Sayt test holatida ishlamoqda!
25 Avgust, 2026   |   12 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:17
Quyosh
05:42
Peshin
12:25
Asr
17:10
Shom
19:12
Xufton
20:32
Bismillah
25 Avgust, 2026, 12 Rabi`ul avval, 1448

2. BAQARA SURASI, 224–225 OYaTLAR

09.12.2020   8457   3 min.
2. BAQARA SURASI, 224–225 OYaTLAR

وَلَا تَجۡعَلُواْ ٱللَّهَ عُرۡضَةٗ لِّأَيۡمَٰنِكُمۡ أَن تَبَرُّواْ وَتَتَّقُواْ وَتُصۡلِحُواْ بَيۡنَ ٱلنَّاسِۚ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٞ٢٢٤

224. Allohga ichgan qasamlaringizni yaxshilik, taqvo va odamlar orasini isloh qilishga sabab qilmanglar. Alloh haqiqatan eshituvchi va biluvchidir.

Ya'ni, biror yaxshi ishni qilmaslik uchun Alloh nomidan qasam ichish mumkin emas. Masalan, "ota-onam bilan so'zlashmayman, kambag'allarga ehson qilmayman, urishib qolgan odamlarni yarashtirmayman" deyish yaramaydi. Bunday holatlarda Alloh taoloning nomi yomon ishlar uchun nishon qilingan bo'ladi. Agar biror kishi shunday qasam ichib qo'ygan bo'lsa, kafforat berishi vojib bo'ladi.

Qasam ichish yaxshi ish emas. Mabodo qasam ichish lozim bo'lib qolsa, bu qasam yaxshilik amalga oshishi uchun bo'lishi kerak. Ya'ni, qasamni yaxshilik, taqvo va odamlar orasini isloh qilishdek ezguliklarga to'siq etib olish mutlaqo durust emas. Musulmonlik odobi ko'p qasam ichmaslikni taqozo qiladi. Ma'lum bir qat'iy niyat bilan, kelajakda bir ishni qilish yoki qilmaslikni qasd qilib qasam ichgan odam qasamini asrab, unga sodiq qolishi kerak. Agar qasamida turmasa, qasamini egan bo'ladi va gunoh sodir etgan hisoblanib, unga nisbatan shar'iy jazo belgilangan. Ya'ni u o'nta miskinning qornini to'ydirish yoki o'nta miskinga bir sidra kiyim olib berish yoxud bir qul ozod qilish kabi kafforat berishga majbur bo'ladi. Qasamni buzgan odamning moliyaviy imkoni yo'q bo'lsa, uch kun ro'za tutib kafforatni ado etishi vojib. Hanafiy mazhabiga ko'ra, bu ro'zaning orasini uzmay, ketma-ket tutish kerak. Agar o'sha qasam ichayotgan odam qasamidan keyin, «inshaalloh» deb qo'ysa, qasamiga amal qilish uning uchun ixtiyoriy bo'lib qoladi – xohlasa, qasamiga amal qiladi, xohlamasa, amal qilmaydi. Chunki «inshaalloh» so'zini u qasamxo'r bo'lib qolishidan asraydi.

لَّا يُؤَاخِذُكُمُ ٱللَّهُ بِٱللَّغۡوِ فِيٓ أَيۡمَٰنِكُمۡ وَلَٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتۡ قُلُوبُكُمۡۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٞ٢٢٥

225. Alloh qasamlaringizdagi behuda so'zlar uchun javobgarlikka tortmaydi, lekin dillaringiz qilgan qasam uchun javobgarlikka tortadi. Alloh albatta kechiruvchi, halimdir.

"Qasamdagi behuda so'zlar" shuki, inson xohlamasa ham og'zidan turli qasam so'zlari (masalan, turkiy xalqlarda "Hudo ursin", arablarda "Allohga qasamki" kabi) beixtiyor chiqib ketadi. Bunday qasam uchun kafforat berilmaydi, bu gunoh ham emas. Ammo qasam ichishda til va dil barobar ittifoq qilgan bo'lsa, qasam buzilganida kafforat berish zarur bo'ladi. Oisha roziyallohu anho bunday deganlar: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sahobalariga qudrati etadigan vazifani buyurgan edilar, ular: "Biz siz kabi emasmiz-ku, Alloh sizning oldingi va kelgusi gunohlaringizni kechirgan (shuning uchun ham bizga ko'proq vazifa buyuravering, biz ko'proq riyozat chekishimiz lozim), deyishdi. Rasulullohning jahllari chiqqani yuzlaridan bilindi: "Oralaringizda Allohdan eng qo'rqadigan, Uni eng ko'p taniydigan menman" deb javob qildilar" (Buxoriy rivoyati).

Boshqa maqolalar

Ikki ulug‘ ne’mat

14.08.2026   39412   3 min.
Ikki ulug‘ ne’mat

#Mustaqillikning 35 yilligi

 

Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.

Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).

Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.

Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).

Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.

Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.

Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.

Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).

Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.

Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.

Isomiddin AHROROV