Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Iyul, 2026   |   28 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:19
Quyosh
05:01
Peshin
12:29
Asr
17:40
Shom
20:00
Xufton
21:38
Bismillah
13 Iyul, 2026, 28 Muharram, 1448

BIRLAShGAN MILLATLAR TAShKILOTI 75 YoShDA

24.10.2020   2412   10 min.
BIRLAShGAN MILLATLAR TAShKILOTI 75 YoShDA

 

 “Ey imon keltirganlar! Yoppasiga itoatga kirishingiz va shaytonning izidan ergashmangiz! Albatta u sizlarga aniq dushmandir”.

Qur'oni Karim

Baqara surasi 208 oyat 

Yer yuzida tinchlikni va xavfsizlikni ta'minlash, davlatlarning va millatlarning o'zaro xamkorligini rivojlantirish maqsadida 1945 yil 24 oktyabrda fashizm ustidan g'alaba qozongan mustaqil davlatlarning ixtiyoriy birlashish asosida tuzilgan eng yirik xalqaro tashkilot.

BMT Ustavida ko'rsatilgandek, u xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlash, xalqlarning tengxuquqlili bo'lishi va o'z taqdirini o'zi belgilashi qoidasiga amal qilib, millatlar o'rtasida do'stlik munosabatlarini rivojlantirishni, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy muammolarni xal etishda xalqlar o'rtasida xamkorlik bo'lishini ta'minlashni ko'zda tutib, shu umumiy maqsadlarga erishishda millatlar xarakatini uyg'unlashtirib turadigan markazi xisoblanadi.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti tashkil topishi bilan inson va shaxs xuquqlarini ximoya qilishni xalqaro xuquqiy tartibga solishni zamonaviy bosqichiga asos yaratildi va BMT Ustavida ta'kidlanganidek: “Biz, Birlashgan millatlar xalqlari, insonning asosiy xuquqlariga, inson shaxsining qadr qimmatiga, erkak va ayollarning teng xuquqlariga va katta kichik millatlar xuquqlarining tengligiga ishonchini qayta qaror toptirishga qat'iy axd qilib, Birlashgan Millatlar Tashkilotining ushbu Ustavini qabul qilishga va Birlashgan Millatlar Tashkilotini ta'sis qilishga rozilik berdik!

Ayni mahalda, Birlashgan Millatlar Tashkilotiga a'zo davlatlar “Barcha davlatlar o'rtasida do'stona munosabatlarni rivojlantirish uchun ta'minlash uchun zarur bo'lgan tinchlik adovat va farovonlikning muxim axamiyati xisoblanadigan inson xuquqlari va asosiy erkinliklarining xurmat qilinishi va ularning yalpi ahamiyatini tan olish” majburiyatini o'z zimmalariga oldilar.

BMT Ustavi barcha davlatlar rioya etilishi shart bo'lgan yagona xalqaro xujjatdir.

O'zbekiston Respublikasi Mustaqilikka erishgandan so'ng o'tmish – 1992 yilning 2 martida BMTga a'zo bo'ldi. Bugungi kunda er yuzida 270 dan ortiq mamlakat mavjud bo'lib, ulardan 193 tasi BMTga a'zo bo'lgan. Dunyodagi eng nufuzli tashkilot bo'lmish BMTning Bosh Assambleyasi binosi oldida O'zbekiston Respublikasining Davlat bayrog'i shu kuni 2 mart 1992 yildan beri yuqoriga samoga ko'tarilgan. 1993 yilning 24 avgustida BMTning Toshkentdagi vakolatxonasi ochildi.

Birlashgan Millatlar Tashkilotining va Birlashgan Millatlar Tashkilot taraqqiyot Dasturining O'zbekistondagi doimiy vakili xamda O'zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoyishiga binoan O'zbekiston Respublikasining Birlashgan Millatlar Tashkiloti (N'yu-York shahri) dagi doimiy vakili faoliyat yuritadilar.

O'zbekiston Respublikasi BMTning teng xuquqli a'zosi sifatida bu eng nufuzli xalqaro tashkilotning maqsad va qoidalariga qat'iy amal qilib kelmoqda.

Inson xuquqlari Umumjaxon deklaratsiyasi O'zbekiston Respublikasi Mustaqillikka erishgandan so'ng qo'shilgan birinchi xalqaro xuquqiy xujjat bo'ldi va u tufayli O'zbekiston BMTning tegishli konventsiyaviy organlariga o'zining davriy milliy ma'ruzalarini muntazam ravishda taqdim etish orqali inson xuquqlari soxasidagi xalqaro majburiyatlarni izchillik bilan va qatiy ravishda bajarib kelmoqda. Ularning tavsiyalarini bajarishda muxtaram Prezidentimizni raxnamoliklarida davlat organlari, fuqarolik jamiyati institutlari, fuqarolikning o'zini-o'zi boshqarish organlari, ommaviy axborot vositalari va bevosita fuqarolarning o'zlari ham ishtirok etmoqdalar. Inson xuquqlari Umumjaxon Deklaratsiyasining qoidalari O'zbekiston Respublikasi, insonning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy xuquq va erkinliklarining ishonchli ximoya qilishni ta'minlaydigan milliy qonunchilik me'yorlarida o'z ifodasini topgan.

1948 yil 10 dekabrda Bosh Assambleyasi Inson xuquqlari Umumjaxon Deklaratsiyasini e'lon qildi va qabul qildi. “Har bir odam uchun insonning umumiy xuquqlari ilk bor o'z ifodasini topgan ushbu xujjat bugungi kunda 360 dan ortiq tilda chop etilgan va jaxondagi eng ko'p tarjima qilinadigan xujjat xisoblanadi. Bu uning universal xususiyatga ega ekanligi va keng tarqalishidan dalolatdir. Mazkur xujjat ko'plab yangi, mustaqil davlatlar konstitutsiyalari va yangi demokratiyalar uchun namuna bo'lib xizmat qilmoqda, ongimizda ezgulik va yovuzlik xaqida fikr yuritish imkonini beradigan mezonga aylandi,” – deb tarifladi BMTning Bosh kotibi.

Ushbu deklaratsiya mustaqil O'zbekiston Respublikasi imzolagan eng birinchi xalqaro xujjatdir. 1991 yil 30 sentyabr'. O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining “Inson va fuqarolarning asosiy xuquqlari, erkinliklari va burchlari” deb atalgan ikki bo'limi mazkur deklaratsiya talablariga to'la mos bo'lib, unda O'zbekiston Respublikasi barcha fuqarolari teng xuquq va erkinliklarga ega bo'lishi, jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e'tiqodi, shaxsi va ijtimoiy mavqesidan qatiy nazar, qonun oldida tengligi ta'minlangan. Respublikamizda inson xuquqlariga oid yuzdan ortiq qonunlar qabul qilingan va ular xalqaro me'yorlar va andozalarga muvofiqlashtirilgan.

BMT Bosh Assambleyasida O'zbekiston Respublikasi Prezidenti muxtaram Prezidentimiz tomonlaridan mintaqaviy xavfsizlik va barqarorlik muammolarini hal etish yo'l-yo'rig'i dunyo miqyosidagi muammolar bilan birga qo'shib ochib berildi. Hamda O'zbekistonning keng ko'lamli hamkorlikka oid hamma takliflarida uni BMT faoliyati va bu tashkilotning ixtisoslashgan muassasalari orqali amalga oshirish tamoyillari ilova qilindi.

Hammamizning xabarimiz bor, Muhtaram Prezidentimiz o'z nutqlarida muborak Islom dinimizning asl insonparvarlik mohiyatini butun jahon jamoatchiligiga etkazish oldimizda turgan muhim vazifa ekanini alohida qayd etdilar.

Davlatimiz rahbari BMT Bosh Assambleyasining 72­-sessiyasida jaxonning eng yuqori minbaridan turib, mustaqil O'zbekiston tashqi siyosatining ma'naviy yo'nalishi insonparvarlik, insoniylik, oshkoralik, xurriyat, o'z imkoniyatlariga tayanish va insoniyatning yagona oilasida o'z taraqqiyot yo'liga ega bo'lishligini ta'kidlab, bayon qildilar.

Shuningdek,  davlatimiz Rahbari aslida Islom dini ezgulik va tinchlikka, asl insoniy fazilatlarga rioya etishga da'vat etishini alohida ta'kidlab o'tdilar. Jumladan, Muhtaram Prezidentimiz shunday dedilar: «Biz butun jahon jamoatchiligiga Islom dinining asl insonparvarlik mohiyatini etkazishni eng muhim vazifa, deb hisoblaymiz. Biz muqaddas dinimizni azaliy qadriyatlarimiz mujassamligining ifodasi sifatida behad qadrlaymiz. Biz muqaddas dinimizni zo'ravonlik va qon to'kish bilan bir qatorga qo'yadiganlarni qat'iy qoralaymiz va ular bilan hech qachon murosa qila olmaymiz. Islom dini bizni ezgulik va tinchlikka, asl insoniy fazilatlarni asrab-avaylashga da'vat etadi”.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti – tinchlikni va xalqaro xavfsizlikni qo'llab quvvatlash, davlatlararo xamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil etilgan universal tashkilotdir.

BMT har bir insonni xuquqlarini qo'llab quvvatlash, kengaytirish va ximoya qilish majburiyatini o'z zimmasiga olgan dunyodagi yagona tashkilot sifatida dunyoning “umujaxon parlamenti” sifatida kalendarning ma'lum bir kunini insoniyat uchun, xalq uchun, umumjamiyat uchun zarur bo'lgan masalalarga bag'ishlab qo'ygan.

“Dinlararo bag'rikenglik xaftasi”, “Saraton bilan kurashish xalqaro kuni”, “Halqaro ijtimoiy adolat kuni”, “Halqaro ona tili kuni” fevral' oyida. Mart oyida “Kamsitishga nol' kuni”, “Halqaro yovvoyi tabiat”, “Halqaro irqiy kamsitilishni bartaraf etish kuni”, “Irqchilik va irqiy kamsitilishlarga qarshi kurashayotgan xalqlar bilan birdamlik xaftasi”, “Halqaro sil kasalligiga qarshi kurashish kuni”, “Halqaro inson xuquqlari poymol bo'lishida xaqiqatni o'rnatish kuni”. Aprel' oyida “xalqaro sport, tinchlik va taraqqiyot yo'lida kuni”, “Yo'l harakatlarida sodir etilgan xodisalarda xalok o'lganlarni xotiralash kuni”, iyun' oyida “Halqaro atrof muxitni muxofaza qilish kuni”, “Halqaro qochoqlar kuni”, “Giyohvandlikka qarshi kurashish kuni”, “Halqaro muruvvat kuni”, sentyabr' oyida “Halqaro tinchlik kuni” bo'lib deyarli 365 kun insonlarning turli muammolarini engillashtirishda, ba'zi muammolarni echilishida o'z samarasini bermoqda.

BMT o'z taraqqiyot dasturini amalga oshirishda dunyoning turli chekkalarida va er yuzining barcha mintaqalarida BMTning ko'plab ixtisoslashgan tashkilotlari va muassasalari orqali ham tinchlikni saqlashda, insonlar hayotidagi muammolarni bartaraf etishda salmoqli hissa qo'shib kelmoqda. Zero Birlashgan Millatlar Tashkilotining XIX ta boblaridagi 111 ta moddalarining barchalari ham er yuzida xalqlararo tinchlik va xavfsizlikni barpo etish bilan yo'g'irilgan.

BMT Ustavida ta'kidlangan xalqaro tinchlik va xavfsizlikni barpo etishda O'zbekiston Respublikasining hissasi beqiyos va betakror. Jannatmakon yurtimizni tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun muhtaram Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoev raxnamoliklarida  xukumatimiz,  Diniy idoramiz rahbariyati tomonlaridan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz raxbarlari hamda shahar, tuman rahbarlarining boshchiliklarida istiqlolimiz sharofati bilan mehnatkash xalqimiz ko'p ishlarni amalga oshirdi va shu olijanob islohotlar xali xamon bajarilib kelinmoqda. Bunga dunyo tan bermoqda...

 

Ibrohimjon INOMOV,

O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi o'rinbosari 

 
 

 

Dunyo yangiliklari
Boshqa maqolalar
Maqolalar

“Cho‘ntakdagi kazino” – qimor o‘yinlarining zarari: jamiyat, iqtisodiyot va inson salomatligiga tahdid

08.07.2026   15812   4 min.
“Cho‘ntakdagi kazino” – qimor o‘yinlarining zarari: jamiyat, iqtisodiyot va inson salomatligiga tahdid

So‘nggi yillarda raqamli texnologiyalarning rivojlanishi natijasida qimor o‘yinlari va onlayn bukmekerlik platformalari keng ommalashdi. Ilgari kazino yoki maxsus muassasalarga borish talab qilingan bo‘lsa, bugun smartfon orqali istalgan vaqtda va istalgan joydan qimor o‘ynash imkoniyati mavjud. Bu esa qimorga qaramlikning kengayishiga, moliyaviy muammolarning ortishiga va oilaviy nizolarning ko‘payishiga olib kelmoqda.


Qimorga qaramlik – tan olingan kasallik

Qimorga qaramlik xalqaro tibbiy tasniflarda xulq-atvorga bog‘liq buzilish sifatida e’tirof etiladi. Mutaxassislar fikriga ko‘ra, inson yutqazgani sari yana o‘ynash istagi kuchayadi.


Moliyaviy oqibatlar

Qimorning eng birinchi zarari insonning moliyaviy holatiga ta’sir qiladi. Ko‘plab o‘yinchilar dastlab kichik mablag‘ bilan boshlaydi. Biroq yo‘qotilgan pulni qaytarish umidida yanada kattaroq pul tika boshlaydi. Bu holat: qarzdorlikning oshib ketishi, bank kreditlarining to‘lanmay qolishi, oila budjeti izdan chiqishi, hatto uy-joy va mol-mulkni yo‘qotishgacha olib keladi.

Tadqiqotlarda qimor sababli ayrim insonlar oziq-ovqat, ta’lim va tibbiy xizmat uchun ajratilgan mablag‘ni ham stavkalarga sarflashi aniqlangan.


Ruhiy salomatlikka ta’siri

Qimorga qaram insonlarda doimiy xavotir, depressiya, uyqusizlik, asabiylik, o‘zini aybdor his qilish kabi holatlar tez-tez uchraydi.

Eng xavotirlisi – qimorga qaramlik bilan suitsid xavfi o‘rtasida kuchli bog‘liqlik mavjud. Masalan, Shvetsiyada o‘tkazilgan tadqiqotda qimorga qaram shaxslarda o‘z joniga qasd qilish ehtimoli boshqalarga nisbatan 15 barobar yuqori ekani aniqlangan.


Oila va jamiyatga ta’siri

Qimorning zarari faqat o‘yinchi bilan cheklanmaydi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotiga ko‘ra, qimorbozning har biri o‘rtacha yana olti nafar insonga – oila a’zolari, do‘stlari yoki hamkasblariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Qimor oqibatida: er-xotin o‘rtasida ajrimlar, oilaviy zo‘ravonlik, farzandlar tarbiyasiga e’tibor berilmaslik, ish joyida samaradorlikning pasayishi, firibgarlik va o‘g‘irlik kabi jinoyatlar sodir bo‘ladi.


Onlayn qimorning xavfi

Internet va mobil ilovalar qimorni yanada xavfli qildi. Mutaxassislar uni “cho‘ntakdagi kazino” deb ta’riflaydilar. Endi inson sutkaning istalgan vaqtida bir necha tugma orqali qimor o‘ynashi mumkin.


Iqtisodiy zarar

Ko‘pchilik qimor davlat budjetiga soliq tushumi keltiradi, deb hisoblaydi. Biroq iqtisodchilar qimor ortidan keladigan yashirin xarajatlar – sog‘liqni saqlash, ijtimoiy yordam, jinoyatchilik va mehnat unumdorligining pasayishi – daromaddan ham yuqori bo‘lishini ta’kidlaydilar.


Qimor – shaytonning ishi

Islom dinida qimor insonning mol-mulki, aqli, oilasi va jamiyat barqarorligiga zarar yetkazuvchi amal sifatida qat’iy taqiqlangan. Qur’oni karimda qimorning inson hayotiga salbiy ta’siri ochiq bayon qilingan.

Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Ey, iymon keltirganlar! Albatta, xamr, qimor, butlar va (fol ochadigan) cho‘plar iflosdir. Shaytonning ishidir. Bas, undan chetda bo‘ling. Shoyadki, najot topsangiz(Moida surasi, 90-oyat).

Keyingi oyatda esa qimorning ijtimoiy va ma’naviy oqibatlari bayon qilinadi: “Albatta, shayton xamr va qimor tufayli oralaringizga adovat va yomon ko‘rishlikni solishni hamda sizlarni Allohning zikridan va namozdan to‘sishni xohlaydir. Endi to‘xtarsizlar?!” (Moida surasi, 91-oyat).

Ushbu oyatlardan ma’lum bo‘ladiki, qimorning zarari faqat moliyaviy emas, balki insonning ma’naviy hayoti, ibodati va jamiyatdagi munosabatlariga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.


Xulosa

Qimor o‘yinlari qisqa muddatda katta yutuq va’da qilsa-da, ularning oqibati ko‘pincha insonning moliyaviy barqarorligi, ruhiy salomatligi va oilaviy munosabatlariga jiddiy zarar yetkazadi. Ilmiy tadqiqotlar qimorni shaxsiy tanlov emas, balki aholi salomatligiga ta’sir qiluvchi ijtimoiy muammo sifatida ko‘rib chiqish zarurligini ko‘rsatmoqda....

 

Ma’lumotlar linki:

https://www.who.int
https://www.theguardian.com
https://www.ft.com

Davron NURMUHAMMAD

MAQOLA