Sayt test holatida ishlamoqda!
22 Avgust, 2026   |   9 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:13
Quyosh
05:39
Peshin
12:26
Asr
17:13
Shom
19:16
Xufton
20:38
Bismillah
22 Avgust, 2026, 9 Rabi`ul avval, 1448

“Ramazon kirishi…” haqidagi uydirma hadis

11.01.2021   5962   5 min.
“Ramazon kirishi…” haqidagi uydirma hadis

CAVOL:  Assalomu alaykum ustozlar. Hozirda ijtimoiy tarmoqlarda bunday xabarlar tarqamoqda: “Ramazon oyi 2021 yil 12 apreldan boshlanadi. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Bir inson boshqa bir insonga Ramazon oyi kirib kelish sanasini birinchi bo'lib eslatsa, do'zax olovi o'sha inson uchun harom qilinadi” degan. Shu hadis ishonchlimi?

 

JAVOB: Va alaykum assalom. “Bir inson boshqa bir insonga Ramazon oyi kirib kelish sanasini birinchi bo'lib eslatsa, do'zax olovi o'sha inson uchun harom qilinadi” mazmunida hadis yo'q! Balki, bu Rasululloh sallallohu alayhi vasallamga to'qilgan uydirmalardan biridir. Buni bir necha jihatdan asoslash mumkin:

Birinchidan – ushbu to'qima “hadis”ni biror hadis to'plamiga keltirilmagan va Rasululloh sallallohu alayhi vasallamgacha bo'lgan isnodi – roviylar silsilasi mavjud emas. Zero, har bir hadisning isnodi bo'lishi lozim. Agar biror rivoyatni isnodi bo'lmasa uni hadis deb, atashga hech kimning haqqi yo'q. Shuning uchun ham buyuk muhaddislardan biri Abdulloh ibn Muborak rahmatullohi alayhi: “Isnod dindandir! Agar isnod bo'lmasa, xohlagan kimsa o'zi xohlagandek gapiraveradi”, deganlar.

Ikkinchidan – Ramazon oyining kirib kelish sanasi oldindan hech kimga ma'lum bo'lmaydi. Balki, Ramazon oyining hilolini ko'rish bilan ma'lum bo'ladi. Demak, u haqida avvaldan eslatish mantiqan imkonsiz ishdir.

Uchinchidan – Ramazon oyi kirib kelish sanasini birinchi bo'lib eslatgan kishiga do'zax olovi harom qilinishi ham shariatimizning umumiy qoidalariga ziddir. Chunki, kim jannatga kirishi, kim do'zaxga kirishi bu kabi amallar bilan belgilanmaydi. Balki, shariat ko'rsatmalariga amal qilishi bilan belgilanadi.

Imom Jaloliddin Suyutiy rahimahulloh o'zining hadis ilmiga bag'ishlangan kitobida to'qima hadislar haqida so'z yuritib, muhaddis olim ibn Javziydan quyidagilarni naql qilib keltiradi:

“Agar biror hadisni aqlga to'g'ri kelmasligini yoki (sahih) naqllarga muvofiq emasligini yoxud asl manbalarga zid ekanini ko'rsang, bilginki, u – to'qima hadisdir. Asl manbalarga zid ekanidan murod – musnadlar va mashhur kitoblardan iborat Islom olamidagi (hadis) to'plamlariga kiritilmaganidir” (“Tadribur-roviy”, 469-bet).

Payg'ambarimiz sallallohu alayhi vasallamga nisbatan yolg'on to'qish, bilib-bilmay turli gaplarni hadis deb aytish katta gunohdir. Bu o'sha odamning do'zaxga kirishiga sabab bo'ladi. Shuning uchun biror rivoyatning haqiqiy ekanligiga to'liq ishonch hosil qilmasdan turib, naql qilish yaxshi emas.

Abdulloh ibn Amr raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sallallohu alayhi vasallam: “Kim menga qasddan yolg'on to'qisa, do'zaxdan o'z o'rnini tayyorlayversin”, dedilar” (Imom Buxoriy va Imom Termiziy rivoyat qilishgan).

Imom Muslimning rivoyatida: “Albatta, menga yolg'on to'qish boshqa birovga yolg'on to'qishdek emas. Kim menga yolg'onni bilib turib to'qisa, do'zaxdan o'z o'rnini tayyorlayversin”, deyilgan. Ya'ni Payg'ambarimiz sallallohu alayhi vasallam aytmagan gapni u zotdan, deb naql qilish, insonni do'zax tomonga etaklovchi amaldir. Bunday yo'l tutishdan nihoyatda ehtiyot bo'lish kerak.

Mug'iyra ibn Sho''ba raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sallallohu alayhi vasallam: “Kim mening nomimdan yolg'on deb gumon qilingan hadisni aytsa, u yolg'onchilardan biridir”, dedilar” (Imom Muslim rivoyati).

Ulamolarimiz to'qima hadislarni aytish va tarqatishdan qattiq qaytarganlar. Hatto ba'zi ulamolar uni gunohi kabiralardan sanagan. Faqat o'sha “hadis” to'qima ekanidan ogohlantirish maqsadida aytishga ruxsat berilgan.

Shunday ekan bilmaganlar bilib olsin, bilganlar boshqalarga ham etkazib, ogohlantirib qo'ysin. Bu ishni qilib, to'qima rivoyatlarni tarqatib yurganlar tavba qilishsin, oddiy-asossiz gaplarni hadis deb taqatishni to'xtatishsin. Vallohu a'lam.

 

O'zbekiston musulmonlari idorasi fatvo hay'ati. 

 https://t.me/diniysavollar

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar

Ikki ulug‘ ne’mat

14.08.2026   32868   3 min.
Ikki ulug‘ ne’mat

#Mustaqillikning 35 yilligi

 

Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.

Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).

Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.

Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).

Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.

Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.

Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.

Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).

Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.

Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.

Isomiddin AHROROV