O'zga din vakillaridan biri musulmon olimiga savol berdi: “Quro'onni o'qib chiqdim va natijada menda bir necha savollar paydo bo'ldi. Ishonib aytamanki ushbu savollarimga javob bera olmaysiz”.
“Marhamat, avval savolingizni bering, xulosa qilishga aslo shoshilmang!” dedi musulmon olimi.
Savolim quyidagicha: “Baqara surasining 260-oyatida: “Ey Robbim, menga o'liklarni qanday tiriltirishingni ko'rsat”, degan. Demak, Ibrohim ham o'liklar qayta tirilishiga ishonmagan. Bu esa Qur'onning mo''jizaviy kitobligiga shubha keltiradi”.
“Avvalo oyatni to'liq aytmadingiz. Oyatning to'lig'i quyidagicha: Esla, Ibrohim: «Ey Robbim, menga o'liklarni qanday tiriltirishingni ko'rsat», deganda, U zot: «Ishonmadingmi?» dedi. U: Ore, lekin qalbim xotirjam bo'lishi uchun», dedi. U zot: «Qushdan to'rtta olgin-da, o'zingga tortib, kesib maydala, so'ngra ulardan har bir toqqa bo'laklarini qo'ygin, keyin ularni o'zingga chaqir, huzuringga tezlab kelurlar va bilginki, albatta, Alloh aziz va hakim zotdir», dedi”.
Ibrohim alayhissalom Alloh taolo o'liklarni tiriltira olishiga hech qanday shubha qilmaganlar. U zot alayhissalomning bunga ishonchlari komil edi. Shuning uchun ham Alloh taolo «Ishonmadingmi?» deb so'raganida: «Ore (ishondim), lekin qalbim xotirjam bo'lishi uchun», dedilar. Dilda ishongan narsani, ko'z bilan ko'rib, Alloh taoloning qudratidan ko'ngil xotirjam bo'lishi uchun so'raganlar.
Shuningdek, savolga yaxshilab e'tibor bering! “Ey Robbim, menga o'liklarni qanday tiriltirishingni ko'rsat”, demak “o'liklarni tiriltirasanmi?” emas balki “o'liklarni qanday tiriltirishingni ko'rsat”, deyaptilar.
Sizga bir misol, hozirda dehqon ham, cho'lda yashovchi badaviy ham uyida elektrdan foydalanadi, to'g'rimi? Lekin elektrni qanday kelishini bilmaydilar. Biroq ular hayotda undan foydalanayotganlari rost. Axir keyinchalik uni qayerdan kelishini o'rganish va bilishlari elektrdan foydalanishi yoki foydalanmasligini o'zgartirmaydiku.
Hulosa shuki, Ibrohim alayhissalom Alloh taologa bo'lgan iymonlarida hargiz shubhaning uchquni ham bo'lmagan. Bu erda siz oyatning haqiqatini tushunmagansiz xolos (savol-javobning davomi bor).
Yahyo ABDURAHMONOV Ubaydulloh o'g'li,
“Shayx Zayniddin” jome masjidi imom-xatibi.
Shu yilning 3–7 oktyabr kunlari Afg‘onistonning Kobul shahrida «Imom Burhoniddin Marg‘inoniy ilmiy merosining zamonaviy islomshunoslikdagi o‘rni va mavqei» mavzusida xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tmoqda.
Anjumanda O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisining birinchi o‘rinbosari Homidjon domla Ishmatbekov boshchiligidagi diniy-ma’rifiy soha vakillaridan iborat yurtimiz delegatsiyasi qatnashmoqda.
Asosiy tadbirda alloma bobomiz Burhoniddin Marg‘inoniy umrini islom huquqshunosligi va fiqh qoidalarini puxta tizimga solishga bag‘ishlagani alohida e’tirof etildi. U zotning qalamiga mansub «Bidoyat al-mubtadiy» asari, 80 jilddan oshib tugallanmay qolgan «Kifoyat al-muntahiy» sharhi hamda 13 yil davomida sayqal berib yozilgan shoh asar bo‘lmish «Al-Hidoya»ning bizgacha yetib kelgani katta ilmiy yutuq ekani ta’kidlandi.
Shuningdek, allomaning «Fatavo an-Navazil», «Manosik al-haj», «Mazid fiy furu’ al-fiqh» va «Kashf al-osor» kabi noyob manbalari asrlar osha Sharqu G‘arb madrasalarida eng ishonchli qo‘llanma bo‘lib xizmat qilayotgani qayd etildi.
Anjumanda so‘zga chiqqanlar ikki mamlakat xalqlarini bog‘lab turuvchi tarixiy, ilmiy va ma’naviy aloqalarni yanada rivojlantirish, umumiy merosni chuqur o‘rganish hamda hamkorlikni mustahkamlash muhimligini ta’kidladi.
So‘nggi yillarda davlatlar rahbarlari sa’y-harakatlari tufayli ikki tomonlama aloqalar rivojlanayotgani, xususan, O‘zbekiston Prezidenti tomonidan xalqaro minbarlarda Afg‘onistonda tinch, osoyishta hayot barqaror topishi yo‘lida ilgari surilayotgan tashabbuslar, Balh viloyatida muhtasham Imom al-Buxoriy madrasasining barpo etilayotgani kabi xayrli ishlar tilga olindi.
Tadbir doirasida Burhoniddin Marg‘inoniy hayoti va ilmiy merosiga bag‘ishlab chop etilgan yangi kitob konferensiya ishtirokchilariga taqdim qilindi.
Mehmonlar Kobul shahridagi «Kalimot» ilmiy-tadqiqot markazi, Kobul milliy muzeyi hamda Zahiriddin Muhammad Bobur bog‘i va maqbarasini ziyorat qilib, mazkur maskanlarning faoliyati bilan ham yaqindan tanishdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati