۞يَسَۡٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡأَهِلَّةِۖ قُلۡ هِيَ مَوَٰقِيتُ لِلنَّاسِ وَٱلۡحَجِّۗ وَلَيۡسَ ٱلۡبِرُّ بِأَن تَأۡتُواْ ٱلۡبُيُوتَ مِن ظُهُورِهَا وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنِ ٱتَّقَىٰۗ وَأۡتُواْ ٱلۡبُيُوتَ مِنۡ أَبۡوَٰبِهَاۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ١٨٩
189. Sizdan hilol haqida so'rashadi. "Ular insonlar uchun va haj uchun vaqt o'lchovidir", deng. Uylaringizning orqa tarafidan kelishingiz yaxshilik emas, yaxshilik taqvodorlikdadir. Uylarga eshiklaringizdan kiringlar va Allohdan qo'rqinglar, shundagina najot topasizlar.
Oyati karimadagi "hilol" yangi chiqqan oy ma'nosida. Alloh taolo oyni O'zi bilgan qonun va hikmat bilan, kechalari nur sochib, yoritib turishi, bandalarning yillar va vaqt sanog'ini bexato bilib yurishlari uchun yaratgan. Bu haqda bir necha hadislar ham bor: Husayn ibn Horis roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Makka amiri xutba qilib: "Rasululloh bizlarga ibodatlarni oyni ko'rib ado etishni... amr qilganlar", dedi" (Abu Dovud, Doriqutniy rivoyati); Ibn Umar roziyallohu anhumodan qilingan rivoyatda: "Oyni ko'rib ro'za tutinglar va uni ko'rib ochinglar", deganlar (Termiziy rivoyati). Hilol (yangi chiqqan o'roq shaklidagi oy) surati musulmon o'lkalarda dinlari ramzi sifatida ishlatiladi.
O'tmishdagi arablar ehromga kirganidan keyin yana uylariga kirmoqchi bo'lishsa, darvozadan emas, tomdan tushishar yo uyining orqa tomonini teshib, o'sha erdan kirishar edi. Ular bu narsani yaxshi amal, deb e'tiqod qilishardi. Baro ibn Ozib roziyallohu anhu rivoyat qiladi: "Arablar johiliyat davrida ehrom bog'lashsa, uylariga tomdan oshib tushishar edi. Keyin Alloh taolo yuqoridagi oyatini nozil qildi" (Buxoriy rivoyati). Alloh taolo bu oyati karimada mazkur e'tiqodning ma'nisizligini bildirib, yaxshilik faqat O'ziga taqvo qilish bilan bo'lishini zikr etmoqda.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Voqea surasini 40 kun o‘qish haqida so‘ramoqchi edim. Unda har kuni o‘sha kunning soni bo‘yicha o‘qiladi deyilgan, ya’ni birinchi kun bitta, ikkinchi kun ikkita, shu tarzda o‘qib borilib, qirqinchi kun 40 ta, jami 818 marta o‘qilar ekan. Shunday qilinsa, hojatlar ravo bo‘lar ekan. Shu haqida ma’lumot bersangiz.
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Dinimizda bunday shaklda ko‘rsatma kelmagan. Ya’ni, Voqea surasini 40 kun davomida muayyan adadda o‘qilsin yoki shunday qilinsa, hojatlari ravo bo‘ladi kabi gaplar ishonchli diniy manbalarda zikr qilinmagan. Albatta, shom namozidan keyin voqea surasini o‘qigan odam kambag‘allik ko‘rmasligi haqida mashhur sahobiy Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadis bor. Lekin mazkur hadisda bir marta o‘qish haqida gap boradi.
Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim har kecha Voqea surasini o‘qisa, unga zinhor faqirlik yetmaydi”, deganlar.
Ibn Mas’ud roziyallohu anhu qizlariga har kecha u(sura)ni o‘qishga buyurar edi (Imom Bayhaqiy “Sho‘abul iymon”da rivoyat qilgan).
O‘qimoqchi bo‘lgan odam mana shu hadisga amal qilib, har kecha mazkur surani o‘qishga odatlansa, maqsadga muvofiq yo‘l tutgan bo‘ladi hamda hadisdagi fazilatga noil bo‘ladi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.