سَلۡ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ كَمۡ ءَاتَيۡنَٰهُم مِّنۡ ءَايَةِۢ بَيِّنَةٖۗ وَمَن يُبَدِّلۡ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡهُ فَإِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ٢١١
211. Bani Isroildan ularga qanchalab ochiq dalillarni berganimizni so'rang. Kim Alloh ne'matlari kelganidan keyin ularni o'zgartirsa, Alloh albatta qattiq jazo beruvchidir.
Alloh taolo tarixda shakkokligi va itoatsizligi bilan mashhur bo'lgan Bani Isroil qavmini hidoyatga yo'llash uchun ularga juda ko'p mo''jizalarni, ochiq-oydin dalil-isbotlarni ko'rsatib qo'ydi. Masalan, ularga yuborilgan payg'ambar Muso alayhissalomga ato etgan mo''jizalarning o'zi bir nechadir: u kishi qo'llarini qo'ltiqlariga tiqib olsalar, ko'rganni xushnud etadigan darajada oppoq bo'lib chiqar edi; Fir'avn sehrgarlarini mag'lub etish uchun hassalarini erga tashlaganlarida u ilonga aylanib, sehrgarlarning ilonlarini yutib yubordi; Muso alayhissalom hassalari bilan xarsang toshga ursalar o'n ikki buloq otilib chiqib, tashnalikda qolgan qavm suvga serob bo'ldi. Alloh taolo qavmning o'zini ham butun tarixi davomida turli ne'matlar, imtiyozlar bilan siylagan: qattiq issiqdan himoya qilish uchun ular ustiga bulutlarni soya tashlash uchun yuborgan, osmondan shirinlik va bedana go'shti tushirib turgan, fir'avn askarlari o'ldirish maqsadida ta'qib qilib, etay deb qolganida dengizni ikkiga bo'lib, ularni qutqargan va hokazo. Ammo itoatsiz qavm shuncha ne'matlarga shukr qilmadi, hidoyat yo'lidan yurmadi. Bani Isroilga o'xshab insonlar Alloh hukmidan chekinguday bo'lishsa, Islomga Alloh buyurganiday to'laligicha kirishmasa, ularni og'ir musibat kutib turibdi. Alloh taolo bergan imon va ilmni o'zgartirib, insonlarni haq yo'ldan adashtiruvchilar esa, Alloh azza va jallaning qattiq azobiga uchrashlari aniq!
زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَيَسۡخَرُونَ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۘ وَٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ فَوۡقَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ وَٱللَّهُ يَرۡزُقُ مَن يَشَآءُ بِغَيۡرِ حِسَابٖ٢١٢
212. Kofirlargadunyohayotiziynatlabqo'yildi, ularmo'minlarnimasxaraqilishadi. Holbukitaqvodorlarqiyomatkuniulardanustundir. Allohxohlaganigabehisobrizqberur.
Kufr keltirganlar imonsiz bo'lgani uchun ham dunyo hayotiga qattiq ko'ngil qo'ygan. Ular bu borada mo'minlar ustidan kulib yurishadi, ularni dunyo hayotidan zavqlana olmaslikda, berilgan imkoniyatlardan foydalanmaslikda ayblab, masxara qilishadi. Chunki imondan yiroq kimsalarga dunyo hayoti chiroyli ko'rsatib qo'yilgan. Ular berilgan umrni faqat ayshu ishratda, ko'ngilxushliklarga ko'milib o'tkazishni istashadi. Ular hayot mazmunini bazmi-jamshidlar, ichimliklar, buzuqliklar, g'aroyib ko'ngilochar ishlar, rohat-farog'at, lazzatlarda deb bilishadi. Din va e'tiqodni ortiqcha ish sanashadi.
Bularning hammasi havoyi nafsga qullikdan, ikki dunyoda ham baxtsiz bo'lishdan boshqa narsa emas! Qorning ochmay turib, aslo to'ya olmaysan, to'yib ovqat esang seni besaranjomlik, jizzakilik, shuningdek loqaydlik va bo'shashuvchilik bosadi. Nahotki ayolning og'ushi barqaror baxt bo'la olsa? Qalb va hirs hech qachon barqaror bo'la olmaydi. Ma'shuqalar maqtov va xushomadga, sovg'a va hurmat-e'tiborga o'ch bo'lishadi. Sevishganlar qo'shilgach, bir-birlaridan hafsalasi pir bo'lib, ko'ngli soviydi. Bu muhabbatni baxtli deb hisoblay olmaymiz. Chunki ularning har biri boshqasini oxirigacha tanib, u haqda o'ylagan xayollari, orzu-umidlari chilparchin bo'lgach, undagi komil joziba bir zumda g'oyib bo'ladi. Shu kabi haddan tashqari badavlat bo'lish ham mol-mulkka qul bo'lish emasmi? Inson o'zini mol-mulk xizmatiga topshirib, faqat uni to'plash va yiqqanini asrash bilan ovora bo'lib qolganda o'z boyligining quliga aylanib, bir qurol bo'lib qolmaydimi? Har qanday boylik va mol-dunyo insonga vaqtinchalik berib qo'yilganini, unga qalbdan muhabbat qo'yish katta kulfat keltirishini aslo esdan chiqarmaslik kerak. Bu kabi kimsalar haqida Qur'oni karim bunday deydi: "Kofirbo'lgankimsalaresa (manashuhayotidunyoningo'tkinchilazzatlaridan) foydalanib, chorvahayvonlariegandekeb-ichurlarvado'zaxularningjoylaribo'lur" (Muhammad, 12). Ko'ngil xotirjamligi, odamlar o'rtasidagi, inson va Alloh o'rtasidagi kelishuv, mana shular haqiqiy baxt-saodat emasmi? Bu farog'at, ruhiy taskin, kelishish inson o'z kuchini, mol-mulkini boshqalar xizmatiga sarflagandagina chinakamiga amalga oshgan bo'ladi. U ezgu niyatlar va harakatlar bilan ezgu hayot kechirsagina bunga erishadi. U Alloh bilan ibodat va itoat vositasida mahkam bog'lansagina Alloh uning xotirjamligi va farog'atini ko'paytirib qo'yadi, yordamini va berayotgan atolarini ziyodalashtirib qo'yadi. Imondan tashqarida bu baxt bo'lishi mumkinmi?
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati