Allohga shukr, yurtimizdan umra ziyoratiga boruvchilar soni juda ko'paydi. Ularning teng yarmi ayollar ekani quvonarli holdir. Muqaddas zaminga ziyoratga borayotgan yurtdoshlarimiz, avvalo, umraning mohiyatini anglab etishlari kerak.

Afsuski, to'y, ma'raka-marosimlarda yangi-yangi bid'at-xurofotlar urchiyotgani kabi umraga boruvchi ziyoratchilarimizda ham bilib-bilmay turli gunohga qo'l urib qo'yish holatlari ko'paymoqda. Masalan, Madinai munavvaraning tuprog'idan olib ketish (bemorning boshidan Madinaning tuprog'i sochilsa, shifo toparmish); xalqimiz orasida Uhud tog'ining tuprog'idan kafanlikka solib qo'yish, vafot etsa, qabr tuprog'iga aralashtirish uchun Madina shahridan olib kelinar emish (go'yo Uhud tuprog'i qabr azobidan asrarmish) va hokazo.

Ayrim ziyoratchilar Madina va Makka shaharlaridan turli o'simliklar, yong'oqlar va kabutarlarga sepiladigan bug'doylardan olib kelib, ancha yildan beri farzand ko'rmayotgan ayolga homilador bo'ladi degan umidda berish ham “urf”ga kirib boryapti.

Vaholanki, kimga qachon farzand in'om etilishini Alloh taolodan boshqa hech kim bilmaydi. Qur'oni karimda marhamat qilinadi: “Osmonlar va Yerning hukmronligi Allohga (xos)dir. (U) xohlagan narsani yaratur. Hohlagan kishisiga qizlarni hadya etur va xohlagan kishisiga o'g'illarni hadya etur. Yoki ularga o'g'illar va qizlarni qo'shib berur va xohlagan kishisini farzand ko'rmaydigan qilib qo'ygay. Albatta, U (buning hikmatini) biluvchi va (o'zi xohlagan narsani yaratishga) qodirdir”(Sho'ro surasi, 49–50-oyatlar).

Ayollar o'rtasida Masjidi Nabaviyga, Ravzai sharifga kirganlarida, Ka'batullohga borganlarida o'sha erdan xarid qilgan turli matolarni devorlarga, ustunlarga surtish holatlari uchramoqda. Bundan maqsad devorga surtilgan matolarni kafanlikka olib qo'yish, vafot etganda yuziga yopish emish.

Zam-zam suvi kafanlikka qo'shib qo'yiladi, mayyit zam-zam qo'shilgan suvda yuvilsa, gunohlari mag'firat etilarmish. Agar banda tirikligida Alloh taoloning buyruqlarini bajarmasa, qaytariqlaridan qaytmasa, vafot etganda unga hech narsa foyda bermaydi.

Ayollarimiz bozor-o'charga o'ch. Umraga borganda ham ibodatlar qolib, o'zlarini bozorga urishadi. Vaholanki, Masjidi Nabaviyda bir rakat namozga ming rakatning, Masjidul Haromda esa bir rakatga yuz ming rakat namozning savobi beriladi.

Vatanga qaytgach ziyoratchilarning oyoqlari ostiga kilometrlab poyandoz va gilamlar to'shash, qimmat ulovlarda kutib olish, hatto tuyalarda ham peshvoz chiqish holatlari kuzatilyapti. Bu dabdaba riyo va sum'adan boshqa narsa emas. Riyo va sum'a esa barcha savoblarni yo'qqa chiqaradi.

Payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam: “Oxirgi zamonda bir qavmlar paydo bo'ladi. Ular hamma amallarni barchaga ko'rsatib, oshkora qilishni o'zlariga odat qilib oladilar va maxfiy ravishda sir tutib qilishni yoqtirmaydilar”, dedilar. Shunda sahobalar so'radilar: “Yo Rasululloh, buni qanday tushunaylik?” Shunda Payg'ambarimiz alayhissalom aytdilar: “Odam bir-birini ko'rolmasligidan, ya'ni falonchi unday qilibdi, men undan ham o'tkazib qilaman deyishidan yoki bir-biridan qo'rqqanidan shunday qilishadi” (Imom Muslim rivoyati).

Umraga ketayotgan ayollarimizga ziyorat odoblarini eslatib o'tmoqchimiz!

– Ehrom uchun odmigina liboslarni kiyish kerak. Kiyimlar o'ta tor, yaltiroq, boshqalarning e'tiborini tortadigan, ichi ko'rinib turadigan darajada yupqa bo'lmasligi darkor.

– Ehromda pardoz qilmaslik kerak.

– Talbiya aytganda, boshqa vaqt ham ayollar ovozlarini balandlatmaydilar.

– Payg'ambarimiz alayhissalom masjidlarida, ayniqsa, Ravzaga kirishda ovoz ko'tarmaslik, boshqalar bilan janjallashmaslik, yugurmaslik, boshqa ziyoratchilarga ozor bermaslik talab etiladi.

Alloh taolo Qur'oni karimda marhamat qiladi: “Ey iymon keltirganlar! Ovozingizni Payg'ambar ovozidan yuqori ko'tarmang va unga bir-biringiz ila so'zlashgandek dag'al so'z aytmang, o'zingiz sezmagan holda amallaringiz habata bo'lib qolmasin”(Hujurot surasi, 2-oyat). Alloh taoloning oyati karimasidagi bu ta'kid o'zini musulmonman degan har bir insonga tegishlidir.

Har bir ziyoratchi umradan qaytgach, butkul yaxshi tomonga o'zgarishi, imkon qadar boshqalarga yordam berishi, har bir ishidan Allohning roziligini ko'zlashish kerak.

Munira ABUBAKIROVA,

O'zbekiston musulmonlari idorasi

Hotin-qizlar masalalari bo'yicha bo'lim mutaxassisi