Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Avgust, 2026   |   30 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:01
Quyosh
05:30
Peshin
12:28
Asr
17:22
Shom
19:29
Xufton
20:56
Bismillah
13 Avgust, 2026, 30 Safar, 1448

Umradagi bid'atlar

19.04.2024   841   5 min.
Umradagi bid'atlar

Allohga shukr, yurtimizdan umra ziyoratiga boruvchilar soni juda ko'paydi. Ularning teng yarmi ayollar ekani quvonarli holdir. Muqaddas zaminga ziyoratga borayotgan yurtdoshlarimiz, avvalo, umraning mohiyatini anglab etishlari kerak.

Afsuski, to'y, ma'raka-marosimlarda yangi-yangi bid'at-xurofotlar urchiyotgani kabi umraga boruvchi ziyoratchilarimizda ham bilib-bilmay turli gunohga qo'l urib qo'yish holatlari ko'paymoqda. Masalan, Madinai munavvaraning tuprog'idan olib ketish (bemorning boshidan Madinaning tuprog'i sochilsa, shifo toparmish); xalqimiz orasida Uhud tog'ining tuprog'idan kafanlikka solib qo'yish, vafot etsa, qabr tuprog'iga aralashtirish uchun Madina shahridan olib kelinar emish (go'yo Uhud tuprog'i qabr azobidan asrarmish) va hokazo.

Ayrim ziyoratchilar Madina va Makka shaharlaridan turli o'simliklar, yong'oqlar va kabutarlarga sepiladigan bug'doylardan olib kelib, ancha yildan beri farzand ko'rmayotgan ayolga homilador bo'ladi degan umidda berish ham “urf”ga kirib boryapti.

Vaholanki, kimga qachon farzand in'om etilishini Alloh taolodan boshqa hech kim bilmaydi. Qur'oni karimda marhamat qilinadi: “Osmonlar va Yerning hukmronligi Allohga (xos)dir. (U) xohlagan narsani yaratur. Hohlagan kishisiga qizlarni hadya etur va xohlagan kishisiga o'g'illarni hadya etur. Yoki ularga o'g'illar va qizlarni qo'shib berur va xohlagan kishisini farzand ko'rmaydigan qilib qo'ygay. Albatta, U (buning hikmatini) biluvchi va (o'zi xohlagan narsani yaratishga) qodirdir”(Sho'ro surasi, 49–50-oyatlar).

Ayollar o'rtasida Masjidi Nabaviyga, Ravzai sharifga kirganlarida, Ka'batullohga borganlarida o'sha erdan xarid qilgan turli matolarni devorlarga, ustunlarga surtish holatlari uchramoqda. Bundan maqsad devorga surtilgan matolarni kafanlikka olib qo'yish, vafot etganda yuziga yopish emish.

Zam-zam suvi kafanlikka qo'shib qo'yiladi, mayyit zam-zam qo'shilgan suvda yuvilsa, gunohlari mag'firat etilarmish. Agar banda tirikligida Alloh taoloning buyruqlarini bajarmasa, qaytariqlaridan qaytmasa, vafot etganda unga hech narsa foyda bermaydi.

Ayollarimiz bozor-o'charga o'ch. Umraga borganda ham ibodatlar qolib, o'zlarini bozorga urishadi. Vaholanki, Masjidi Nabaviyda bir rakat namozga ming rakatning, Masjidul Haromda esa bir rakatga yuz ming rakat namozning savobi beriladi.

Vatanga qaytgach ziyoratchilarning oyoqlari ostiga kilometrlab poyandoz va gilamlar to'shash, qimmat ulovlarda kutib olish, hatto tuyalarda ham peshvoz chiqish holatlari kuzatilyapti. Bu dabdaba riyo va sum'adan boshqa narsa emas. Riyo va sum'a esa barcha savoblarni yo'qqa chiqaradi.

Payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam: “Oxirgi zamonda bir qavmlar paydo bo'ladi. Ular hamma amallarni barchaga ko'rsatib, oshkora qilishni o'zlariga odat qilib oladilar va maxfiy ravishda sir tutib qilishni yoqtirmaydilar”, dedilar. Shunda sahobalar so'radilar: “Yo Rasululloh, buni qanday tushunaylik?” Shunda Payg'ambarimiz alayhissalom aytdilar: “Odam bir-birini ko'rolmasligidan, ya'ni falonchi unday qilibdi, men undan ham o'tkazib qilaman deyishidan yoki bir-biridan qo'rqqanidan shunday qilishadi” (Imom Muslim rivoyati).

Umraga ketayotgan ayollarimizga ziyorat odoblarini eslatib o'tmoqchimiz!

– Ehrom uchun odmigina liboslarni kiyish kerak. Kiyimlar o'ta tor, yaltiroq, boshqalarning e'tiborini tortadigan, ichi ko'rinib turadigan darajada yupqa bo'lmasligi darkor.

– Ehromda pardoz qilmaslik kerak.

– Talbiya aytganda, boshqa vaqt ham ayollar ovozlarini balandlatmaydilar.

– Payg'ambarimiz alayhissalom masjidlarida, ayniqsa, Ravzaga kirishda ovoz ko'tarmaslik, boshqalar bilan janjallashmaslik, yugurmaslik, boshqa ziyoratchilarga ozor bermaslik talab etiladi.

Alloh taolo Qur'oni karimda marhamat qiladi: “Ey iymon keltirganlar! Ovozingizni Payg'ambar ovozidan yuqori ko'tarmang va unga bir-biringiz ila so'zlashgandek dag'al so'z aytmang, o'zingiz sezmagan holda amallaringiz habata bo'lib qolmasin”(Hujurot surasi, 2-oyat). Alloh taoloning oyati karimasidagi bu ta'kid o'zini musulmonman degan har bir insonga tegishlidir.

Har bir ziyoratchi umradan qaytgach, butkul yaxshi tomonga o'zgarishi, imkon qadar boshqalarga yordam berishi, har bir ishidan Allohning roziligini ko'zlashish kerak.

Munira ABUBAKIROVA,

O'zbekiston musulmonlari idorasi

Hotin-qizlar masalalari bo'yicha bo'lim mutaxassisi

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro nufuzi yana bir bor yuksak e’tirof etildi

07.08.2026   33652   4 min.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro nufuzi yana bir bor yuksak e’tirof etildi

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi nomiga xorijiy davlatlar rahbarlari, nufuzli xalqaro tashkilotlar, ilmiy muassasalar hamda xalqaro anjumanlar ishtirokchilari tomonidan yo‘llanayotgan minnatdorlik va hamkorlik maktublari Markazning xalqaro maydondagi yuksak nufuzi tobora mustahkamlanib borayotganidan dalolat bermoqda.

Xususan, Malayziya Qirolichasi Raja Zarit Sofiya Zoti Oliyalari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov nomiga yo‘llagan minnatdorlik maktubida O‘zbekistonga amalga oshirgan rasmiy tashrifi davomida ko‘rsatilgan yuksak mehmondo‘stlik va samimiy qabul uchun chuqur minnatdorlik bildirgan. Shuningdek, Qirolicha O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif unda unutilmas taassurot qoldirganini ta’kidlab, Markaz ekspozitsiyalari Markaziy Osiyoning boy tarixi, madaniy merosi hamda Islom sivilizatsiyasi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk allomalarning ilmiy-ma’naviy merosini zamonaviy muzey yechimlari orqali keng va ta’sirchan tarzda namoyon etayotganini yuqori baholagan. Ayniqsa, Qur’on zalidagi ma’naviy muhit va noyob meros namunalari unda katta hurmat va hayrat tuyg‘ularini uyg‘otgani qayd etilgan.

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi hamda 2026 yil 7–11 iyul kunlari Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlarida bo‘lib o‘tgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi yuksak xalqaro e’tirofga sazovor bo‘lmoqda. Forum yakunlaridan so‘ng nufuzli xalqaro tashkilotlar, ilmiy muassasalar va jamoat arboblari tomonidan minnatdorlik hamda hamkorlikni rivojlantirishga oid qator maktublar kelib tushdi.

Malayziya Xalqaro Islom universiteti (International Islamic University Malaysia – IIUM) huzuridagi Office of Strategic Institution Transformation rahbari, professor Shukron bin Abd Rahmon o‘z maktubida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumining xalqaro ahamiyatiga alohida to‘xtalgan. Uning qayd etishicha, 40 dan ortiq mamlakatdan olimlar, davlat arboblari va xalqaro tashkilotlar vakillarini birlashtirgan mazkur anjuman islom sivilizatsiyasining tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat g‘oyalarini targ‘ib etish, davlatlar o‘rtasidagi ilmiy muloqot va akademik hamkorlikni mustahkamlashda muhim o‘rin tutdi. Shuningdek, forumning yuqori saviyada tashkil etilgani, ishtirokchilar uchun yaratilgan sharoitlar hamda O‘zbekistonning boy ilmiy va ma’naviy merosi xalqaro jamoatchilikka munosib tarzda namoyon etilgani e’tirof etildi.

Rossiyaning “Rossiya – Islom dunyosi” strategik qarash guruhi tomonidan yuborilgan ikki alohida maktubda ham Forum va Markaz faoliyatiga yuksak baho berildi. Xususan, mazkur maktublarda O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ochilishi XXI asr islom olamidagi eng yirik gumanitar va madaniy-ma’rifiy loyihalardan biri sifatida baholanib, O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ushbu tashabbusni amalga oshirishdagi yetakchi o‘rni va Markazni ilm-fan, tinchlik, ma’rifat, gumanizm hamda bunyodkorlik maskani sifatida shakllantirishga qaratilgan sa’y-harakatlari alohida e’tirof etilgan.

Shu bilan birga, Markazning kelgusida dunyo olimlari, tadqiqotchilari va talabalari uchun nufuzli ilmiy-ma’rifiy markazga aylanishiga ishonch bildirilib, muzeyshunoslik, tarix, arxeologiya, ta’lim, kitobshunoslik va nashriyotchilik sohalarida qo‘shma ilmiy va madaniy loyihalarni amalga oshirishga tayyorlik bildirilgan.

Iordaniya Hoshimiylar Qirolligi Madaniyat vazirligi Bosh kotibi professor Nidal Al-Ahmad ham o‘z maktubida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi yuksak saviyada tashkil etilganini ta’kidlab, anjuman Islom sivilizatsiyasining insoniyat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasini xalqaro maydonda yana bir bor namoyon etganini qayd etgan. Shuningdek, turli mamlakatlardan tashrif buyurgan olimlar, davlat va din arboblarini bir maydonga jamlagan mazkur forum tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat g‘oyalarini ilgari surishga xizmat qiluvchi muhim xalqaro muloqot platformasiga aylangani ta’kidlangan.

Markazning xalqaro maydondagi faoliyatiga bildirilayotgan yuksak ishonchning yana bir amaliy ifodasi sifatida ICESCO ning Boku shahridagi mintaqaviy ofisi tomonidan Markaz rahbariyatiga 2026 yil 27–28 iyul kunlari bo‘lib o‘tgan Global Foresight Focal Points Initiative xalqaro tadbirida ishtirok etish uchun rasmiy taklifnoma yuborildi. Taklifda ICESCOga a’zo davlatlarda strategik prognozlash, davlat boshqaruvida innovatsion yondashuvlarni joriy etish va kelajakni rejalashtirish sohalarida hamkorlikni kengaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgani qayd etilgan.

Xorijiy davlatlar rahbarlari, nufuzli olimlar va xalqaro tashkilotlar tomonidan bildirilgan mazkur e’tiroflar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining qisqa vaqt ichida xalqaro ilmiy-ma’rifiy hamkorlikning muhim platformalaridan biriga aylanganini yana bir bor tasdiqlaydi. Bu esa Markaz tomonidan islom sivilizatsiyasining boy ilmiy va madaniy merosini o‘rganish, asrab-avaylash va jahon hamjamiyatiga keng targ‘ib etish borasida amalga oshirilayotgan ishlar xalqaro darajada yuksak baholanayotganining yorqin ifodasidir.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari