Insonlarga to'g'ri yo'lni aniq qilib ko'rsatib bergan Alloh taologa hamdu sanolar bo'lsin. “Kimga Alloh yaxshilikni iroda qilsa, uni dinda faqih qilib qo'yadi” degan Payg'ambarimiz Sallallohu alayhi vasallamga durud va salovatlar bo'lsin.
Mazhab so'zi aslida arabcha “Zahaba” fe'li so'zidan olingan bo'lib yo'l, yo'nalish degan ma'noni bildiradi. Istilohda esa ahli sunnati val jamoaning to'rt imomlarining fiqhiy mazhablari tushuniladi.
Fiqhiy mazhablar 4 ga, aqidaviy mazhablar 2 ga bo'linadi. Bunda Abu Mansur Moturidiyning “Moturudiya” va Abul Hasan Ash'ariyning “Ash'ariya” mazhabi kiradi.
Ba'zi insonlar o'rtasida fiqhiy mazhablarni inkor qilib, mazhabsizlikka chaqiruvchilar ham uchrab turadi. Bunday kishilar, asosan, fiqhdan bexabar, ilm ostonasiga endigina qadam qo'ygan yoki haqiqiy ilmdan bebahra qolgan odamlar bo'ladi.Ular mazhabga ergashishni ayb va nuqson deb bilib, fiqhiy mazhabboshilarga til tekkizishgacha etib boradilar. Suriyalik mashhur olim Muhammad Sa'iyd Ramazon Butiy mazhabsizlikka chaqiruvchilarni. Islomdagi eng xatarli bid'at, deb biladilar. U kishi mazhabsizlikni dinsizlikka olib boruvchi qo'prik deb ataydilar.
Ulamolarimiz, fiqhiy mazhablar imomlari va ularning ishlarini quyidagi misol bilan tushuntiradilar:
Bu dunyodan yaxshi yashab, o'tish xuddi tog'ning cho'qqisiga eson-omon chiqishga o'xshaydi. Qur'on va Sunnat o'sha chuqqiga chiqishni ko'rsatadigan xarita va qo'llanma. Mazhab imomlari esa, ushbulardan foydalanib cho'qqiga chiqishning eng oson va bexatar yo'lini topib, belgi quyib ketgan kishilar. Mazhabni inkor qiluvchilar tog'ning tagiga kelib qullanmani olib, o'ziga yangi yo'l topib, cho'qqiga chiqishga harakat qilayotgan odamga o'xshaydi. Buning uchun kamida mazhabboshining ilmi bilan uning ilmi teng bo'lishi kerak.
Alloh taolo Qur'oni karimda shunday deydi: «Albatta» mana shu (Mening) To'g'ri yo'limdir. Unga ergashingiz! (Boshqa turli) yo'llarga ergashmangiz! Aks holda, ular sizlarni uning yo'lidan ayirib qo'yadi. Taqvoli bo'lishingiz uchun (Allohning) qilgan hukmlari mana shulardir.
Mazhablarning to'tgan yo'lllariga esa oyatdagi ,,manashu mening to'g'ri yo'limdir,, degan joyi to'g'ri keladi.
Dindan faqat o'zinig dunyoviy maqsadlari uchun foydalanishni istagan yoki Qur'on oyatlari va sunnatga qo'r-ko'rona amal qilib ulardan ko'zlangan haqiqiy ma'noni boshqa tarafga bo'rib, Islom ulamolarining yo'lini tark etgan kishi betahqiq o'ziga o'zi zulm qilgan kishidir.
Alloh taolo Qur'oni karimda: “Albatta, Alloh odamlarga biror narsada zulm (nohaqlik) qilmaydi. Lekin odamlar o'zlariga zulm qiladilar, deb marhamat etgan. Bizning yurtimizda Imomi A'zam, ya'ni Hanafiy mazhabi keng tarqalgan. Shuning uchun har bir inson ushbu mazhabga amal qilib ibodatlarini bajarsa to'g'ri yo'ldan adashmaydi. Alloh taolo barchalarimizni mazhabga amal qiladigan mo'min bandalardan qilsin.
Zafar Yahyoev,
Urgut tuman “Mirzo Ulug'bek” jomi masjidi imom-xatibi
Insonga mehr ko‘rsatish, muhtojning holidan xabar olish, bemorga tasalli berish va ehtiyojmandlarga ko‘mak qo‘lini cho‘zish xalqimiz ma’naviyatining azaliy fazilatlaridandir. Islom ta’limotida ham saxovat, mehr-oqibat va inson qadrini ulug‘lash eng ulug‘ amallardan biri sifatida e’tirof etilgan. Chunki bir insonning ko‘nglini ko‘tarish, uning qalbiga umid va ishonch bag‘ishlash jamiyatda mehr-muhabbat, hamjihatlik va totuvlikni mustahkamlaydi.
