Til insonning eng mukarram, shu bilan birga eng xatarli  azosi hamdir. Agar  inson uni yaxshilikga  ishlatsa, ulkan ajr-mukofotlarga ega bo'ladi, bordiyu yomonlikga ishlatsa uni ortidan malomatga qolishi tayin. Shuning uchun ham Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam: “Odam bolasining ko'pchilik xatolari tilidan” [1]  deganlar.

Insonni abadiy saodatga erishib jannatga kirishi, yoki baxtsiz bo'lib do'zaxga kirishishining ham asosiy sababchisi tilidir. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rosululloh sollallohu alayhi vasallam, insonlarni jannatga kiritadigan amallarning ko'prog'i haqida so'ralganlarida: “Allohga taqvo qilish va chiroyli xulq” dedilar. Insonlarni do'zaxga kiritadigan narsalarning aksari haqida so'ralganlarida esa: “Og'iz va farj” [2] dedilar. Demak insonning najot topishiga Allohga bo'lgan taqvosi va chiroyli xulqi sababchi bo'lsa, halokatga uchrashiga tilini lag'vdan, avratini zinodan saqlamasligi sabab bo'lar ekan. Jobir roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim menga ikki jag'i va ikki oyog'i o'rtasidagi narsani saqlashni kafolatini bersa, men unga jannat kafolatini beraman. Biror bir sadaqa Alloh azza va jallaga yaxshi so'zdan ko'ra mahbubroq emas” [3]   dedilar.

So'zning ahamiyati shunchalik muhimki inson birgina so'zi bilan musulmon bo'lishi yoki dindan chiqishi, insonlar o'rtasini isloh qilishi yoki buzishi mumkin. Shunday ekan Alloh taolo ne'mat qilib bergan tillarimizni faqat xayrli amallarga ishlatmog'imiz va uni Alloh va Rosuli qaytargan narsalardan tiymog'imiz lozim. Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: “Toki tilini saqlamagunicha birortangiz ham iymonning haqiqatiga eta olmaydi” [4] dedilar. Rosululloh sollallohu a'layhi vasallam hadisi sharifda marhamat qilganlaridek iymonning haqiqatiga etish maqsadida tilimizni undan saqlashimiz kerak bo'lgan narsalarni yana bir bor eslatib o'tishni lozim deb bildik. Chunki Alloh taolo: “ (Ey, Muhammad sollallohu alayhi vasallam) Eslating! Zero, eslatma mo'minlarga manfaat etkazur”[5] degan.

Imom Buxoriy nomidagi

Toshkent Islom instituti

“Tahfizul-Qur'on” kafedrasi o'qituvchisi

Abdulahad  Sobirov.  

[1] Tabaroniy va Ibn Abuddunyo rivoyati.Vahid Abdussalom  Boliy. Hifzullisan 5-bet.1990-yil Makka-i mukarrama.

[2] Termiziy rivoyat qilib sahih degan 3.245 Vahid Abdussalom Boliy. Hifzullisan 5-bet. 1990-yil Makka-i mukarrama.

[3] Imom Bayhaqiy. Shu'abul-iymon, 4- juz, tilni saqlash bobi 4915- hadis. 1990-yil  Bayrut. Darul kutubil i'lmiyya.  

[4] Imom Bayhaqiy. Shu'abul-iymon, 4- juz, tilni saqlash bobi 5005- hadis. 1990-yil Bayrut.  Darul kutubil i'lmiyya.  

[5] Zoriyot surasi 55-oyat.Shayx Abdulaziz Mansur.  Qur'oni karim ma'nolarining tarjimava tafsiri. 2009-yil Toshkent. TIU nashriyoti.