma’nolarini o‘rganish va yoyish sohasidagi hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati