Vaqt nima? Undan qanday foydalanish kerak? 

Vaqt – go'yo insonning hayot kiyimi to'qiladigan ip. Pishiq va nafisligiga qarab, uning qiymati oshadi. Agar iplari to'zg'igan bo'lsa, hayotning ham ma'nisi qolmaydi.

Vaqt o'tib ketsa, qaytib kelmaydi. U inson sarf etadigan asosiy sarmoyadir. U qanchalik ko'p bo'lsa ham, ozdir. Oz bo'lsayu barakali bo'lsa, ko'pdir. Inson har bir daqiqadan unumli foydalanib, uni yaxshi amallarga sarflasa, umri barakali bo'ladi.

Umrning g'animat ekanini Rasululloh sollallohu alayhi va sallamdan go'zalroq ta'riflagan kishi bo'lmagan.

“Besh narsani besh narsadan oldin g'animat biling:

1) keksalik kelishidan avval yoshligingizni; .

2) kasal bo'lishdan avval salomatligingizni; .

3) faqirligingizdan avval boyligingizni; .

4) bir ishga mashg'ul bo'lishingizdan avval bo'sh vaqtingizni;

5) o'limdan avval tirikligingizni!” (Imomi Hokim rivoyati).

Islom ummati mana shu oltin qoidalarga rioya qilgan paytlarda bashariyatning gultoji bo'lib, musulmon renessansiga asos soldilar.

Afsuski, bugun bunday deya olmaymiz. Chunki umrimiz “telegram”, “instagram”, “feysbuk”, “tik-tok” kabi ijtimoiy tarmoqlarda sovrilmoqda. Hatto kechasi bilan bedor, turli o'yinlar o'ynab yoki ko'ngilxushlik bilan vaqt o'tkazayotganlar ko'payib ketdi. Bunday illatlarning yana biri choyxona, gap-gashtagu turli ziyofatlarning haddan tashqari ko'pligidir. Vaqti-vaqti bilan do'st-yor va birodarlar bilan ko'rishmoq yaxshi. Biroq uning ham me'yori bo'lishi kerak.

Agar inson choyxonaga sarflagan vaqtini farzandlarining ta'lim-tarbiyasiga bag'ishlasa, o'zi uchun ham, farzandlari uchun ham foydadan xoli bo'lmaydi. Shu bilan birga, gap-gashtak, choyxonalarda foydali mavzular ko'tarilib, yaxshilikka targ'ib, yomonlikdan qaytarish bo'lsa, nur ustiga nur. Lekin aksar hollarda choyxona bekorchi va g'iybat gaplardan iborat bo'ladi. Bunday holatlar qalbni qoraytirishdan, umrning, pulning isrofidan boshqa narsa emas.

Halqimizda “So'nggi pushaymon – o'zingga dushman” degan maqol bor. Umrning isrofi qattiq pushaymonlikdir.

Alloh taolo Qur'oni karimda bunday marhamat qiladi: “(Ey Muhammad! Odamlarga) dunyo hayoti misolini keltiring, u xuddi bir suv kabidurki, biz uni osmondan yog'dirgach, bahorda u sababli er o'simliklari bir-biriga aralashib (qo'shilishib) ketur, so'ngra kuzda shamollar uchirib ketadigan xashakka aylanib qolur” (Kahf surasi, ٤٥-oyat).

Ushbu oyatning mazmun-mohiyatini yaxshi anglagan inson umrini isrof qilmaydi.

Bir mulohaza qiling. Ayni shu soatlarda dunyoning turli burchaklarida binolar qad ko'tarmoqda, yangi-yangi kashfiyotlar qilinmoqda, ilm majlislari o'tkazilmoqda, insonlarga yaxshilik ulashilmoqda, yosh yigit-qizlar turmush qurmoqda, chaqaloqlar dunyoga kelmoqda, kimlardir bu foniy dunyo bilan xayrlashmoqda.

Ammo biz-chi? Hech bir ezgu amalsiz hech narsa bo'lmagandek, hech narsa yo'qotmagandek xotirjammiz. Qimmatli vaqtimizni boy berayotganimiz bizni aslo tashvishga solayotgani yo'q. Har bir soniya zavolni topadi, har bir lahza yo'qlik qa'riga ketadi.

Bu hayotda “Esizgina umrim-a, yoshlik yillarimni behuda o'tkazib yuboribman. Qaniydi, umr boshqatdan berilganda bu xatolarni takrorlamagan bo'lar edim”, deya afsus-nadomat chekkan juda ko'p insonlarni ko'ryapmiz.

Siz-chi, azizlar. Chuqurroq bir o'ylab ko'ring... Umringizni nimalarga sarflayapsiz? .

Otabek YO'LDOShYeV,
Arnasoy tumani bosh imom-xatibi