۞يَسَۡٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡخَمۡرِ وَٱلۡمَيۡسِرِۖ قُلۡ فِيهِمَآ إِثۡمٞ كَبِيرٞ وَمَنَٰفِعُ لِلنَّاسِ وَإِثۡمُهُمَآ أَكۡبَرُ مِن نَّفۡعِهِمَاۗ وَيَسَۡٔلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَۖ قُلِ ٱلۡعَفۡوَۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّكُمۡ تَتَفَكَّرُونَ٢١٩
219. Sizdan xamr va qimor haqida so'rashadi. "Ikkalasida ulkan gunoh bor va odamlarga biroz manfaati ham bor, ammo gunohi manfaatidan kattadir", deng. Yana sizdan nimalarni ehson qilish haqida so'rashadi. "Ortiqchasini", deng. Fikr yuritishlaringiz uchun Alloh oyatlarini shunday bayon etadi.
Hamr (aroq, sharob kabi mast qiluvchi ichimliklar) va qimor haqida Qur'oni karimda bir necha oyat kelgan. Hamma oyatlarda bu ikki illat qoralangan, faqat ularni asta-sekin muolaja qilish uchun ilk oyatlarda uning haromligi keskin qo'yilmagan. Eng oxiri tushgan Moida surasidagi oyatda bularning haromligi ochiq e'lon qilingan va shundan keyin musulmonlar bu illatdan butunlay yuz o'girishgan. Ammo, ming afsuslar bo'lsinki, ota-bobolari mast qiluvchi ichimliklarni harom sanab, undan mutlqao yuz o'girgan ayrim kishilar mustamlakachilar nog'orasiga o'ynab, ichkilik ichishni odat qilishdi. Keyinchalik esa bu balo chinakamiga umummilliy kulfatga aylandi. Hatto yurtimizga bu baloni olib kelgan mustamlakachilar yurtida ham hozir bu olamshumul illatdan qanday qutilishni, hech bo'lmasa uni sal bo'lsa-da jilovlashni bilolmay boshlari qotgan. Dinimiz hukmlarida: «Har bir ichimlik mast qilsa, haromdir»; «U davo emasdir, u darddir»; «Ko'pi mast qiladigan narsaning ozi ham haromdir»; «Kim bu dunyoda xamr ichib, uni tark etmay o'lib ketsa, tavba qilmasa, oxiratda uni ichmaydi (ya'ni jannatga kirmaydi)».
Islom dinining vazifalaridan biri aqlni muhofaza qilishdir. Hamr aqlni ketkazishi uchun harom qilingan, ichish taqiqlangan. Hamr ichishning o'zi katta gunohdir. Dunyo va oxirat uchun uning etkazadigan zararlar son-sanoqsiz. Lekin, Islom qoidasi bo'yicha, shaytongina kechirilishdan umidi yo'q, boshqalar Alloh taoloning rahmatini umid qilsalar, hali imkon bor, to o'lim holatiga tushguncha tavba eshiklari ochiq. Hamr ichgan (yoki boshqa gunoh sodir etgan) har qanday shaxs o'zini qo'lga olib tavba qilsa, Alloh taolo uning tavbasini qabul qiladi. Faqat bir shart bilan: oldin sodir etgan gunohiga chin dildan afsus cheksin va o'sha gunohni takrorlamaslikka azmu qaror qilsin. Ana o'shanda Alloh taolo uning tavbasini qabul qiladi. Insonni mast qiluvchi har qanday ichimlik haromdir, ikki taraf bo'lib yutish va boy berish sharti bilan o'ynaladigan har qanday qimor (o'yin) ham haromdir.
Yana odamlarning Payg'ambarimizdan "Alloh yo'lida molimizning qanchasini ehson qilaylik?" deb so'rashganiga javoban oyati karimada: avval molingizni o'zingiz va ahlingizning dunyoviy ehtiyojlariga ishlating, bundan ortganini Alloh yo'lida, ya'ni ko'pchilik manfaati, din ravnaqi yo'lida xarjlang, deb ta'lim berilmoqda. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Hayr-ehsonning yaxshisi orttirilganidan qilinganidir", deb marhamat qilganlar. Yana xayr-ehsonlarni riyo bilan, odamlar ko'rsin uchun qilish, berganini minnat qilish ham yomon illatlardan, buning uchun banda ajru savob ham olmaydi, unga xayru barakot ham bo'lmaydi. Qatoda roziyallohu anhu aytadi: "Banda qachon riyo bilan amal qilsa, Alloh taolo: "Bandam Meni qanday masxara qilayotganini ko'ringlar", deydi". Rasululloh sollallohu alayhi vasallam riyo, kibr, manmanlik kabi illatlarni kichik shirkka o'xshatganlar.
YUNЕSKO Butunjahon merosi qo‘mitasining Koreya Respublikasining Pusan shahrida bo‘lib o‘tgan 48-sessiyasida yurtimiz uchun xayrli va quvonchli yangilik e’lon qilindi. Unda "Toshkent modernizm me’morchiligi. Markaziy Osiyoda zamonaviylik va an’analar" milliy nominatsiyasi YUNЕSKO Butunjahon merosi ro‘yxatiga rasman kiritildi.
Shu tariqa, poytaxtimiz Toshkentning XX asr ikkinchi yarmiga oid 10 ta noyob va muhtasham me’moriy inshooti xalkaro miqyosda e’tirof etildi.
Sessiyada O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi hamda YUNЕSKO ishlari bo‘yicha Milliy komissiyasi delegatsiyasi ishtirok etdi. Bu yuksak natija davlatimiz tomonidan milliy, tarixiy va madaniy merosimizni asrab-avaylash, chuqur o‘rganish hamda dunyoga keng targ‘ib etishga qaratilayotgan xayrli siyosatning namunasidir.
Jahon merosi ro‘yxatidan o‘rin olgan noyob binolar:
- “Marvarid” turar joy binosi;
- O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi;
- “Xalqlar do‘stligi” san’at saroyi;
- O‘zbekiston davlat san’at muzeyi;
- Toshkent davlat sirki;
- O‘zbekiston Badiiy akademiyasining Markaziy ko‘rgazmalar zali;
- O‘zbekiston kino sa’at saroyi;
- “Eski Jo‘va” (Chorsu) bozori;
- “Kosmonavtlar” metro bekati;
- “Quyosh” geliokompleksi.
Ushbu me’moriy yodgorliklar zamonaviy muhandislik g‘oyalari hamda Markaziy Osiyo va sharqona milliy me’morchilik an’analarining yuksak badiiy uyg‘unligini o‘zida mujassam etgani bilan g‘oyat ahamiyatlidir.
Ularning YUNЕSKO ro‘yxatiga kiritilishi yurtimiz me’moriy merosining xalqaro maydondagi nufuzini yanada oshirib, ularni asl holicha muhofaza qilish, tariximiz va qadriyatlarimizni kelajak avlodlarga bekamu ko‘st yetkazish borasida ulkan mas’uliyat yuklaydi.
Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi hamda YUNЕSKO ishlari bo‘yicha Milliy komissiya raisi Gayane Umerovaning ta’kidlashicha, bu tarixiy qaror mamlakatimizning zamonaviy me’morchilik xazinasini jahon sahnasida munosib o‘ringa qaytarish bilan birga, ularni eng yuqori professional darajada asrash va parvarishlash vazifasini ham taqozo etadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati