Cavol: Ota-ona, aka-uka, opa-singillar haqiqatdan zakot olishga haqli bo'lsa, ularga zakot berish mumkinmi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohim. Zakotni o'zaro tug'ilish aloqasi bo'lganlar, ya'ni, ota-onasi, bobo-momosi, o'g'il-qizlari va ularning farzandlari, er-xotinlik aloqalari bo'lganlar, ya'ni, er yoki xotinga berishi mumkin emas. Shuningdek, o'zga din vakillari, nisob miqdoricha moli bo'lgan kishilarga ham zakot berilmaydi.
Aka-uka, opa-singillarga kelsak, ushbu savolga mo''tabar fatvo kitoblarimizda bunday javob berilgan: “Zakot, fitr va nazrni berishda eng afzali avvalo aka-uka, opa-singillar hisoblanadi. So'ng ularning farzandlari. Ulardan keyin amaki-ammalar, so'ng ularning farzandlari. Keyin tog'a-xolalar va ularning farzandlari, so'ng yuqoridagilardan boshqa qarindoshlar. Ulardan keyin navbat bilan qo'shnilar, hamkasblar, hamshaharlar yoki qishloqdoshlar haqlidirlar”(Fatavoi Hindiyya).
“Bahrur roiq” kitobida: “Qarzi bor kishiga zakot berish faqirga zakot berishdan ko'ra afzaldir”, deyilgan.
Demak, agar aka-uka yoki opa-singillar zakot berish nisobiga ega bo'lishmasa zakot berish uchun eng afzal kishilar hisoblanar ekan. Zakot berishni yaqin qarindoshlardan boshlansa, ham Alloh taoloning buyrug'i ado bo'ladi, ham qarindosh-urug'lik rishtalari mustahkamlanadi. Silai rahmga amal qilish – Alloh taoloni rozi qiladigan ishlardan biridir. Vallohu a'lam.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazi.
Prezidentimiz 2021 yilda "Bugungi O‘zbekiston – bu hali tom ma’nodagi, biz orzu qilayotgan, intilayotgan yangi O‘zbekiston emas" degan edi. Bu iqror islohotni tayyor g‘alaba sifatida ko‘rsatishdan ko‘ra mas’uliyatliroq. Chunki mavjud kamchilikni tan olmagan davlat uni tuzatish uchun ham chora izlamaydi.
Bu gal biz nazarda tutayotgan "yo‘l" so‘zi shunchaki metafora emas. Gap mamlakatning qishloq yo‘llaridan tortib, xalqaro avtomagistraligacha, temir yo‘llaridan metrogacha, havo qo‘nalg‘asidan tranzit yo‘lagigacha bo‘lgan harakat tizimi haqida boradi. Aniqrog‘i, Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston transport tafakkuriga olib kirgan eng muhim yangilik – yo‘lni alohida qurilish obyekti emas, inson, iqtisodiyot va davlatni harakatga keltiradigan yaxlit tizim sifatida ko‘ra boshlagani haqida.
Abdulhamid Muxtorov,
O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi,
"Ziyo" media markazi direktori
Manba: "Yangi O‘zbekiston" gazetasi 2026 yil 14 avgust, 164-son