Sayt test holatida ishlamoqda!
22 Avgust, 2026   |   9 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:13
Quyosh
05:39
Peshin
12:26
Asr
17:13
Shom
19:16
Xufton
20:38
Bismillah
22 Avgust, 2026, 9 Rabi`ul avval, 1448

Argentinada islom

22.09.2020   2320   5 min.
Argentinada islom

Joylashuvi. Argentina Janubiy Amerikada joylashgan bo'lib, g'arbda Chili, shi­molda Boliviya va Paragvay, shimoli-sharqda Braziliya hamda Urugvay bilan chegaradosh. Mamlakat sharq tomondan Atlantika okeaniga tutashgan. Hududining kattaligiga ko'ra dunyoda sakkizinchi, Janubiy Amerikada Braziliyadan keyin ikkinchi, aholisi soni bo'yicha uchinchi o'rinda turadi.

Tarixi. Qadim zamonlarda Argentina hududida ko'p sonli hindu qabilalari istiqomat qilgan. XVI asrning birinchi yarmida uning hududi ispanlar tomonidan bosib olina boshlandi. Ispanlar bu mamlakatni La-Plata (ispancha kumush) deb ataganlar. Mustamlakachilarga qarshi hindu qabilalari bir necha marta isyon ko'tardi. 1816 yilda viloyat vakillarining Tukuman shahridagi yig'ilishida La-Plata Birlashgan viloyatlari mustaqil deb e'lon qilindi. 1826 yilda Argentina Federativ Respublikasi tuzildi.

Iqtisodi. Argentina rivojlanish darajasi o'rtacha, industrial-agrar davlatdir. Qishloq xo'jaligida asosan bug'doy ekiladi. Baliqchilik ham katta ahamiyat kasb etadi. Mamlakat go'sht etishtirish va eksport qilish hamda asal va asal mahsulotlarini ishlab chiqarish sohasida dunyoda oldingi o'rinlardan birida turadi. Shuningdek, elektron va elektrotexnika buyumlar ishlab chiqariladi. Yog'ochni qayta ishlash va qog'oz ishlab chiqarish tarmog'i ham rivojlangan.

Ta'lim va madaniyat. Mamlakatda 6 yoshdan 14 yoshgacha bo'lgan bolalarning majburiy ta'limi joriy etilgan. Shuningdek, dalat ta'lim muassasalaridan tashqari xususiy maktablar ham faoliyat yuritadi. Buenos-Ayres, Kordova, La-Plata, Santa-fe va boshqa shaharlarda yirik universitetlar bor. Davlat poytaxtida Milliy kutubxona, tabiiy fanlar, Antarktika, tarix va rassomlik va boshqa muzeylar mavjud.

Dini. Mamlakatning 85 foizidan ortig'i oq tanlilar irqiga mansub. Hindular aholining 1,5 foizini tashkil etadi, qolgan qismi esa asosan metislar, mulat va osiyoliklardir. Mamlakatdagi dindorlarning aksariyati – nasroniylardir. Biroq, Argentina Janubiy Amerikadagi musulmonlar istiqomat qiladigan eng yirik davlatlardan biri hisoblanadi. “Pyu tadqiqod markazi” (Rew Research Centre)ning 2010 yilgi ma'lumotiga ko'ra, Argentina musulmonlarining soni taxminan jami aholining 2-3 foizi (900,000-1,000,000 atrofida)ni tashkil etadi. Ulardan 60 foizi sunniy, 30 foizi shia va 10 foizi alaviy (Shia yo'nalishi).

“Globalizatsiya va e'tiqod qarashlari” (Views on globalisation and faith) tashkilotining ma'lumotlariga ko'ra, musulmonlar 2-3 foiz, nasroniylar 67 foiz, yahudiylar 1 foiz, buddistlar 1 foiz, dinsizlar 15 foiz, boshqa dindagilar 7 foiz va ro'yxatga olinmaganlar 9 foizni tashkil etadi.

Argentina Ispanlar tomonidan mustamlaka qilingan paytda mavritaniyalik, marokashlik hamda turk musulmonlarning ko'chib kelishi natijasida mamlakatda Islom diniga e'tiqod qiluvchilarning soni ko'payib bordi. 1870 yillar atrofida Suriya, Livan va Falastindan kelgan musulmonlarning hisobiga Islom diniga e'tiqod qiluvchilar soni yanada ortdi. Argentinalik aksariyat musulmonlar Buenos-Ayres va unga yaqin shaharchalarda (Villa, Konstitutsion, Flores, Skalabrizi Ortiz va Kordova singari shaharlar) istiqomat qiladi. Argentina hukumatida diniy e'tiqod erkinligi ta'minlangan. Har yili bir necha turda ispan tilida Islom diniga oid kitoblar nashr etiladi. Yil sayin mamlakatdan Haj safariga boruvchilarning soni ortib bormoqda.  

Argentina poytaxti Buenos-Ayres markazidagi Alberti ko'chasida joylashgan masjid mamlakatdagi eng yirik masjid hisoblanadi. U mahalliy argentinalik musulmonlar tomonidan 1989 yilda barpo qilingan ilk masjidlardan biridir. Shuningdek, boshqa shahar va tumanlarda ham bir qancha masjidlar mavjud, ulardan eng ko'zga ko'ringani uch chegaradosh davlat timsoli, ya'ni Argentina, Braziliya va Paragvayni aks ettiruvchi “Uch chegara” masjididir.

Poytaxtdagi “Shi'ite al-tavhid” masjidi 1983 yili Argentinadagi Eron elchixonasi hamkorligida barpo etilgan. “Al-Ahmad” masjidi esa 1986 yili Saudiya Arabistoni va Liviya tomonidan qurilgan. Masjidlar huzurida xususiy maktablar va oliygohlar ham faoliyat yuritadi.

1996 yil Saudiya qiroli Fahd bin Abdulaziz Sa'ud tashabbusi bilan “Qirol Fahd Islom madaniyat markazi” ochilgan. Markaz masjid, kutubxona, o'ttiztadan sinfxonasi bor ikkita o'rta ta'lim maktabi (biri yigitlarga, ikkinchisi qizlar uchun) va istirohat bog'ini o'z ichiga oladi. Markaz huzuridagi masjid Saudiya Arabistonining Vaqf va diniy ishlar vazirligi tomonidan boshqariladi. Masjidda 1,5 ming namozxon ibodat qila oladi. Bundan tashqari, mamlakatda shu kabi to'qqizta Islom markazlari faoliyat yuritadi.

Lotin Amerikasining Islom Tashkiloti (Islamic Organization of Latin America) (IOLA)ning boshqaruv organi ham Argentinada joylashgan.

 

Davron NURMUHAMMAD

Dunyo yangiliklari
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Diniy ta’limda yangi bosqich: Toshkentda nufuzli anjuman bo‘lib o‘tmoqda

20.08.2026   22683   2 min.
Diniy ta’limda yangi bosqich: Toshkentda nufuzli anjuman bo‘lib o‘tmoqda

Toshkent shahridagi Islom sivilizatsiyasi markazining Katta majlislar zalida O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi oliy va o‘rta maxsus diniy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilarining «Zamonaviy diniy ta’lim: pedagogika, ilm-ma’rifat va innovatsiya» mavzusidagi I ilmiy-amaliy anjumani boshlandi. 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi tarixida ilk bor o‘tkazilayotgan ushbu nufuzli tadbirda Prezident maslahatchisi Muzaffar Komilov, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi Sodiqjon Toshboyev, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari, Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov, shuningdek, diniy ta’lim muassasalari rahbarlari, bosh imom-xatiblar va OAV vakillari ishtirok etmoqda.  Anjumanga jami 700 nafarga yaqin pedagog va soha vakillari jalb etilgan bo‘lib, ularning 300 nafari bevosita zalda, 400 nafari esa hududlardan videoselektor orqali qatnashmoqda.

So‘zga chiqqan notiqlar so‘nggi yillarda Prezidentimiz tashabbuslari bilan diniy-ma’rifiy sohani takomillashtirish va zamonaviy kadrlar tayyorlash borasida amalga oshirilayotgan tizimli islohotlarga to‘xtalib o‘tmoqda. Ta’kidlanganidek, Mir Arab oliy madrasasi, Hadis ilmi maktabi, Imom Termiziy islom instituti va madrasasi hamda 4 ta xalqaro ilmiy-tadqiqot markazining tashkil etilishi ilm ahliga keng imkoniyatlar eshigini ochdi. Toshkent islom institutida magistratura ochildi, tizimdagi 510 nafar pedagogning 50 nafardan ortig‘i PhD va DSc ilmiy darajalariga ega bo‘ldi. 

Shuningdek, yurtimizdagi diniy ta’lim muassasalariga Misrning Al-Azhar majmuasi ustozlari jalb etildi. 90 ta fan dasturi va yangi avlod darsliklari yaratildi. Mir Arab, Xadichai Kubro, Hidoya va Ko‘kaldosh madrasalari zamonaviy binolarga ega bo‘lib, Iordaniya, Misr va Birlashgan Arab Amirliklarining yetakchi oliy ta’lim muassasalari bilan hamkorliklar rivojlanmoqda.

Ushbu nufuzli anjumandan ko‘zlangan maqsad ham professor-o‘qituvchilar uchun ilmiy-amaliy muloqot maydonini yaratish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini yuksaltirish, ta’lim jarayoniga raqamli va innovatsion usullarni keng joriy etishdir.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari