Sayt test holatida ishlamoqda!
24 Avgust, 2026   |   11 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:16
Quyosh
05:41
Peshin
12:25
Asr
17:11
Shom
19:13
Xufton
20:34
Bismillah
24 Avgust, 2026, 11 Rabi`ul avval, 1448

Jahannamga jur'atli bo'lmang! (davomi)

18.01.2021   2978   4 min.
Jahannamga jur'atli bo'lmang! (davomi)

1-qism, 2-qism 

Imom Termiziy va Ibn Moja rahmatullohi alayhumo rivoyat qilgan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “O'z xatosini anglab, tortishuvni tark qilgan kishiga Alloh jannat o'rtasida bir qasr bino qiladi. Haq bo'laturib, tortishuvdan o'zini tiyganga esa, jannatning eng yuqorisidan qasr quradi” deb marhamat qilganlar.

Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning hadislarida “Sendan maslahat so'ragan kishiga to'gri (yo'l) ko'rsat, aks holda, unga xiyonat qilgan bo'lasan” hamda “Yaxshilikka undovchi odam, yaxshilik qilgan kabidir”, deb ta'kidlangan.

Ibn Moja rahmatullohi alayh rivoyat qilgan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kimga ilmsiz ravishda fatvo berilsa, buning gunohi fatvo bergan kimsaga bo'ladi. Kimki o'z birodariga to'g'rilik boshqa tarafda ekanini bila turib, boshqa bir ishni ko'rsatsa, batahqiq, unga xiyonat qilgan bo'ladi”, dedilar.

Imom Dorimiy rahmatullohi alayh rivoyat qilgan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: Fatvoga jur'atli bo'lganingiz, do'zaxga jur'atli bo'lganingizdir”, dedilar.

Yuqoridagi hadisi shariflarga yana bir bor e'tibor qaratadigan bo'lsak, fatvo va unga oid masalalar o'ta mas'uliyatli ish ekanini bilish bilan birga, fatvo berish insonning dunyo va oxiratdagi maqomining qanday bo'lishini ham belgilab beruvchi o'ta nozik omonat – vazifa ekani ma'lum bo'ladi.

Shayx Ramazon Butiy rahimahulloh esa: “Hukm chiqarish ilmi tibbiyot ilmi kabidir. Mabodo birovning farzandi og'ir kasalga chalinib qolsa, u tegishli tashxis qo'yish va farzandini davolash uchun tibbiyotga oid kitoblarni titadimi yoki malakali shifokorning oldiga boradimi? To'g'risini aytganda, uning esi joyida bo'lsa, keyingi yo'lni tanlaydi! Dinda ham xuddi shunday! Aslida bu tibbiyotdan ham muhimroq, shuningdek, qamrovi jihatidan xavfliroqdir!”, deb ta'kidlaganlar.

Hulosa o'rnida aytishimiz lozimki, barcha masalalarda, jumladan, oyatlar tafsiri, hadislar sharhi va fatvolar kabi barcha masalalarda ham musulmonning dunyo va oxirat hayoti uchun xayriyat va ezgulik asos qilib olinishi zarur.

Qur'oni karim oyatlarini va hadislarning asl mazmunidan bexabar, ularni o'zi bilganicha g'arazli talqin qiladiganlarga ergashmaslik zarurligini hech qachon yoddan chiqarmaslik muhimdir. Shu bilan birga, Qur'oni karim, hadisi sharif va fatvo kabi katta omonatlardan kimningdir yoki muayyan bir siyosiy toifaning manfaatlari yo'lida fodalanish ham katta hiyonat va omonatni zoye qilish ekanini anglashimiz va o'zaro bu omonatni etkazishimiz bugungi kunning muhim talabidir.

 

 

Manbalar asosida

Akmalxon Axmedov tayyorladi

Maqolalar
Boshqa maqolalar

Ikki ulug‘ ne’mat

14.08.2026   37419   3 min.
Ikki ulug‘ ne’mat

#Mustaqillikning 35 yilligi

 

Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.

Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).

Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.

Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).

Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.

Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.

Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.

Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).

Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.

Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.

Isomiddin AHROROV