Shu ezgu qadriyatlarni hayotga tatbiq etish, aholining ehtiyojmand qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash va yurtdoshlarimiz qalbida mehr-shafqat tuyg‘ularini yanada kuchaytirish maqsadida 2026 yil 13 avgust kuni Samarqand viloyati Urgut tumanida keng ko‘lamli ma’naviy-ma’rifiy hamda xayr-saxovat tadbirlari o‘tkazildi.
Mazkur xayrli tadbirlarda Samarqand viloyati bosh imom-xatibi vazifasini vaqtincha bajaruvchi Nursultonxon domla Abdumannonov, viloyat bosh imom-xatibi o‘rinbosari Xayrullo domla Sattarov, VAQF xayriya jamoat fondi Samarqand viloyati filiali rahbari Yoqubjon domla Mansurov, uning o‘rinbosari A.Sultonov, shahar va tuman bosh imom-xatiblari, «Haj–2026» ziyoratchilari, mahalla faollari va nuroniylar ishtirok etdilar.
O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan o‘tkazilgan ushbu xayrli aksiya doirasida ijtimoiy himoyaga muhtoj, kam ta’minlangan va boquvchisidan ayrilgan 300 ta oila holidan xabar olindi. Ularning xonadonlariga tashrif buyurilib, turmush sharoitlari o‘rganildi, oilalarga zarur oziq-ovqat mahsulotlari yetkazib berildi.
Tashriflar davomida bemor va keksalarning holidan xabar olinib, ular bilan samimiy suhbatlar o‘tkazildi. Ularning haqqiga shifo, xonadonlariga fayzu baraka, yurtimizga tinchlik-xotirjamlik tilab duolar qilindi. Zero, muhtojning ko‘nglini ko‘tarish va uni yolg‘iz emasligini his ettirish ham insonparvarlikning yuksak ko‘rinishidir.
Shu bilan birga, hayotida turli ijtimoiy qiyinchiliklarga duch kelgan hamda yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolish xavfi mavjud bo‘lgan ayrim fuqarolar bilan yakka tartibda muloqotlar tashkil etildi. Suhbatlarda sof e’tiqod, oila muqaddasligi, farzand tarbiyasi, halol mehnat, Vatanga sadoqat, milliy va diniy qadriyatlarga hurmat, shuningdek, turli buzg‘unchi g‘oyalarga nisbatan ma’naviy immunitetni mustahkamlash masalalari hayotiy misollar asosida tushuntirildi.
Tadbirlar doirasida Urgut tumanidagi jome masjidlarda peshin namozidan so‘ng ma’naviy-ma’rifiy uchrashuvlar ham o‘tkazildi. Ularda mehr-oqibat, qo‘ni-qo‘shnichilik munosabatlarini mustahkamlash, yoshlarni milliy va diniy qadriyatlarga sodiqlik ruhida tarbiyalash, oila tinchligini asrash, jamiyatda o‘zaro hurmat va ahillik muhitini qaror toptirish kabi dolzarb mavzular atroflicha yoritildi.
Uchrashuvlar yakunida mamlakatimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi, Vatanimiz ravnaqi va yosh avlodning ilmli, odobli hamda vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishi haqida xayrli duolar qilindi.
Bugun yurtimizda inson qadrini ulug‘lash, aholining ehtiyojmand qatlamlarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, jamiyatda mehr-saxovat va o‘zaro g‘amxo‘rlik muhitini qaror toptirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Urgut tumanida o‘tkazilgan mazkur xayrli tadbirlar ham ana shu ezgu maqsadlarga xizmat qilib, aholi o‘rtasida hamjihatlik, bag‘rikenglik va insonparvarlik tuyg‘ularini yanada mustahkamladi.
Mehr bor joyda ishonch, saxovat bor joyda baraka, inson qadri ulug‘langan jamiyatda esa tinchlik va farovonlik qaror topadi. Ana shunday ezgu amallar xalqimiz o‘rtasidagi birdamlik rishtalarini mustahkamlab, yurtimizning yanada obod va fayzli bo‘lishiga xizmat qiladi.
Samarqand viloyati vakilligi matbuot xizmati