Sayt test holatida ishlamoqda!
18 Sentabr, 2026   |   7 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:47
Quyosh
06:06
Peshin
12:17
Asr
16:38
Shom
18:32
Xufton
19:47
Bismillah
18 Sentabr, 2026, 7 Rabi`us soni, 1448

Umradagi bid'atlar

19.04.2024   1485   5 min.
Umradagi bid'atlar

Allohga shukr, yurtimizdan umra ziyoratiga boruvchilar soni juda ko'paydi. Ularning teng yarmi ayollar ekani quvonarli holdir. Muqaddas zaminga ziyoratga borayotgan yurtdoshlarimiz, avvalo, umraning mohiyatini anglab etishlari kerak.

Afsuski, to'y, ma'raka-marosimlarda yangi-yangi bid'at-xurofotlar urchiyotgani kabi umraga boruvchi ziyoratchilarimizda ham bilib-bilmay turli gunohga qo'l urib qo'yish holatlari ko'paymoqda. Masalan, Madinai munavvaraning tuprog'idan olib ketish (bemorning boshidan Madinaning tuprog'i sochilsa, shifo toparmish); xalqimiz orasida Uhud tog'ining tuprog'idan kafanlikka solib qo'yish, vafot etsa, qabr tuprog'iga aralashtirish uchun Madina shahridan olib kelinar emish (go'yo Uhud tuprog'i qabr azobidan asrarmish) va hokazo.

Ayrim ziyoratchilar Madina va Makka shaharlaridan turli o'simliklar, yong'oqlar va kabutarlarga sepiladigan bug'doylardan olib kelib, ancha yildan beri farzand ko'rmayotgan ayolga homilador bo'ladi degan umidda berish ham “urf”ga kirib boryapti.

Vaholanki, kimga qachon farzand in'om etilishini Alloh taolodan boshqa hech kim bilmaydi. Qur'oni karimda marhamat qilinadi: “Osmonlar va Yerning hukmronligi Allohga (xos)dir. (U) xohlagan narsani yaratur. Hohlagan kishisiga qizlarni hadya etur va xohlagan kishisiga o'g'illarni hadya etur. Yoki ularga o'g'illar va qizlarni qo'shib berur va xohlagan kishisini farzand ko'rmaydigan qilib qo'ygay. Albatta, U (buning hikmatini) biluvchi va (o'zi xohlagan narsani yaratishga) qodirdir”(Sho'ro surasi, 49–50-oyatlar).

Ayollar o'rtasida Masjidi Nabaviyga, Ravzai sharifga kirganlarida, Ka'batullohga borganlarida o'sha erdan xarid qilgan turli matolarni devorlarga, ustunlarga surtish holatlari uchramoqda. Bundan maqsad devorga surtilgan matolarni kafanlikka olib qo'yish, vafot etganda yuziga yopish emish.

Zam-zam suvi kafanlikka qo'shib qo'yiladi, mayyit zam-zam qo'shilgan suvda yuvilsa, gunohlari mag'firat etilarmish. Agar banda tirikligida Alloh taoloning buyruqlarini bajarmasa, qaytariqlaridan qaytmasa, vafot etganda unga hech narsa foyda bermaydi.

Ayollarimiz bozor-o'charga o'ch. Umraga borganda ham ibodatlar qolib, o'zlarini bozorga urishadi. Vaholanki, Masjidi Nabaviyda bir rakat namozga ming rakatning, Masjidul Haromda esa bir rakatga yuz ming rakat namozning savobi beriladi.

Vatanga qaytgach ziyoratchilarning oyoqlari ostiga kilometrlab poyandoz va gilamlar to'shash, qimmat ulovlarda kutib olish, hatto tuyalarda ham peshvoz chiqish holatlari kuzatilyapti. Bu dabdaba riyo va sum'adan boshqa narsa emas. Riyo va sum'a esa barcha savoblarni yo'qqa chiqaradi.

Payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam: “Oxirgi zamonda bir qavmlar paydo bo'ladi. Ular hamma amallarni barchaga ko'rsatib, oshkora qilishni o'zlariga odat qilib oladilar va maxfiy ravishda sir tutib qilishni yoqtirmaydilar”, dedilar. Shunda sahobalar so'radilar: “Yo Rasululloh, buni qanday tushunaylik?” Shunda Payg'ambarimiz alayhissalom aytdilar: “Odam bir-birini ko'rolmasligidan, ya'ni falonchi unday qilibdi, men undan ham o'tkazib qilaman deyishidan yoki bir-biridan qo'rqqanidan shunday qilishadi” (Imom Muslim rivoyati).

Umraga ketayotgan ayollarimizga ziyorat odoblarini eslatib o'tmoqchimiz!

– Ehrom uchun odmigina liboslarni kiyish kerak. Kiyimlar o'ta tor, yaltiroq, boshqalarning e'tiborini tortadigan, ichi ko'rinib turadigan darajada yupqa bo'lmasligi darkor.

– Ehromda pardoz qilmaslik kerak.

– Talbiya aytganda, boshqa vaqt ham ayollar ovozlarini balandlatmaydilar.

– Payg'ambarimiz alayhissalom masjidlarida, ayniqsa, Ravzaga kirishda ovoz ko'tarmaslik, boshqalar bilan janjallashmaslik, yugurmaslik, boshqa ziyoratchilarga ozor bermaslik talab etiladi.

Alloh taolo Qur'oni karimda marhamat qiladi: “Ey iymon keltirganlar! Ovozingizni Payg'ambar ovozidan yuqori ko'tarmang va unga bir-biringiz ila so'zlashgandek dag'al so'z aytmang, o'zingiz sezmagan holda amallaringiz habata bo'lib qolmasin”(Hujurot surasi, 2-oyat). Alloh taoloning oyati karimasidagi bu ta'kid o'zini musulmonman degan har bir insonga tegishlidir.

Har bir ziyoratchi umradan qaytgach, butkul yaxshi tomonga o'zgarishi, imkon qadar boshqalarga yordam berishi, har bir ishidan Allohning roziligini ko'zlashish kerak.

Munira ABUBAKIROVA,

O'zbekiston musulmonlari idorasi

Hotin-qizlar masalalari bo'yicha bo'lim mutaxassisi

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   57821   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV