Sayt test holatida ishlamoqda!
19 Sentabr, 2026   |   8 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:48
Quyosh
06:07
Peshin
12:17
Asr
16:37
Shom
18:30
Xufton
19:45
Bismillah
19 Sentabr, 2026, 8 Rabi`us soni, 1448

IKKINChI JAMOAT JOIZMI?

18.11.2020   6723   5 min.
IKKINChI JAMOAT JOIZMI?

«Imom Abu Ja'far Tahoviy rahimahulloh aytadi: “Imom bilan jamoat bo'lib namoz o'qilgan masjidda qayta jamoat bo'lib o'qish – makruh. Albatta, bu hukm unda azon va iqomat aytilib, namozlar jamoat bilan o'qiladigan masjidlarga tegishlidir. Azon va iqomat aytilmaydigan, namozlar jamoat bo'lib o'qilmaydigan masjidlar bundan mustasno”».

Ya'ni azon va iqomat aytilib, masjid imomi bilan biror namoz (masalan, peshin) o'qilgach, ana shu masjidda peshinni o'qish uchun ikkinchi jamoatning hozir bo'lishi makruh sanaladi. Bu holatda avvalgi jamoat – masjid imomi bilan o'qilgan namozga etisha olmagan kishi namozni yolg'iz holda o'zi o'qiydi. Imomi tayin qilinmagan, azon va iqomat aytilib, namozlar jamoat bilan o'qilmaydigan musofir-yo'lovchilar, ishchi-xizmatchilar uchun qurilgan masjid yoki namozxonalarda esa namozlarni ikkinchi jamoat bilan o'qishning zarari yo'q.

Imom Abu Bakr Jassos rahimahulloh mazkur karohatni sharhlab shunday deydi: Faqihlar azon va iqomatni qaytarmaslikka ittifoq qilishgan. Zero, azon va iqomatni takrorlash yana shunday (avvalgidek) jamoatning jamlanishini vojib qiladi. Chunki jamoatlar azon va iqomatsiz namoz o'qimaydi.

Nabiy sollallohu alayhi va sallam (bir kuni) masjiddako'rinmay qoldilar, shunda sahobalari namozni (o'zlari jamoat bo'lib) o'qib olishdi. U zot qaytib kelganlarida ahli baytlari oldiga kirib, ular bilan birga jamoat bo'lib namoz o'qidilar (Imom Tabaroniy rivoyati).

Agar masjidda qayta jamoat bo'lish maqbul bo'lganida Nabiy sollallohu alayhi va sallam uni aslo tark qilmas edilar. Chunki u zotning masjiddagi jamoati boshqa erdagi jamoatidan ko'ra afzalroqdir.

Shuningdek, agar jamoatni qaytarish joiz bo'lganida namozlarni o'qib berish uchun masjidga muayyan imomning tayin qilinishi shart qilinmagan va har bir jamoat o'z imomi bilan azon va iqomatni aytib o'qishgan bo'lardi. Shuning uchun qayta jamoat qilish joiz emas.

Agar “Nabiy sollallohu alayhi va sallam masjidda yolg'iz namoz o'qiyotgan kishini ko'rib: “Kim buni tasdiqlab, u bilan birga namoz o'qiydi?” deganlar” (Imom Abu Dovud rivoyati), vaholanki, bu holat namoz masjidda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bilan jamoat bo'lib o'qilganidan keyin yuz bergan, deb e'tiroz qilinsa, javob shunday bo'ladi:

Yuqorida keltirgan masjiddagi jamoatga etisholmagan kishining ahli oilasi bilan uyida jamoat bo'lib namoz o'qishi haqidagi hadisimizni masjidda ikkinchi jamoatningtaqiqlanishiga dalolat qiladi, deb aytish to'g'riroqdir. Chunki mazhabimizda taqiq va ruxsat barobar kelib qolganida taqiqni olish afzal hisoblanadi» (“Sharhu Muxtasari at-Tahoviy”, 8-juz, 518 – 520-betlar).

Hanafiylarning eng so'nggi muhaqqiq olimlaridan Ibn Obidiyn nomi bilan tanilgan Muhammad Amiyn quyidagilarni keltiradi:

«Takrori jamoat makruhdir. Chunki Abdurahmon ibn Abu Bakr roziyallohu anhumo otasidan shunday rivoyat qiladi: “Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ansorlarning o'rtasini isloh qilish uchun uylaridan chiqdilar. Qaytib kelganlarida masjidda namoz jamoat bilan o'qib bo'lingan edi. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ayollaridan birining uyiga kirib, ahllarini jamladilar va ular bilan jamoat bo'lib namoz o'qidilar”. Agar masjidda takrori jamoat makruh bo'lmaganida u zot, albatta, masjidda o'qigan bo'lardilar. Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning sahobalari masjiddagi jamoatni o'tkazib yuborishsa, masjidda namozni yolg'iz-yolg'iz holda o'qishar edi”. Chunki takror jamoatning kamayib ketishiga olib keladi. Odamlar jamoat namozidan kech qolishlarini bilganlari uchun jamoatga shoshilishadi, natijada jamoat ko'payadi. Aksincha jamoatdan kechikish xavfi bo'lmasa, ular namozlarni ortga surishadi. Shunga ko'ra, masjid ahli namozni o'qib bo'lgandan so'ng boshqa jamoat masjidga kirsa, endi ular namozni yolg'iz holda alohida o'qishadi…

Imom Abu Hanifadan qilingan bir rivoyatga ko'ra, agar (ikkinchi) jamoat uch kishidan ortiq bo'lsa, makruh bo'ladi, ortmasa makruh emas. Imom Abu Yusufdan qilingan rivoyatda esa agar ikkinchi jamoat birinchisidek ko'rinishda bo'lmasa, makruh emas, agar bir xil bo'lsa makruh bo'ladi, deyilgan. Mana shu to'g'ridir. Mehrobdan boshqa erda o'qish ham ko'rinishni o'zgartiradi. “Bazzoziya”da shunday kelgan. “Tatarxoniya”da “shuni olamiz” degan rivoyatbor» (“Roddul muhtor”, 2-juz, 64-, 288 – 290-betlar).

Demak, har bir mo'min kishiimkon qadar namozlarni masjidda birinchi (asosiy) jamoat bilan o'qishga harakat qilishi lozim. Shunda u jamoat namozidan ko'zlangan haqiqiy ma'no – jamlanishni topgan va uning ajrini qo'lga kiritgan hisoblanadi.Aks holda “birinchisi bo'lmasa, keyingisiga ulguraman” degan noto'g'ri tushuncha bilan jamoat uchun belgilangan vaqtlarga rioya qilinmay qo'yiladi. Oqibatda masjidda kichik-kichik jamoatlar, ya'ni bo'linish yuzaga keladi. Bu esa Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning yo'llariga mutlaqo xilofdir. Zero jamoat qanchalik katta bo'lsa, uning savobi ham shuncha ulug' bo'ladi.

“Sharhu Muxtasari at-Tahoviy”, “Raddul muhtor”

asarlari asosida Abdulaziz RAHMIDDIN tayyorladi

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Toshkentda "Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh – yangi kashfiyotlar" xalqaro mediaforumi ochildi

25.08.2026   89555   6 min.
Toshkentda

Toshkentda 25 avgust kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» xalqaro mediaforumining rasmiy ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi.


Marosim O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining Katta konferens-zalida o‘tkazildi. Tadbir ishtirokchilariga «Jahon jamoatchiligining Islom sivilizatsiyasi markaziga nigohi» maxsus filmi namoyish etildi.


Tadbirda O‘zbekiston Prezidenti matbuot kotibi, Prezident Administratsiyasi Kommunikatsiyalar departamenti rahbari Sherzod Asadov tabrik so‘zi bilan ishtirok etdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi maslahatchisi Muzaffar Komilovning forum ishtirokchilariga yo‘llagan murojaatini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining mas’ul xodimi Rahmatulla Arziyev o‘qib eshittirdi.

 


Forum ishtirokchilariga yo‘llangan qutlov so‘zlarida  xorijiy mehmonlar va media hamjamiyati vakillariga minnatdorlik bildirildi. Forumning professional muloqot, xalqaro hamkorlik va O‘zbekistonning tarixiy-madaniy merosini ilgari surish maydoni sifatidagi ahamiyati ta’kidlandi.

 

 


Marosimning asosiy voqealaridan biri Euronews bosh direktori va bosh muharriri Klaus Shtrunsning «Yangi yaqinlik: madaniyat, media va g‘oyalar orqali Yevropa va Markaziy Osiyoni birlashtirish — Islom sivilizatsiyasi markazi global axborot makonida» mavzusidagi maxsus ma’ruzasi bo‘ldi.


Shtruns islom sivilizatsiyasining tarixiy, ilmiy, ma’naviy va madaniy merosini zamonaviy media formatlar orqali jahon auditoriyasiga yetkazish, shuningdek, Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasida axborot almashinuvini kuchaytirish muhimligini ta’kidladi.


Uning qayd etishicha, media vositalari turli mamlakatlar va jamiyatlar o‘rtasida nafaqat axborot almashinuvini ta’minlashi, balki muloqot uchun ko‘priklar ham qurishi kerak.

«Media vositalari fikrlar va yangiliklar almashinuvi uchun ko‘priklar qurishi mumkin va qurishi shart. Axir media kommunikatsiyasining mohiyati ham aynan shunda — ko‘priklar qurishda. Bugun bu yerda, qadimiy Ipak yo‘lida, kelajagimiz uchun aynan shu jarayon sodir bo‘lmoqda», — dedi Klaus Shtruns.


Euronews rahbari Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi axborot makonini yanada yaqinlashtirishni tarixiy Ipak yo‘li an’analari bilan qiyosladi. Uning ta’kidlashicha, mintaqalar o‘rtasidagi zamonaviy media aloqalar iqtisodiy, madaniy va ijtimoiy hamkorlikning yangi imkoniyatlarini ham ochishi mumkin.

«Ipak yo‘lida axborot oqimi qanday kechgan bo‘lsa, bir-birimiz bilan muloqot qilish, bir-birimizning tilimizni tushunish ham shunday bo‘lsin. Bu oddiy texnik jarayondan ko‘ra kengroq tushuncha. Bu haqiqiy hamkorlikning yangi ko‘rinishi, kelajakdagi butun iqtisodiy taraqqiyot uchun harakatlantiruvchi kuch bo‘ladigan yangi axborot makonidir», — dedi u.


Klaus Shtruns, shuningdek, O‘zbekistonda yosh avlodning katta ulushga ega ekanini alohida qayd etib, bu mamlakatning kelajagi uchun ulkan imkoniyat ekanini ta’kidladi. U turli mamlakatlar yoshlarini birlashtiruvchi media va madaniy loyihalarni amalga oshirish taklifini ilgari surdi.


Uning fikricha, turli sohalar — sport, ilm-fan, ta’lim va madaniyat vakillaridan iborat yoshlarni bir joyga to‘plab, ularning tajriba almashinuvi, hujjatli filmlar suratga olishi va qo‘shma loyihalarda ishtirok etishi uchun imkoniyat yaratish mumkin. Bunday tashabbuslar orqali mamlakatlar va mintaqalar yoshlari o‘rtasida yangi aloqalarni shakllantirish mumkin.

«Bu faqat chiroyli nutqlarda emas, balki aniq va amaliy loyihalarda o‘z ifodasini topishi kerak», — dedi Euronews bosh direktori.


Shtruns media sohasidagi innovatsiyalar ham aynan shu maqsad — o‘tmish merosini asrab, kelajakni birgalikda yaratishga xizmat qilishi kerakligini ta’kidladi.

«Eng muhimi, media doimo innovatsiyalarni harakatga keltiruvchi kuch bo‘lishi kerak. Ammo bu innovatsiyalar bugun men eshitgan ajoyib maqsadga xizmat qilishi lozim: media sohasida innovatsiyalarni ilgari surish, qalbimizda o‘tmishni asrab, kelajakni yaratish», — dedi u.


Euronews rahbari forumda ishtirok etishni media sohasining jamiyat oldidagi mas’uliyati bilan bog‘ladi. Uning ta’kidlashicha, jurnalistika va media faoliyati faqat biznes yoki kasb emas, balki turli jamiyatlarni yaqinlashtirishga xizmat qiladigan muhim vazifadir.

«Ushbu noodatiy tadbirda media hamkor sifatida ishtirok etayotganimizdan faxrlanamiz. Biz uchun bu shunchaki biznes emas, oddiy kasb ham emas. Bu — o‘z burchimiz va da’vatimizdir», — dedi Klaus Shtruns.


Shu tariqa, forumning ochilish marosimida media sohasining zamonaviy vazifalari, xalqaro axborot hamkorligini rivojlantirish, madaniy merosni yangi formatlarda jahon auditoriyasiga taqdim etish va turli mintaqalar o‘rtasida yangi axborot ko‘priklarini barpo etish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

 


O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori, WOSCU Boshqaruv raisi Firdavs Abduxaliqov «Islom sivilizatsiyasi markazi — yangi turdagi madaniy-ma’rifiy media platforma» mavzusida maxsus ma’ruza qildi.


Abduxoliqov Markaz konsepsiyasini tarixiy meros, ilm-fan, muzey ishi va yangi medialarni birlashtiruvchi zamonaviy xalqaro maydon sifatida taqdim etdi. U islom sivilizatsiyasi merosi hujjatli filmlar, televizion loyihalar, raqamli rekonstruksiyalar, multimedia va immersiv ekspozitsiyalar, shuningdek, nashriyot tashabbuslarida qanday yangi talqin kasb etayotgani haqida ma’lumot berdi. Markazning xalqaro media loyihalari, dunyodagi yetakchi ommaviy axborot vositalari bilan hamkorligi, shuningdek, tarixiy merosni o‘rganish va ommalashtirishda sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan foydalanish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

 


Marosim ishtirokchilariga, shuningdek, Islom sivilizatsiyasi markazi haqida prezentatsion rolik namoyish etildi.


Xalqaro mediaforumda 50 ta davlatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 nafarga yaqin vakili ishtirok etmoqda. Ular orasida xalqaro telekanallar va axborot agentliklari rahbarlari hamda vakillari, jurnalistlar, noshirlar, kinematografistlar, olimlar, tadqiqotchilar va raqamli texnologiyalar sohasi mutaxassislari bor. 

iccu.uz 

Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda
O'zbekiston yangiliklari