Sayt test holatida ishlamoqda!
29 Avgust, 2026   |   16 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:22
Quyosh
05:46
Peshin
12:24
Asr
17:05
Shom
19:05
Xufton
20:25
Bismillah
29 Avgust, 2026, 16 Rabi`ul avval, 1448

Qozi Shurayh hikoyasi

29.04.2024   1330   4 min.
Qozi Shurayh hikoyasi

Kunlarning birida Qozi Shurayh rahimahulloh o'zining do'sti Fuzayl rahmutullohi alayhni uchratib qoldi. Hol-ahvol so'rab: "Uying tinchmi?" dedi. Shurayh unga: "Allohga qasamki, qariyb 20 yildan beri ayolim biror marta ko'nglimga yoqmaydigan ish qilgani yo'q", dedi. Fuzayl bundan ajablanib: "Qanday qilib, ey Shurayh", dedi.

Solih oilaga sovchi qo'ydim. Nikoh kechasi ayolimning soliha va go'zal xulqli ekanini ko'rdim. Alloh taologa soliha juft halol ato etgani uchun ikki rakat shukr namozini o'qidim. Namozimni tugatib ortimga qarasam, ayolim ham namozni tugatib, Allohga duo qilayotgan ekan.

Uydagi mehmonlar, yaqin qarindoshlar ketishdi. Ikkimiz yolg'iz qoldik. Shunda ayolimga sekin qo'limni uzatdim. Ayolim: "Shoshilmang!" dedi-da, o'rnidan turib so'zlay boshladi. "Ey Abu Umayya men sizni yaqindan yaxshi tanimasam, sizga nima yoqishini va yoqmasligini bilmasam. Siz menga nimani yaxshi ko'rishingizni ayting, ularni muhayyo qilay va nimalarni yoqtirmasligingizni ham ayting, ulardan uzoq bo'lay. Ey Abu Umayya sizga munosib bo'lgan qizlar ko'p edi va menga ham munosib umr yo'ldoshlar ko'p edi. Ammo Allohning taqdiri albatta amalga oshadi. Allohning xohishi ila sizning ayolingiz bo'ldim. Allohning Kitobi va Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sunnatlariga muvofiq mening haqqim borasida Allohdan qo'rqing! Alloh taoloning Qur'oni karimdagi "...yaxshilikcha ushlab qolish yoki yaxshilikcha qo'yib yuborish" degan oyatiga amal qiling!" dedi-da o'rniga o'tirdi.

Shunda Qozi Shurayh aytadi: "Ayolimning nutqidan so'ng biroz o'ylanib qoldim. Ayolim ham va'z-nasihat qilishimni kutardi". O'rnimdan turdim-da, "Agar aytgan so'zlaringizga amal qilsangiz, bergan va'dangizni bajarsangiz foydangizga hujjat bo'ladi. Agar amal qilmasangiz ikki dunyoda ham o'zingizga qarshi dalil bo'ladi. Men falon, falon narsalarni yaxshi ko'raman. Va falon, falon narsalarni xushlamayman. Agar mening biror yaxshi tomonimni ko'rsangiz, uni keng oshkor qiling, bordi-yu biror yomonlik jihatimni ko'rsangiz uni yashiring. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam “Soliha ayol berkituvchi, yomon ayol oshkor qiluvchidir” deganlar.

Ayolim: "O'zimning va sizning a'zolaringizni qachon ziyorat qilamiz?" dedi. Men: “Ular malollanib qolmasligi uchun vaqti-vaqti bilan ziyorat qilamiz. Hadisi sharifda ham “Vaqti-vaqti bilan (orasini uzib-uzib) ziyorat qiling, yanada ko'proq muhabbatligini qozonasiz”, deyilgan dedim.

Aytingchi, qo'shnilarimizdan qaysi birini uyimizga kiritishga rozi bo'lasiz, qaysi birlarini esa kiritishimni xohlamaysiz. Yaxshi oilalarni kiritamiz, yomonlarini esa yo'q.

Shu tariqa, oradan yillar o'tdi. Kunlarning birida uyga kelsam ayolimning onasi ayolimga go'zal pand-nasihatlar qilayotgan ekan. Chiroyli tarzda ko'rishdim. Qizi onasiga juda baxtli hayot kechirayotgani haqida aytibdi. Ayolimnig onasi: "Ey Abu Umayya, ayoling yaxshimi?" deb so'radi. "Ha, Allohga qasamki, eng yaxshi ayol", dedim. "Ey Abu Umayya har qanday erkak uchun haddidan oshgan, injiq ayoldan ham yomonroq narsa yo'q. Ayolingni qanday bo'lishini istasang shunday tarbiyalagin, undagi ayb-kamchiliklarni ham to'g'rilab turgin", dedi. Keyin qiziga burilib qarab, menga itoat etishga va quloq solishga buyurdi.

Shu tarzda yigirma yildan beri tinch-totuv, baxtli yashab kelmoqdamiz. Ayolim biror marta menga yoqmaydigan yoki jahlimni chiqaradigan ish qilgani yo'q.

Ushbu rivoyatdan quyidagi haqiqatni bilib olishimiz mumkin. Agar oila Alloh taologa va Uning buyruqlariga itoat etishga asoslansa, Allohning O'zi er-xotin orasida bir-biriga yaqinlik va muhabbatni paydo qiladi. Bordi-yu, oila Allohga itoatsizlik qilish ustiga qurilsa, shayton er-xotin orasini buzadi.

Doktor Muhammad Rotib Nobulsiy hafizahullohning ma'ruzalaridan Davron NURMUHAMMAD tarjimasi

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi

14.08.2026   46552   3 min.
Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi

Marg‘ilon – Farg‘ona vodiysining eng qadimiy va o‘ziga xos shaharlaridan biri. Uning tarixini faqat me’moriy obidalar, qadimiy ko‘chalar yoki mashhur hunarmandchilik an’analari bilangina emas, balki asrlar davomida xalq e’zozida bo‘lib kelayotgan ziyoratgohlarsiz ham tasavvur etib bo‘lmaydi, xabar bermoqda O‘zA.

Shahardagi Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozor ana shunday tarixiy-ma’naviy maskanlar sirasiga kiradi. Ularning har biri o‘z tarixi, rivoyatlari va xalq xotirasidagi o‘ziga xos o‘rniga ega.

Marg‘ilonning qadimiy ziyoratgohlaridan biri Pir Siddiq majmuasidir. Xalq orasida bu qadamjo bilan bog‘liq turli rivoyatlar avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Ziyoratgoh Pir Siddiq nomi bilan bog‘liq bo‘lib, “siddiq” so‘zi arab tilida haqgo‘y, rostgo‘y, haqiqatga sodiq inson ma’nolarini anglatadi. Shu jihatdan ziyoratgoh nomi ham xalq tasavvurida ezgulik, iymon va rostgo‘ylik kabi fazilatlar bilan uyg‘unlashib ketgan. Majmuadagi me’moriy yechimlar, ayniqsa, gumbazli inshootlar va qadimiy qabrlar Marg‘ilonning o‘tmishdagi shaharsozlik va me’morchilik an’analaridan darak beradi.

Pir Siddiq ziyoratgohi nafaqat ziyorat maskani, balki Marg‘ilonning tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan qadamjolardan biri sifatida ahamiyatlidir. Marg‘ilon tarixi buyuk alloma Burhoniddin Marg‘inoniy nomi bilan chambarchas bog‘liq. XII asrda yashab ijod qilgan alloma islom huquqshunosligi, xususan, hanafiy fiqhi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan. Uning butun islom olamida mashhur bo‘lgan “Hidoya” asari asrlar davomida muhim huquqiy manba sifatida qadrlanib kelgan.

Marg‘ilonda alloma nomi bilan bog‘liq Chillaxona ham xalqning ma’naviy xotirasida alohida o‘rin tutadi. “Chillaxona” atamasi odatda insonning ma’lum muddat xilvatda qolib, tafakkur, ibodat va ruhiy tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan joyini anglatadi. Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi bilan bog‘liq rivoyatlar ham allomaning ilm yo‘lidagi mashaqqatli izlanishlari va ma’naviy kamolotini tasavvur qilishga yordam beradi. Bu maskanni faqat ziyoratgoh sifatida emas, balki buyuk allomaning ilmiy-ma’naviy merosini anglashga xizmat qiluvchi tarixiy xotira joyi sifatida ham baholash mumkin.

Marg‘ilondagi yana bir o‘ziga xos maskan – Kaptarli mozor. Uning nomi bilan bog‘liq xalq rivoyatlari turlicha. Ayrim hikoyalarda bu joyda kaptarlar ko‘p bo‘lgani, shu sababli mozor “Kaptarli” deb atalgani aytiladi. Kaptar esa xalq tasavvurida tinchlik, poklik va ezgulik ramzi sifatida qabul qilinadi. Kaptarli mozor haqidagi ma’lumotlarni ilmiy jihatdan chuqur o‘rganish Marg‘ilonning mahalliy tarixini yanada boyitishga xizmat qiladi. Buning uchun arxiv hujjatlari, qadimiy xaritalar, qabrtoshlaridagi yozuvlar, vaqf hujjatlari va xalq orasida saqlanib kelayotgan og‘zaki tarix namunalarini tadqiq etish muhim. Zero, xalq xotirasida asrlar davomida saqlanib kelayotgan rivoyatlar ham tarixiy-etnografik tadqiqotlar uchun qimmatli manba bo‘lishi mumkin.

Uch qadamjo – bir tarix. Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozorni birlashtirib turgan asosiy jihat ularning Marg‘ilonning ma’naviy qiyofasini shakllantirishdagi o‘rnidir. Bu qadamjolar xalqning ajdodlarga hurmat, muqaddas joylarni asrash, ezgulik va ma’rifatni qadrlash kabi an’analarini o‘zida mujassam etadi.

Ularning har biri Marg‘ilon tarixining turli qirralarini namoyon etadi: Pir Siddiq – diniy-ma’naviy merosni, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi – ilm va tafakkur an’analarini, Kaptarli mozor esa xalq xotirasi va mahalliy rivoyatlarning uzviyligini ifodalaydi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari