…Tun yarmida qo'shni xonadonda ko'tarilgan shovqin qo'ni-qo'shnilarning ham tinchini o'g'irladi. Kimdir oilaviy janjalga aralashmagan ma'qul degan fikrda bo'ldi, yana kimdir, balki ularni murosaga keltirish kerakdir, degan o'yda o'sha hovlining darvozasidan bosh suqdi. Bo'lmadi, uchastka profilaktika noziri kelmaguncha baqir-chaqir, ur-sur tinchimadi. Kelishmovchilik, tushunmovchilik ortidan kelib chiqqan to'polon birgina shu oila a'zolarining emas, yon-atrofdagilarning ham tinchligiga, xotirjamligiga rahna soldi...
...- Eshitdingizmi, narigi mahalladagi falonchi akaning uyiga o't ketibdi! Imoratlarning devorigacha yonib tugabdi....
Bu gapni eshitgan mahalladoshlarning barini ichi tuzdek achishdi. O't balosi qayerdan chiqdi? Endi sovuq kunlarda bu oila qayerda yashaydi? Jo'jabirdek jon edi oila sohibi, qanday qilib o'zini tiklab oladi endi? Mana shunday savollar bu oilani bilganki insonlar ko'nglidan o'tdi. Qo'shni qishloqda bo'lgan noxush voqea yon-atrofdagilarning ham tinchini buzdi...
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan qo'shni davlatning yirik viloyatidagi suv toshqini haqidagi xabar o'zbekistonliklarni ham xavotirga soldi. Chunki bu davlatda ish yuzasidan yurgan farzandlar, yaqinlar bor, o'sha erda istiqomat qilayotgan qon-qarindoshlar bor. “Insonlar omon bo'lishsa bo'ldi, mol-mulk, uy-joy topiladi”, degan o'y va tilak o'tdi ko'pchilikning dilidan. Biroq to toshqin talafotlari bartaraf etilmaguncha yuraklardagi notinchlik barham topmadi...
Bu voqealar izohiga ko'z yugurtirar ekansiz, sizning ham ko'nglingizga g'ashlik ingan bo'lsa kerak, aziz zamondosh. “Ha, tinchlikka, xotirjamlikka nima etsin”, deya pichirlagan bo'lsangiz ham ajab emas. Bu tabiiy hol. Biz tinchlikni, xotirjamlikni xush ko'radigan xalqmiz. Shu sabab duolarimiz avvalida Yaratgandan tinchlik el-yurtga, xonadonlarga tinchlik so'raymiz. Tinchlikni eng ulug' ne'mat deb bilamiz va shu qadar qadrlaymiz. Abu Hurayra raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: Rasululloh sallallohu alayhi vasallam: “Ey, Parvardigor! Dunyo va oxiratda tinch va omonda qilgin”, deb qilingan duodan ko'ra afzalroq duo yo'qdir”, dedilar (Imom Bayhaqiy rivoyati).
Biroq afsuski, bugun er yuzi sahnining har burchi ham tinch emas. Har bir elatu xalqlar tinchlikda kun kechirmayapti. Ba'zi g'oyalar kurashidan oddiy xalq, yoshlar aziyat chekyapti. To'g'ri yo'ldan ozdiruvchi oqimlar, aqidalar bir lahza tinim bilgani yo'q. Ular o'zlariga xayrixoh, safini to'ldiruvchi, ongi zaharli tushuncha bilan to'lgan hamfikrlar izlab topish va maqsadida erishish bilan mashg'ul. Hunrezliklar, qo'poruvchiliklar, qurolli hujumlardan begunoh insonlar, bolalar qurbon bo'lyapti...
Bular haqida o'ylagan saring beixtiyor Vatanni, uning sarhadini, mustaqilligini, tinchligini ko'z qorachig'idek asrash kerakligi yuragingda qat'iy va eng muhim ahdga aylanadi. Shunday bo'lishi ham kerak. Farovonlik, obodlik, bunyodkorlik, insonni ulug'lash va xalq manfaati bosh maqsad bo'lgan Vatanning tinchligini asrash shu zaminda umrguzaronlik qilayotgan har bir fuqaroning burchi, vazifasi va majburiyatidir.
Afsuski, tinchlikning, xotirjamlikning qadriga etmaydiganlar ham oramizda uchrab turibdi. Zero, Alloh taolo tomonidan Qur'oni karimning “Isro” surasi 83-oyatida: “Qachon (Biz) insonga (tinchlik, salomatlik, farovonlikni) in'om etsak, u (shukr qilishdan) yuz o'girib, o'z holicha ketur. Qachon unga (xastalik, kambag'allik kabi) biror yomonlik etsa, noumid bo'lur”, deya marhamat qilinadi. Biz farzandlar, do'st-birodarlarga tushuntiraylikki, toki ularning ko'nglini shukronalik tark etmasin. Yomonlikka ro'baro' kelmasdan avval yaxshilikni, yaxshi kunlarning qadriga eta olsinlar.
Yana bir holat shu kunning og'riqli nuqtasi ekanini inkor qilolmaymiz. Hozir yoshlarimiz anchayin jizzaki, haq bo'lsalar isbot etish uchun raqibi jismiga zarar etkazishga judayam o'ch. O'zgani ayovsiz do'pposlash, joniga qasd qilish ayrim yoshlar uchun oddiy holdek tuyulyapti. Bu fojiadir. Bu oiladagi tarbiyada oqsalgani oqibatidir. Yoshlarimiz orasida o'zaro bahsga, tortishuvga kirishganlarni murosaga keltirish o'rniga ularni gij-gijlaydiganlarning ko'pligi biz kattalarni hushyorlikka undashi kerak. Bu borada Qur'oni karimning “Hujurot” surasi 9-oyatida: “Agar mo'minlardan ikki toifa o'zaro urushib qolsalar, darhol ular o'rtasini isloh etingiz!” deyilganini ham unutmasligimiz lozim. Qolaversa, Alloh taolo tomonidan “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga itoatga kirishingiz va shaytonning izidan ergashmangiz! Albatta, u sizlarga aniq dushmandir” (“Baqara” surasi, 208-oyat), deya marhamat qilinadi.
Takror ta'kidlashimiz mumkinki, tinchlik – eng aziz ne'mat. U bor joyda ahillik, salomatlik, yaxshilik, rivoj va obodlik bo'ladi. Ibn Abbos (r.a.)dan rivoyat qilingan hadisi sharifda aytilganidek, “Ikki eng aziz ne'mat boru, ko'plar buning qadriga etishmaydi, bular salomatlik va tinchlik-xotirjamlikdir” (Imom Buxoriy va Imom Termiziy rivoyati). Shu o'rinda Alloh taoloning ismlaridan biri “As-Salom” ekanini e'tirof etishimiz ham joizdir. Qur'on nozil bo'lgan kecha ham salom kechasidir. Bu haqda Alloh taolo kalomi sharifida: “U (kecha) to tong otgunicha salomatlikdir”, deydi (“Qadr” surasi, 5-oyat).
Musulmonning muddaosi nima? Ikki dunyo saodati emasmi?! Buning uchun zimmamizdagi farz va sunnat amallarni ado etish bilan birga Vatan, vatandoshlar tinch-osuda hayoti uchun o'z hissamizni ham qo'sha olmog'imiz kerak. Zotan, Anas roziyallohu anhu rivoyat qilgan hadisi sharifda keltirilganidek, Rasululloh sallallohu alayhi vasallam: “(Ey, Anas!) Alloh taolodan dunyo va oxiratda tinch va omonda bo'lishlikni so'ragin. Zero, senga dunyo va oxiratda tinch va omonda bo'lishlik berilsa, najot topibsan”, dedilar (Imom Termiziy rivoyati).
Zaminimizda doim tinchlik bo'lsin. Ertangi kun uchun qilgan yorug' niyatlarimizni Alloh ijobat aylasin. Farzandlar, yoshlar to'g'ri yo'ldan adashmasin. Biz esa ular qalbiga ilm-ma'rifat nurini solishdan erinmaylik, charchamaylik. Halqi ziyoli, ma'rifatli yurtdan tinchlik arimagay, inshaalloh!
Musoxon ABBASIDDINOV,
Namangan viloyati bosh imom-xatibi.
Shri-Lankaning “Solombo Times” nashrida “O‘zbekistonda Yangi uyg‘onish davri: kelajak texnologiyalari yordamida buyuk o‘tmishni qayta tiklash” sarlavhali tahliliy maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Shri-Lankalik taniqli jurnalist Fazan Navaz tomonidan yozilgan ushbu materialda so‘nggi o‘n yilda O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Yangi O‘zbekistonni bunyod etish, “Uchinchi Renessans” g‘oyasini amalga oshirishga qaratilgan islohotlar va ularning samarali natijalari xususida so‘z yuritilgan.
Muallifning yozishicha, Markaziy Osiyo markazida sokin, ammo ulkan ahamiyatga ega inqilob yuz bermoqda. Bu kurash qurol-yarog‘ bilan emas, balki qo‘lyozmalar, muzeylar va mikrochiplar yordamida amalga oshirilmoqda.
Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida O‘zbekiston Samarqand va Buxoro kabi shaharlar jahon ilm-fani, she’riyati va falsafasining yetakchi markazlari bo‘lgan O‘rta asrlardagi “Oltin asr” shon-shuhratini qayta tiklashga intilmoqda.
Bu jarayonning o‘ziga xos jihati shundaki, O‘zbekiston ming yildan ziyod tarixga ega madaniy merosni asrash, qayta tiklash va keng ommaga yetkazish uchun sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan faol foydalanmoqda.
Nashrda O‘zbekistonning boy madaniy va tarixiy merosi hamda uni saqlash bo‘yicha islohotlarga to‘xtalib o‘tilgan. Qayd etilganidek, bu zamin insoniyat tarixidagi eng buyuk allomalarga beshik bo‘lgan. Astronom va davlat arbobi Mirzo Ulug‘bek Samarqandda yulduzlarni hayratlanarli darajada aniq kuzatish imkonini bergan rasadxona barpo etgan. Xorazmdagi Ma’mun akademiyasi olimlari esa Yevropada Renessans boshlanishidan ancha avval matematika va tibbiyot sohalarida yuksak yutuqlarga erishgan edi.
O‘zbekiston yetakchisi bu tarixiy merosni tez-tez tilga olib, Mirzo Ulug‘bekni nafaqat buyuk olim, balki ilm-fanni eng yuksak qadriyat deb bilgan davlat arbobi sifatida ta’riflaydi. Davlat rahbari bugungi yangilanish jarayonini “Uchinchi Renessans” deb atab, uni O‘zbekistonning ilmu ma’rifat va madaniyat markazi sifatidagi mavqeini qayta tiklashga qaratilgan umummilliy loyiha sifatida baholaydi. Tarixchilar ta’biri bilan aytganda – bu atama mintaqada avval mavjud bo‘lgan ikki buyuk yuksalish davridan keyingi navbatdagi uyg‘onish bosqichini anglatadi.
Muallifning fikricha, O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini amalga oshirish shunchaki gap emas, balki davlat siyosatiga aylangan.
“Bu ulkan maqsadning eng yorqin ramzi joriy yil Toshkentda qad rostlagan Islom sivilizatsiyasi markazidir. 2026 yil mart oyida 40 mamlakatdan tashrif buyurgan 1500 dan ortiq mutaxassis ishtirokida qurib bitkazilgan mazkur markaz o‘z bag‘rida islom olamining eng noyob yodgorliklaridan biri – VII asrga mansub Usmon Mus'hafini saqlaydi. Shuningdek, bu yerda ilmiy laboratoriyalar, restavratsiya ustaxonalari va arxivlar faoliyat yuritadi. Markaz allaqachon dunyodagi eng chiroyli yangi muzeylardan biri sifatida e’tirof etilgan”, – deya qayd etgan jurnalist.
Materialda ta’kidlanishicha, O‘zbekiston yondashuvining boshqalardan ajratib turadigan muhim jihati – bu sun’iy intellektdan iqtisodiy taraqqiyot vositasi sifatidagina emas, balki madaniy merosni muhofaza qilish vositasi sifatida ham foydalayotganidadir.
Sun’iy intellekt turizm sohasini ham tubdan o‘zgartirmoqda. Bu tashabbus 2026 yilda mamlakatga 12 million sayyohni jalb qilish rejasining bir qismi hisoblanadi.
Fazan Navaz o‘z maqolasini “Uchinchi Renessans” o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarga to‘liq erishadimi-yo‘qmi, buni vaqt ko‘rsatadi. Biroq bugunning o‘zidayoq O‘zbekiston qanday yo‘ldan odimlab borayotgani aniq ko‘rinib turibdi”, – degan so‘zlar bilan yakunlagan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati