Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo'lsin.
Payg'ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo'lsin.
Rajab oyi Alloh taolo Qur'oni Karimda xabar bergan to'rt harom oyning bittasidir. Bu oylarda qabilalar o'rtasida urush, yo'lto'sarlik, qon to'kish kabi tajovuzkorlik qilish man etiladi — harom qilinadi.
Bu qoida johiliyat davrida ham mavjud edi, Islom kelgandan so'ng ham o'z kuchida qoldi va Qur'oni Karim oyati va Sunnat bilan quvvatlandi.
Bu oylardan uchtasi: Zulqa'da, Zulhijja, Muharram ketma-ket oylar, bittasi — Rajab oyi esa alohidadir. Buning hikmati shuki, Zulhijja oyi Haj oyidir. Allohning Ka'basini haj qilish vaqtida tinchlik saqlanishi umumiy xalqaro qoida edi. Haj oyining avvalidagi Zulqa'da va keyingi Muharram oylarining harom oy deb sanalishi ham Haj amali bilan bog'liqdir. Bu narsa Zulqa'da oyida hojilar sog'-salomat Makkaga etib kelishlari, Muharram oyida esa hojilar o'z vatanlariga sog'-salomat etib olishlari uchun kafolatdir.
Rajab oyining alohida holda harom oylardan biri deb sanalishi esa Allohning Ka'basiga Umra ziyorati bilan keluvchilarga imkon yaratgan.
Rajab oyining ro'zasi boshqa oylarda tutiladigan nafl ro'zalardan afzalligi yo'qdir. Faqat bu oyning harom oylardan biri ekanligi uning fazilatlaridir.
Ibn Hajar Asqaloniy aytadilar: «Rajab oyining fazilatiga, unda tutilgan ro'zaning fazilatiga, bu oyning muayyan kechasida qoim bo'lib, falon rakat namoz o'qishning fazilatiga dalolat qiluvchi birorta sahih hadis vorid bo'lmagan» (Fiqhus sunna, 1-j. 453-s.).
Demak, «Bu oyning falon fazilati bor, unda ro'za tutilsa, undoq bo'ladi, bundoq bo'ladi, mana bu kechada falon rakat namoz o'qilishi kerak, uxlamay bedor bo'lish kerak, faqat ushbu mazmundagi duolarnigina o'qish kerak», degan gaplar asossiz bo'lib, biror oyati karima yoki Payg'ambar hadislari bilan o'z tasdig'ini topmagan. Biroq Allohning oylaridan biri deb, odatdagi ibodatlar, nafl namoz va nafl ro'zalarni tutish, Allohning huzuriga iltijo qilib, istagan duolarini o'qish foydadan xoli emasdir.
Harom oyni asos qilib qo'yishiga kelsak, buni urush harom qilingan oylar – Zulqa'da, Zulhijja, Muharram va Rajab oylarini yaxshilik asosi qilib qo'yilishi deb tushunish kerak. Bu oylarda johiliyat vaqtida ham urushlar taqqa-taq to'xtagan. Arzimagan narsa uchun o'n yillab urush qiladigan badjahl arab qabilalari ham bu oylar kirishi bilan o'zlarini tiya olar edilar. O'g'il otasining qotilini ko'rib qolsa ham, unga bu oylarda bir og'iz so'z aytmas edi.
Bir yilda to'rt oyni urushsiz oy deb e'lon qilish butun dunyo tinchligini ko'zlab qo'yilgan ajoyib asos edi.
Alloh taolo mazkur oyning harom oylardan biri ekanini Qur'oni Karimda shunday bayon etadi.
«Ey iymon keltirganlar! Allohning dini alomatlarini, harom oyni, atalgan qurbonlikni, osilgan belgilarni va Robbilaridan fazl va rozilik tilab Baytul-Haromni qasd qilib chiqqanlarni o'zingizga halol hisoblamang», degan (Moida surasi, 2-oyat).
Oyatdagi «harom oy»dan murod Rajab, Zulqa'da, Zulhijja va Muharram oylaridir. Bu oylarda urush qilishni Alloh taolo harom qilgan. Mazkur to'rt oyda agar urush qilinsa, Allohning hukmini o'zgartirib, harom narsani halol hisoblash bo'ladi. Binobarin, bu katta gunohdir.
«Hijriy-qamariy taqvim» asosida tayyorlandi
islom.uz
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV