Sayt test holatida ishlamoqda!
26 Fevral, 2026   |   9 Ramazon, 1447

Toshkent shahri
Tong
05:44
Quyosh
07:03
Peshin
12:41
Asr
16:26
Shom
18:14
Xufton
19:26
Bismillah
26 Fevral, 2026, 9 Ramazon, 1447

Mavritaniyada islom

21.09.2020   3446   5 min.
Mavritaniyada islom

Joylashuvi. Afrikaning shimoli-g'arbida joylashgan. Jazoir, Mali, G'arbiy Sahroi Kabir va Senegal bilan chegaradosh. G'arbiy qirg'oqlarini Atlantika okeani yuvib turadi. Mamlakatning ko'p qismi g'arbiy Sahroi Kabirning qumli va toshloq cho'llari, Atlantika okeaniga tutash sohil pasttekislikdan iborat. Ma'muriy jihatdan mamlakat 12 viloyatga bo'linadi.

Tarixi. V–XI asrlarda Mavritaniyaning janubiy qismi G'arbiy Afrika davlatlari tarkibida bo'lgan. XIII–XIV asrlarda janubiy qismi Mali davlatiga qo'shilgandan keyin arablar hukmronligi kuchaydi.

1783 yilga kelib, Mavritaniya sohillari Frantsiyaga tobe bo'lib qoldi. 1920 yil mamlakat rasmiy ravishda Frantsiya mustamlakasi deb e'lon qilindi. 1960 yil 28 noyabrda Nuakshotda mustaqil Mavritaniya Islom Respublikasi tuzilgani e'lon qilindi. 1961 yil mayda davlat Konstitutsiyasi qabul qilindi. 1961 yil noyabrdan BMT a'zosi. Mustaqillik kuni (28 noyabr') milliy bayram sifatida keng nishonlanadi.

Mamlakat tub aholisining 80 foizdan ko'prog'ini mavrlar tashkil etadi. Ular Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) va u zotning sahobalari so'zlashgan sof adabiy arab tilida so'zlashadi. Barbarzenagalar, fulbe, volof, tukuler, soninke va boshqa xalqlar ham yashaydi. Aholining 62 foiziga yaqini shaharlarda istiqomat qiladi.

Iqtisodi. Mavritaniya kam rivojlangan agrar davlat bo'lib, tog'-kon sanoati yaxshi rivojlangan. Sanoatning asosi – temir rudasi, oltin, mis va gips qazib olishdir. Sanoat korxonalarining aksariyati Nuakshot shahrida joylashgan. Hududining 40 foizi yaylovlardir. Tariq, makkajo'xori, dukkaklilar, sholi, eryong'oq, xurmo asosiy oziq-ovqat ekinlari hisoblanadi. Mamlakatda baliqchilik muhim ahamiyatga ega.

Tez-tez bo'lib turadigan qurg'oqchilik qishloq xo'jaligiga katta zarar etkazadi. Shu bois, qishloq xo'jaligi ancha zaif. Uning asosiy tarmog'ini ko'chmanchi va yarim ko'chmanchi chorvachilik tashkil etadi. Qoramol, tuya, qo'y, echki, eshak, ot boqiladi. Baliq va dengiz jonivorlari ovlanadi. Senegal daryosi bo'yida va vohalardagina dehqonchilik qilinadi. Chetga temir rudasi, oltin, gips, baliq va baliq mahsulotlari, chorva, teri kabilar chiqariladi.

Ta'lim va madaniyat. Majburiy boshlang'ich ta'lim joriy qilingan bo'lsa-da, yoshlarning oz qismi maktabga qatnaydi. Mamlakatda 1214 dan ortiq boshlang'ich va 51 ta o'rta maktab faoliyat yuritadi. Ta'lim ikki bosqichdan, boshlang'ich (6 yil) va o'rta maktab (6 yil)dan iborat. Boshlang'ich maktablarda darc arab tilida, o'rta va oliy maktablarda esa frantsuz tilida olib boriladi. Boshlang'ich maktablarda frantsuz tili ham o'rgatiladi. Nuakshotda Milliy universitet, Pedagogika instituti, Konchilik instituti, Butilimit shahrida Oliy Islom tadqiqot instituti bor. Yoshlarning aksariyati Frantsiya, Senegal va boshqa mamlakatlarning universitetlariga borib o'qiydi.

An'anaviy hunarmandchilikka katta e'tibor beriladi, uni rivojlantirish rag'batlantiriladi. Metall, sopol, charm, yog'och kabilardan buyumlar yasash amaliy bezak san'ati sifatida o'ziga xos uslubda rivojlangan. Zargarlik va kulolchilik ham ravnaq topgan.

Milodiy VII–XI asrlarda savdo yo'llarida, quduqlar atrofida bog'lar, tosh uylar qad ko'tara boshlagan. XI–XII asrlardan esa to'g'ri burchakli, yassi tomli, ichki hovlili uylar barpo etilgan.

Dini. Mavritaniyada Islom dini rasmiy din sifatida qabul qilingan. 0,1 foiz aholi turli mahalliy dinlarga e'tiqod qiladi. XVI–XVII asrlarda nasroniylikning katolik yo'nalishi ham tarqala boshlagan. Lekin mamlakatda sanoqli kishigina ushbu din vakili hisoblanadi.

Mamlakatga VIII asr boshlaridan Islom dini kirib kela boshlagan. Aholining 99,6 foizi musulmon. Molikiy mazhabi keng tarqalgan. 1980 yil hukumat tomonidan shariat ko'rsatmalari davlat qonuni sifatida qabul qilingan. Shu bois, mamlakat sud-huquq tizimi Islom shariati asosida tartibga solinadi. Mavritaniyada sakkiz mingga yaqin masjid mavjud bo'lib, ulardan eng qadimiysi XIII–XIV asrlarda barpo etilgan “Shingetti” jome masjididir. Masjid va uning minorasi Mavritaniya davlatining milliy ramzi sanaladi. Masjid 1970 yili YuNYeSKOning hamkorligida qayta ta'mirlangan va 1996 yil Butunjahon merosi ro'yxatiga kiritilgan. Nuakshot shahrining janubi-g'arbiy qismidagi “Kabir” jomei mamlakatning eng yirik masjidi hisoblanadi.

Davron NURMUHAMMAD

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Istig‘forning 72 ta xislati

26.02.2026   2544   4 min.
Istig‘forning 72 ta xislati

 ULUG‘  USTOZ  ULAMOLARIMIZ  bayon  qilib  berganlar:

Kalomulloh – Qur’oni karimning muborak oyati karimalaridan va

Janobi Payg‘ambarimiz Rasululloh sallallohu alayhi vasallamning muborak hadisi shariflaridan

       ISTIG‘FOR ning 72 ta XISLATI:

 

  1. Alloh taologa itoatgo‘y banda istig‘for aytadi.
  2. Istig‘for aytgan banda payg‘ambarlar, solihlar yo‘lidan yuradi.
  3. Istig‘for aytuvchi odam imon halovatiga erishadi.
  4. Istig‘for bandani gunohlardan poklaydi.
  5. Istig‘for aytuvchining gunohlari savobli ishlarga almashtiriladi.
  6. Istig‘for aytuvchiga ne’matlar ko‘paytirib beriladi.
  7. Istig‘for bandaning ikki dunyoda ham martabasini ko‘taradi.
  8. Istig‘for baxt-saodat olib keladi.
  9. Istig‘for tufayli istig‘for aytuvchi ham, atrofdagi odamlar ham buzuqliklardan poklanadi.
  10. Istig‘for yomg‘ir yog‘ishiga sabab bo‘ladi.
  11. Istig‘for mol-dunyoga baraka kiritadi.
  12. Istig‘for aytuvchi inson farzand ne’mati bilan siylanadi.
  13. Dehqonchilik, chorvachilikdagi unumdorlik ham istig‘for aytish bilan uzviy bog‘liq.
  14. Istig‘for aytuvchi jahannamdan najot topadi.
  15. Istig‘for bandaning jannatga kirishiga sabab bo‘ladi.
  16. Istig‘for Alloh taoloning rahmati tushishiga sabab bo‘ladi.
  17. Istig‘for tanani baquvvat qiladi.
  18. Istig‘for aytuvchi odamning hayoti farovon bo‘ladi.
  19. Istig‘for aytuvchiga yaxshiliklar ko‘paytirilib beriladi.
  20. Istig‘for inson ko‘nglini xotirjam qiladi.
  21. Istig‘for boshga tushgan balolarni daf etadi.
  22. Istig‘for bandani Alloh taologa yaqinlashtiradi.
  23. Istig‘for aytuvchi odam Alloh taoloning rahmat-marhamatiga sazovor bo‘ladi.
  24. Istig‘for banda holatini ijobiy tomonga o‘zgarishiga sabab bo‘ladi.
  25. Istig‘for g‘iybatga kafforat bo‘ladi.
  26. Istig‘for shayton vasvasasini qaytaradi.
  27. Alloh taolo istig‘for aytgan bandani yaxshi ko‘radi.
  28. Istig‘for aytish Alloh taoloni xursand qiladi.
  29. Istig‘for g‘am-tashvishlarni ketkazadi.
  30. Istig‘for aytuvchi muammolaridan qutuladi.
  31. Istig‘for aytuvchi odam gunohlardan forig‘ bo‘ladi.
  32. Istig‘for aytuvchi muvaffaqiyat qozonadi.
  33. Istig‘for tashvishlarni aritadi.
  34. Ko‘p istig‘for aytuvchi odam kasallikdan to‘liq tuzalib ketadi.
  35. Istig‘for aytuvchi odam qiyinchilikdan farovonlikka chiqadi.
  36. Alloh taolo istig‘for aytuvchining mushkullarini oson qiladi.
  37. Yetib bo‘lmas marralarni istig‘for ila zabt etadi.
  38. Istig‘for ila dildagi vasvasalar yo‘qoladi.
  39. Istig‘for bilan qo‘rquvlar ariydi.
  40. Istig‘for bilan dilga quvonch kiradi.
  41. Istig‘for qalbga taskin beradi.
  42. Istig‘for ko‘ngilni xotirjam qiladi.
  43. Istig‘for tinchlik-xotirjamlik olib keladi.
  44. Istig‘for insonni sog‘lom qiladi.
  45. Istig‘for kasalliklarni aritadi.
  46. Istig‘for aytuvchi odam yorug‘ kunlarga erishadi.
  47. Istig‘for bilan inson orzusiga yetadi.
  48. Istig‘for aytuvchining dili yayraydi, ko‘ngli yoziladi.
  49. Istig‘for xursandchilik olib keladi.
  50. Istig‘for qalbni charog‘on, ruhni tetik qiladi.
  51. Istig‘for aytuvchining xotirasi kuchayadi.
  52. Istig‘for yuzni nurli qiladi.
  53. Istig‘for rizq kelishini osonlashtiradi.
  54. Istig‘for aytuvchining duosi qabul bo‘ladi.
  55. Alloh taolo istig‘for aytuvchining og‘irini yengil qiladi.
  56. Ko‘p istig‘for aytgan odam Qiyomat kuni nomai a’molini ko‘rib xursand bo‘ladi.
  57. Olamdan o‘tib ketgan ota-onalar farzandlari aytgan istig‘forlari tufayli jannatda eng yuqori martabalarga ko‘tarilishadi.
  58. Istig‘for odamni tushkunlikdan xalos etadi.
  59. Istig‘for hasrat-nadomatni, pushaymonni ketkazadi.
  60. Istig‘for qalbni tiniqlashtiradi.
  61. Istig‘for aytib yuruvchi odamga Alloh taolo har qanday qiyin vaziyatdan chiqish yo‘lini ko‘rsatadi.
  62. Istig‘for aytib yuruvchi odamning Alloh taolo musibatlarini ko‘taradi.
  63. Istig‘for aytib yurgan bandaning Alloh taolo har qanday qiyinchiliklarini yengillashtiradi.
  64. Istig‘for aytib yuruvchi inson qashshoqlikka yo‘liqmaydi.
  65. Istig‘for aytuvchining ishlari yurishadi.
  66. Istig‘for er-xotin o‘rtasidagi kelishmovchilikni daf etadi.
  67. Istig‘for farzandlarni itoatli qiladi.
  68. Alloh taolo istig‘for aytib yurgan odamga kutmagan tarafidan ne’mat, rizq jo‘natadi.
  69. Istig‘for aytuvchi odamning rizqi ulug‘ bo‘ladi.
  70. Istig‘for aytuvchi odamning kasb-koriga Alloh taolo xayr-baraka beradi.
  71. Kim mo‘minlar haqqiga istig‘for aytsa, Alloh unga har bir mo‘min muqobilida bittadan hasanot yozib qo‘yadi.
  72. Istig‘for aytilgan xonadonga ilohiy fayzu xayr-baraka kiradi.

 

Mehribon Parvardigorimiz o‘zlarimizni ham, farzand-zurriyotlarimizni ham O‘zi buyurgan, Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalom tavsiya etgan, o‘tmishda o‘tganlarimizning ruhlari shod bo‘ladigan, xalqimiz xursand bo‘ladigan, ota-onalarimiz rozi bo‘ladigan yo‘llardan yurishimizni nasib etsin!

Ibrohimjon domla Inomov

 

Maqolalar