Muoviya roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Alloh kimga yaxshilikni iroda qilsa, uni dinda faqih qilib qo'yadi. Albatta, men taqsimlovchiman, xolos, Alloh beradi. Albatta, bu ummat Allohning ishi (qiyomat) kelguncha Allohning amrida qoim bo'ladi. Ularga xilof qilganlar zarar etkaza olmaydi", dedilar (To'rtovlari rivoyat rivoyat qilganlar).
"Alloh kimga yaxshilikni iroda qilsa, uni dinda faqih qilib qo'yadi". Demak, din ta'limotlarini yaxshi tushunadigan bo'lish banda uchun katta baxt-saodat, unga Alloh taolo yaxshilikni iroda qilganining alomatidir. Demak, diniy ilmni bandaga Alloh taoloning O'zi beradi.
"Albatta, men taqsimlovchiman, xolos, Alloh beradi". Bundan, men Alloh bergan ilmni etkazaman, xolos. Haqiqiy beruvchi Allohning O'zi, deganlari tushuniladi.
"Albatta, bu ummat Allohning ishi (qiyomat) kelguncha Allohning amrida qoim bo'ladi. Ularga xilof qilganlar zarar etkaza olmaydi".
Darhaqiqat, bu ulkan bashorat, musulmon ummati qiyomat qoim bo'lguncha Allohning amrini tutib turishi haqidagi ta'kidli xabardir. Ehtimol, barcha musulmonlar Allohning amrini birdek tutmaslar. Qaysidir davrda ba'zilari va qaysidir davrda ko'pchiliklari Allohning amrini tutmaslar. Ammo Islom ummati ichida Allohning amrini doimo tutuvchilar qiyomatgacha bo'lishi aniq. Shu bilan birga, Islom ummatiga xilof qiluvchilar bo'lishi ham aniq. Eng muhimi, xilof qiluvchilar Islom ummatiga zarar etkaza olmaydilar.
Bu bashorat Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning mo''jizalari ekanligi ham ochiq-oydin ko'rinib turibdi. U zotdan boshqa odam bu gapni Islom ummati zaif bo'lib turgan paytda ayta olmas edi. Bir ming to'rt yuz yildan ortiq muddatli tajriba Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning ushbu bashoratlarini tasdiqlab kelmoqda.
Arab mushriklari avval boshdayoq ahd va kuchlarini bir qilib, Islom va musulmonlarni er yuzidan supurib tashlashga qattiq harakat qildilar. Barcha dalolatlar, barcha o'lchovlar musulmonlarning mag'lubiyatidan darak berar edi. Lekin Allohning tadbiri ila oz sonli kuchsiz musulmonlar g'olib, ko'p sonli kuchli mushriklar mag'lub bo'ldilar. O'sha vaqtda dunyoni so'rab turgan Rum va Fors imperiyalari yosh Islom davlatini er yuzidan supurib tashlashning payiga tushdilar. Oqibati nima bilan tugagani hammaga ma'lum. Mazkur ikki kuchli saltanat qulab, ular egallab turgan erlardagi mazlum insonlar Islom adolatidan bahramand bo'ldilar. Undan keyin ham turli kuchlar, tuzumlar Islomga va musumonlarga zarar etkazishga urinib ko'rdilar. Bu urushlarning ko'pchiligida inson o'lchovi bo'yicha, Islom dushmanlari o'z maqsadlariga erishishlari aniq edi. Kuchlar teng emas, sharoitlar boshqacha edi. Har safar, endi Islomga qarshi hal qiluvchi zarba berildi, deb gumon qilinar edi. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning ushbu bashoratlaridan bexabar musulmonlar ham noumid bo'lar edilar. Lekin har safar dushmanlarning Islom ummatiga qarshi qilgan harakatlari chippakka chiqaverdi, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning bashoratlari tasdiq topaverdi.
Ushbu hadisi sharifdan oladigan foydalarimiz:
1. Islomni yaxshi anglab, faqih bo'lishga targ'ib.
2. Islomda faqih bo'lish – Allohning yaxshiligi ekanligi.
3. Islom ummati qiyomatgacha Allohning amrida qoim bo'lishi.
4. Islom ummatiga hech kim zarar etkaza olmasligi.
Hozirgi hayotimizda bu hadisi sharif hikmatiga juda muhtojmiz.
Nima uchun ichimizda dinimiz hukmlarini daqiq tushunuvchi kishilarimiz yo'q darajada?
Nima uchun oramizda Alloh taolo yaxshilikni iroda qilgan odamlar yo'q darajada?
Yoki biz uchun Alloh yaxshilikni iroda qilishining keragi yo'qmi?
Yoki Islom ahkomlarini daqiq va aniq tushunishning zarurati yo'qmi?
Bu chidab bo'lmaydigan darajadagi achinarli holdir. Agar biz o'zimizni musulmon hisoblasak, Allohdan, qiyomat kunidan umidvor bo'lsak, Islomni yaxshi tushunishga harakat qilmog'imiz lozim. Alloh taolo yaxshilikka iroda qilgan kishilardan bo'lishga urinmog'imiz lozim.
"Hadis va hayot" kitobi asosida tayyorlandi.
Shri-Lankaning “Solombo Times” nashrida “O‘zbekistonda Yangi uyg‘onish davri: kelajak texnologiyalari yordamida buyuk o‘tmishni qayta tiklash” sarlavhali tahliliy maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Shri-Lankalik taniqli jurnalist Fazan Navaz tomonidan yozilgan ushbu materialda so‘nggi o‘n yilda O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Yangi O‘zbekistonni bunyod etish, “Uchinchi Renessans” g‘oyasini amalga oshirishga qaratilgan islohotlar va ularning samarali natijalari xususida so‘z yuritilgan.
Muallifning yozishicha, Markaziy Osiyo markazida sokin, ammo ulkan ahamiyatga ega inqilob yuz bermoqda. Bu kurash qurol-yarog‘ bilan emas, balki qo‘lyozmalar, muzeylar va mikrochiplar yordamida amalga oshirilmoqda.
Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida O‘zbekiston Samarqand va Buxoro kabi shaharlar jahon ilm-fani, she’riyati va falsafasining yetakchi markazlari bo‘lgan O‘rta asrlardagi “Oltin asr” shon-shuhratini qayta tiklashga intilmoqda.
Bu jarayonning o‘ziga xos jihati shundaki, O‘zbekiston ming yildan ziyod tarixga ega madaniy merosni asrash, qayta tiklash va keng ommaga yetkazish uchun sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan faol foydalanmoqda.
Nashrda O‘zbekistonning boy madaniy va tarixiy merosi hamda uni saqlash bo‘yicha islohotlarga to‘xtalib o‘tilgan. Qayd etilganidek, bu zamin insoniyat tarixidagi eng buyuk allomalarga beshik bo‘lgan. Astronom va davlat arbobi Mirzo Ulug‘bek Samarqandda yulduzlarni hayratlanarli darajada aniq kuzatish imkonini bergan rasadxona barpo etgan. Xorazmdagi Ma’mun akademiyasi olimlari esa Yevropada Renessans boshlanishidan ancha avval matematika va tibbiyot sohalarida yuksak yutuqlarga erishgan edi.
O‘zbekiston yetakchisi bu tarixiy merosni tez-tez tilga olib, Mirzo Ulug‘bekni nafaqat buyuk olim, balki ilm-fanni eng yuksak qadriyat deb bilgan davlat arbobi sifatida ta’riflaydi. Davlat rahbari bugungi yangilanish jarayonini “Uchinchi Renessans” deb atab, uni O‘zbekistonning ilmu ma’rifat va madaniyat markazi sifatidagi mavqeini qayta tiklashga qaratilgan umummilliy loyiha sifatida baholaydi. Tarixchilar ta’biri bilan aytganda – bu atama mintaqada avval mavjud bo‘lgan ikki buyuk yuksalish davridan keyingi navbatdagi uyg‘onish bosqichini anglatadi.
Muallifning fikricha, O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini amalga oshirish shunchaki gap emas, balki davlat siyosatiga aylangan.
“Bu ulkan maqsadning eng yorqin ramzi joriy yil Toshkentda qad rostlagan Islom sivilizatsiyasi markazidir. 2026 yil mart oyida 40 mamlakatdan tashrif buyurgan 1500 dan ortiq mutaxassis ishtirokida qurib bitkazilgan mazkur markaz o‘z bag‘rida islom olamining eng noyob yodgorliklaridan biri – VII asrga mansub Usmon Mus'hafini saqlaydi. Shuningdek, bu yerda ilmiy laboratoriyalar, restavratsiya ustaxonalari va arxivlar faoliyat yuritadi. Markaz allaqachon dunyodagi eng chiroyli yangi muzeylardan biri sifatida e’tirof etilgan”, – deya qayd etgan jurnalist.
Materialda ta’kidlanishicha, O‘zbekiston yondashuvining boshqalardan ajratib turadigan muhim jihati – bu sun’iy intellektdan iqtisodiy taraqqiyot vositasi sifatidagina emas, balki madaniy merosni muhofaza qilish vositasi sifatida ham foydalayotganidadir.
Sun’iy intellekt turizm sohasini ham tubdan o‘zgartirmoqda. Bu tashabbus 2026 yilda mamlakatga 12 million sayyohni jalb qilish rejasining bir qismi hisoblanadi.
Fazan Navaz o‘z maqolasini “Uchinchi Renessans” o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarga to‘liq erishadimi-yo‘qmi, buni vaqt ko‘rsatadi. Biroq bugunning o‘zidayoq O‘zbekiston qanday yo‘ldan odimlab borayotgani aniq ko‘rinib turibdi”, – degan so‘zlar bilan yakunlagan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati