Sabr dinning yarmi, namoz esa uning ustunidir. Kimda kim shu ikki asosni mahkam ushlasa, barcha yaxshilikka erishishida hech qanday shak-shubha yo'q.
Abu Sulaymon Doroniy rahimahulloh: "Eng mushkul, shu bilan birga eng qadrli narsa sabrdir. Uning ikki turi mavjud. Birinchisi Alloh buyurgan amalni bajarish yo'lida sabr. Ikkinchisi Alloh taolo man qilgan va nafs istab turgan amaldan tiyilishda sabr", deganlar.
Imom Rabboniy rahmatullohi alayhi: "Inson hayoti davomida duch keladigan barcha yaxshilik ham, yomonlik ham Alloh taoloning irodasi bilan bo'ladi. Biz o'z xohish – istaklarimizni Robbimizning irodasidan ustun qo'ymasligimiz lozim. Nimaki sodir bo'lsa, barchasi Alloh taolodan ekanligiga iqror bo'lish bilan bandalik yuzaga chiqadi. Ha, haqiqiy qul shunday bo'ladi. U o'z hojasining hoxishiga e'tiroz bildirmaydi".
Abdulqodir Jiyloniy rahimahulloh odamlarga yuzlanib bunday dedilar: "O'z holingizdan nolimang. Hamisha cabrli bo'ling, aslo Alloh taoloning rahmatidan noumid bo'lmang. Zero, holis Alloh taolo uchun qilingan sabr va bardosh albatta mukofotsiz qolmaydi. Ozgina sabr qilish, uzoq yillar uning rohatini ko'rishga sabab bo'ladi. Kimki o'zining qat'iyligi bilan mashhur bo'lsa, bilki u qilgan sabri bilan mashhur bo'lgan".
Darhaqiqat, sabr barcha yaxshiliklarning kaliti, yaxshiliklar esa barakaning kalitidir. Demak, kimda kim sabrli bo'lsa, inshaalloh barcha yaxshiliklarga erishadi.
Davron NURMUHAMMAD
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hadisni yodlab, boshqalarga yetkazgan kishilar haqida bunday deganlar:
نَضَّرَ اللَّهُ امْرَأً سَمِعَ مِنَّا شَيْئًا فَبَلَّغَهُ كَمَا سَمِعَهُ
"Bizdan bir so‘z eshitib, uni qanday eshitgan bo‘lsa, shunday yetkazgan kishining yuzini Alloh yorug‘ qilsin" (Imom Termiziy rivoyati).
Bu muborak duo asrlar davomida muhaddis ulamolarga kuch va g‘ayrat bag‘ishladi. Ular hadislarni to‘plash uchun cho‘l-sahrolarni kezdilar, uzoq mamlakatlarga safar qildilar, ochlik va qiyinchiliklarga sabr qildilar. Ba’zi muhaddislar atigi bir dona hadisni tekshirish uchun oylab yo‘l bosganlar.
Imom Sharafuddin Tiybiy rahmatullohi alayh mazkur hadisni sharhlar ekan, jumladan, bunday deydilar:
وَإِنَّمَا خَصَّ حَافِظَ سُنَّتِهِ وَمُبَلِّغَهَا بِهَذَا الدُّعَاءِ؛ لِأَنَّهُ سَعَى فِي نَضَارَةِ الْعِلْمِ وَتَجْدِيدِ السُّنَّةِ، فَجَازَاهُ فِي دُعَائِهِ لَهُ بِمَا يُنَاسِبُ حَالَهُ فِي الْمُعَامَلَةِ
“Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam sunnatni ko‘z qorachig‘idek asrab, uni odamlarga yetkazgan zotlarni aynan mana shu duo (yuzning nurli va go‘zal bo‘lishi) bilan siylaganlari bejiz emas. Zero, muhaddislar ilmning tarovatini saqlash va sunnatni qayta jonlantirish yo‘lida butun borliqlari bilan harakat qildilar. Sarvari koinot ham ularning qilgan mana shu go‘zal amallari evaziga, yuzlariga ikki dunyo go‘zalligi va nurini tilab, duo qildilar” ("Sharhu Mishkotil masobih" kitobi).
Sufyon ibn Uyayna rohimahulloh ham mazkur hadisni sharhlab, aytadilar:
لَيْسَ مِنْ أَهْلِ الْحَدِيثِ أَحَدٌ إِلَّا وَفِي وَجْهِهِ نَضْرَةٌ لِهَذَا الْحَدِيثِ
“Muhaddislardan har bir kishining yuzida ushbu hadis(dagi duo) sababli nur va tarovat bo‘ladi”.
Imom Shofe’iy rahimahulloh muhaddislarning maqomi haqida aytganlar: "Har bir zamondagi muhaddislar o‘z zamonidagi sahobalarga o‘xshaydilar. Men biror muhaddis olimni ko‘rsam, go‘yo Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sahobalaridan birini ko‘rgandek bo‘laman".
Sahobalar Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan dinni qabul qilib, keyingi avlodga yetkazgan bo‘lsalar, muhaddislar ham shu omonatni asrab kelgan vorislardir.
Shuning uchun sunnatni o‘rganish, muhaddislarni hurmat qilish va Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning yo‘llariga ergashish har bir mo‘min uchun sharafli vazifadir.