Kuni kecha Ozarbayjon poytaxti Boku shahridagi Xalqaro Mug‘om markazida “O‘zbekiston va Ozarbayjon: mushtarak tarixiy meros, islom sivilizatsiyasi va zamonaviy ilmiy hamkorlik” mavzusida xalqaro anjuman bo‘lib o‘tdi. Unda O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisining birinchi o‘rinbosari Homidjon domla Ishmatbekov ikki mamlakat o‘rtasidagi diniy-ma’rifiy aloqalar, mushtarak ma’naviy qadriyatlar va buyuk allomalar merosining bugungi ahamiyati haqida so‘z yuritdi.
Homidjon Ishmatbekov o‘z nutqida O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasidagi munosabatlarning tarixiy asoslari, xalqlarni birlashtirib turuvchi madaniy va ma’naviy omillar, shuningdek, Markaziy Osiyo va Kavkaz mintaqalarida hamkorlikni rivojlantirish imkoniyatlariga e’tibor qaratdi.
Bugun O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasidagi munosabatlar Markaziy Osiyo va Kavkaz mintaqalarida hamkorlik uchun yangi imkoniyatlarni yaratmoqda. Tarixiy yaqinlik, mushtarak madaniyat, ma’naviy qadriyatlar va yagona madaniy makonga mansublik davlatlarimiz va xalqlarimizni yanada yaqinlashtirmoqda. Aynan mana shu jihatlarda O‘zbekiston va Ozarbayjon qardosh xalqlarini birlashtirib turuvchi mustahkam ma’naviy aloqalarni ko‘ramiz, — dedi u.
Nutqda turkiy xalqlar o‘rtasidagi diniy va ma’naviy aloqalar tarixini o‘rganishda buyuk mutafakkirlar merosining o‘rniga ham alohida e’tibor qaratildi. Jumladan, Ahmad Yassaviy, Bahouddin Naqshband va Sayyid Yahyo Bokuviy kabi allomalarning ilmiy-ma’naviy merosi xalqlar o‘rtasidagi tarixiy bog‘liqlikni anglashda muhim manba sifatida qayd etildi.
Ahmad Yassaviy, Bahouddin Naqshband va Sayyid Yahyo Bokuviy kabi allomalar merosi turkiy xalqlar o‘rtasidagi diniy va ma’naviy munosabatlar asrlar davomida naqadar mustahkam bo‘lganini yaqqol namoyon etadi. Buyuk mutafakkirlarning ma’naviy kamolot, insonparvarlik va axloqiy tamoyillar haqidagi g‘oyalari bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini saqlab qolmoqda, — dedi Homidjon domla Ishmatbekov.
Darhaqiqat, ushbu mutafakkirlar merosini o‘rganish nafaqat diniy tafakkur tarixini, balki mintaqada shakllangan ma’rifiy an’analar va xalqlar o‘rtasidagi madaniy aloqalarni ham chuqurroq anglash imkonini beradi. Ularning asarlari va ilmiy qarashlarida aks etgan ma’naviy kamolot, axloq va insonparvarlik masalalari bugungi tadqiqotlar uchun ham muhim yo‘nalishlardan hisoblanadi.
Homidjon domla Ishmatbekov, shuningdek, diniy muassasalar va ulamolar o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirish masalasiga to‘xtaldi. Uning ta’kidlashicha, O‘zbekiston musulmonlari idorasi Ozarbayjonning diniy muassasalari va ulamolari bilan aloqalarni yanada mustahkamlashga tayyor. Bunday hamkorlik mushtarak ma’naviy merosni o‘rganish, o‘zaro tajriba almashish va diniy-ma’rifiy muloqotni kengaytirishga xizmat qilishi mumkin.
Bokudagi xalqaro anjuman doirasida tarixiy merosni o‘rganish, islom sivilizatsiyasining ilmiy va ma’naviy yutuqlarini targ‘ib qilish hamda O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi. Homidjon domla Ishmatbekovning nutqi esa ushbu muloqotda ikki xalqni birlashtiruvchi diniy-ma’rifiy qadriyatlar va ularni o‘rganishning bugungi ahamiyatini yoritib berdi.
Iymon 
Namoz 
Ro'za 
Zakot 
Haj 
Qur'on 
Islom saboqlari 
Aloqa 
