Sayt test holatida ishlamoqda!
25 May, 2026   |   7 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:17
Quyosh
04:56
Peshin
12:25
Asr
17:30
Shom
19:48
Xufton
21:20
Bismillah
25 May, 2026, 7 Zulhijja, 1447

Solih va sog'lom farzand so'rab duo qilish

17.12.2020   18188   3 min.
Solih va sog'lom farzand so'rab duo qilish

Jamiyat hayotida muhim hodisa yuz berdi ­– yangi oila dunyoga keldi. Nikoh asosida boshlangan yangi hayotning har lahzasi har bir kelin-kiyov uchun unutilmasdir. Ayni damda, go'zal va osuda hayot orzusida qadam tashlayotgan ikki qalbning eng asosiy maqsadi – Alloh taolo ularga solih va sog'lom farzand berishini so'rab duo qilishlari bo'lib, bu juda ham ahamiyatlidir.

Bu bejizga emas albatta. Chunki bu payg'ambarlarning amalidir. Masalan “Oli Imron” surasining 38 oyatida: “Shu chog'da Zakariyo Robbisiga duo qilib: Robbim, menga O'z huzuringdan pokiza zurriyot hadya et. Albatta, Sen duoni eshituvchisan”, dedi” ko'rinishidagi duo. Mazkur duo hali kelin homilali bo'lmasdan avval o'qilishi lozim. Ayniqsa kiyov boshchiligida ushbu duo va iltijolarning qilinishi yanada muhimdir.

Bo'lajak otaning duosi ijobat bo'lib, bola homila shaklida rivojlana boshlagach, uning kelajakda aqlan va jismonan sog'lom, shu bilan birga ahli solihlardan bo'lishini so'rab duo qilishda bo'lajak onaning ham ko'magi juda zarurdir. Zero bu insoniyat otasi Odam va momo Havvodan meros qolgan amaldir. Jumladan ular (Odam ota va momo Havvo) oyatda zikr etilganidek: “...U (homila) og'irlashganda esa ikkovlon Robbilari Allohga: “Agar bizga solih (farzand) bersang, albatta, shukr keltirguvchilardan bo'lajakmiz”, deb duo qildilar” (A'rof, 189). Farzandning dunyoga kelish vaqti yaqinlashgani sari bo'lajak ota ham ona ham o'ziga xos go'zal maqsad va istaklar bilan birga, onaning sog'ligiga oid qo'rquv, hadik va farzandning jisman komil va sog'lom hamda aqlan etuk tug'ilishi orzusi paydo bo'ladi. Aynan mana shu davrga kelib bo'lajak ota-ona: “Agar bizga solih farzand bersang, albatta, shukr qilguvchilardan bo'lamiz”, deb doimiy duo qilishlari lozim bo'ladi.

Duo qilishga targ'ib bejizga emas albatta. Chunki zamonviy ilmiy tadqiqotlar asosida olimlar nima uchun insoniyat kundan kunga o'zaro oqibatsiz, beshavqat va berahmlik sari yuz tutayotgani, bir oila a'zolarining bir biriga hurmati va ehtiromining yo'qolishi sababini topganlarini e'lon qildilar. Olimlarning xulosalariga ko'ra, buning asosi bolaning zinodan va farzand ko'rishni istamagan ota-onalardan tug'ilishi ekan. Bu esa barchaga ma'lum holat ya'ni, ota-onaning farzandli bo'lishni xohlamay turgandagi ruhiy holati, o'rtada vujudga keladigan homilaga o'tishi va shu bilan birga ona qornida rivojlanayotgan bolaning dunyoga kelishiga rozi bo'lmayotgan ota-onaning salbiy kayfiyatini bolaga bo'lgan salbiy ta'siridir ya'ni, uning haqqiga duoi xayr qilinmasligidir.

Yuqoridagilardan kelib chiqib shunday xulosa qilishimiz lozimki, har bir kelin-kiyov va har bir ota-ona har doim Allohdan mana shu Vatanga, elu yurtga manfaatli solih va sog'lom farzand so'rab duo qilishi kerak.

 

O'MI mutaxassisi Akmalxon AHMYeDOV

Boshqa maqolalar

Keragidan ortiqcha miqdorda ovqatlanishga dinimizda qanday qaraladi?

22.05.2026   7167   1 min.
Keragidan ortiqcha miqdorda ovqatlanishga dinimizda qanday qaraladi?

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Savol: Dinimizda ovqatlanishni to‘ymasdan avval to‘xtatish sunnat, deyilgan. Ammo to‘ygandan keyin ham yeyishga qanday qaraladi? Chunki hozirgi kunda ijtimoiy tarmoqlarda tanilish yoki boshqa maqsadlarda ko‘pchilik to‘yadigan ovqatni bir kishining yakka o‘zi yeb qo‘yayotganiga o‘xshash holatlar tarqatilmoqda.

Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Vatandoshimiz, buyuk muhaddis Imom Termiziy rahimahulloh o‘zlarining “Sunani Termiziy” asarlarida sog‘lom turmush tarzining oltin qoidasi bo‘la oladigan go‘zal bir hadisi sharifni keltirganlar: Miqdom ibn Ma’diykarib roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Odam bolasi to‘ldiradigan idishlarning eng yomoni qorindir. Odam bolasiga qaddini tutadigan yemaklar kifoyadir. Agar juda lozim bo‘lsa, (qorinning) uchdan biri taom, uchdan biri ichimlik va uchdan biri nafasi uchun”, dedilar.

“Fatovo Olamgiriya”da quyidagilar aytilgan:

“Taomlanish bir necha darajalarga bo‘linadi:

1. Farz ovqatlanish. Halok bo‘lishdan saqlanish uchun zarur bo‘lgan miqdorni yeyish farz hisoblanadi. Shuning uchun kishi yeyish va ichishni tark etib, halok bo‘lsa, gunohkor bo‘ladi.

2. Ajr beriladigan taomlanish. Bunga namozni tik turib o‘qishga va ro‘za tutishga kuchi yetishi uchun farz miqdoridan ko‘proq yeyish kiradi.

3. Muboh (ruxsat berilgan) taomlanish. Bunga tananing quvvati yanada ziyoda bo‘lishi uchun to‘yguncha yeyish kiradi. Bunda savob ham, gunoh ham yo‘q. Agar haloldan bo‘lsa, yengil hisob-kitob qilinadi.

Harom taomlanish. To‘ygandan keyin ham ortiqcha yeyish mumkin emas. Ammo bundan maqsad ertangi ro‘zaga quvvat yig‘ish yoki mehmonni xijolat qilmaslik maqsadida unga hamrohlik qilish bo‘lsa, zarari yo‘q. "Haviy lil-fatavo" kitobida shunday kelgan”. Vallohu a’lam.

 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.