1. Qur'oni karim tilovati bilan mashg'ul bo'lish.
2. Nafl namozlarni ado etish.
Alloh taolo hadisi qudsiyda aytadi: “...Bandam Menga nafl ibodatlar bilan yaqinlashib kelaveradi, hatto Men uni yaxshi ko'raman...” (Imom Buxoriy, Imom Ahmad va Ibn Hibbon rivoyati).
3. Allohni ko'p zikr qilish.
“Subhaanallohi valhamdulillahi va laa ilaha illallohu vallohu akbar va laa havla va laa quvvata illa billahil 'aliyyil 'aziym”.
4. Ota-ona, ahli-oila, yaqinlar va jamiki musulmon ummatining haqqiga duo qilish.
“Robbanag'fir liy va li vaalidayya va lilmuminiyna yavma yaquumul hisaab”.
Ma'nosi: “Robbimiz! Hisob-kitob qilinadigan (qiyomat) kuni meni, ota-onamni va (barcha) mo'minlarni mag'firat qilgin!”(Ibrohim surasi, 41-oyat).
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: «Musulmon kishining birodari haqqiga qilgan g'oyibona duosi ijobat qilinuvchidir. Qachon birodariga yaxshilik tilab duo qilsa, farishta: “Omiyn, senga ham o'shancha bo'lsin”, deydi» (Imom Muslim rivoyati).
5. Ushbu duoni ko'p qilish.
“Allohumma innaka afuvvun, tuhibbul afva, fa'fu 'anniy”.
Ma'nosi: “Allohim, Sen afv qiluvchisan, afv qilishni yaxshi ko'rasan, meni afv qil (kechir)gin”.
Olimlardan biri aytadi: “Vaqt oz, ammo Allohdan so'raydigan so'rovlaring ko'p bo'lsa Allohdan avf qilishini so'ra. Agar Alloh seni avf qilsa, barcha hojat va istaklaring so'ramasang ham oldinga keladi”.
6. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salavot aytish.
“Allohumma solli va sallim 'alaa Muhammadin va 'alaa aali Muhammad”.
7. Imkoniyat darajasida miskin-faqirlarga sadaqa berish.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Sadaqa Allohning g'azabini o'chiradi”, deganlar (Imom Termiziy rivoyati).
8. Istig'for aytish.
“Astag'firullohal a'ziym allaziy laa ilaha illaa huval Hayyul Qoyyum va atuubu ilayhi”.
9. Allohdan ibodatlarni qabul qilishini so'rash.“Robbana taqobbal minna innaka antas samiy'ul a'liym va tub a'layna yaa Mavlaanaa innaka antat tavvaabur rohiym. Robbanaa aatinaa fiddunya hasanatan va fil axiroti hasanatan va qinaa azaabannaar. Allohumma a'innaa a'laa zikrika va shukrika va husni ibaadatik”
Davron NURMUHAMMAD
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV