Sayt test holatida ishlamoqda!
30 Avgust, 2026   |   17 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:24
Quyosh
05:47
Peshin
12:24
Asr
17:04
Shom
19:04
Xufton
20:23
Bismillah
30 Avgust, 2026, 17 Rabi`ul avval, 1448

Hadeb qasam ichaverma, rost gapirayotgan bo'lsang ham

07.05.2024   1441   5 min.
Hadeb qasam ichaverma, rost gapirayotgan bo'lsang ham

Hadeb qasam ichaverma, garchi rost gapirayotgan bo'lsang ham

Alloh senga farz qilgan mol-mulkning zakotini xursand bo'lib, ichingdan xohlab ado et. Ro'zangni yolg'ondan va g'iybatdan saqla.

Qo'shnining, miskinning, qarindoshlarning haqqiga rioya qil, ahli-oilangga odob ber. Qo'l ostingdagilarga yumshoq munosabatda bo'l. Alloh senga buyurganidek faol shaxs bo'l. Yaxshilik qilishga imkoniyating bo'lsa uni tez qilib qol, sen uchun shubhali ko'ringan narsalarni tark et. Mo'minlarga mehribon bo'l, qayerda bo'lsang ham haq so'zla.

Hadeb qasam ichaverma, garchi rost gapirayotgan bo'lsang ham. Hohlagan gapingni gapirib tilingga erk beraverma, garchi so'zamol bo'lsang ham. Olim bo'lsang ham dinda takalluf qilma. Har bir gapingdan oldin ilmni muqaddam qo'y (doim bilib gapir).

Ibodatda mahkam bo'lsang ham, baribir Allohdan qo'rquvda tur (o'zingga juda ishonib yuborma). Dining salomat bo'lishi uchun odamlar bilan murosai-madora qil. Tilyog'lamalikdan tamoman saqlan.

Odamlar bilan chiroyli muomala qil. Bilmagan narsangni “Bilmadim, vallohu a'lam” deyishdan uyalma.

Gapingni eshitishni xohlamaydiganlar oldida gapirma, senga yomon ko'rsatadiganlar oldida diningni sarflama. Toqating etmaydigan musibatga parvo qilma, ko'p siqilma. Seni xorlaydiganlardan o'zingni baland tut. Hunuk xulqlarni o'zingga ep ko'rma. Faqat omonatdor odam bilangina do'st tutin. Sirlaringni hammaga ham aytaverma. Odamlarning holiga qarab muomala qil, aqli etmaydigan uslubda gapirmagin. Chaqirilmaganing ishga kirmagin (chaqirilmagan joyga bormagin).

Ulamolarning, hakim zotlarning qadrini bil. Senga qilingan yaxshilikni mukofotsiz qoldirma, yaxshilik bilan javob qaytar. Johillardan yuz o'gir, ahmoqlarga parvo qilma, ishingda Allohdan qo'rqqanlar bilan maslahatlash.

Birodaringga mazlum bo'lsa yordam ber, zolim bo'lsa uni haqqa qaytar, uning oldidagi o'z vazifangni bajar, lekin undan haqqingni talab qilma. Qarzdorga engillik qilib ber, bevalarga, etimlarga mehr ko'rsat, sabrli kambag'allarni ikrom qil, musibatga uchragan boylarga rahmdil bo'l, hech kimga hasad qilma.

Hech kimni g'iybat qilma, oxiratda so'roqqa tutilishdan qo'rqqan holda yomon gumon qilish eshigini butunlay yopib, yaxshi gumon eshigini och. Boshqalarning berishidan umidingni uzib, tamagirlik eshigini yop, qanoat birla boylik, behojatlik eshigini och. Allohning ismini unga yomon narsalarni nisbat berishdan polka.

Vaqtingdan unumli foydalan, tun-u kuning qanday o'tayotganiga qara.

Doimo tavbangni yangilab tur, vaqtingni uch qismga bo'l: ilm uchun, amal uchun, o'z haqlaring va zimmangdagi vazifalaring uchun. O'tgan hodisalardan ibrat ol, ikki toifa – ya'ni, Allohning rizosi bilan jannatga boradigan toifa va Allohning g'azabiga duchor bo'lib jahannamga yo'l oladigan toifa – Allohning huzurida qanday turishi haqida tafakkur qil. Allohning senga yaqinligini bil va yozib turuvchi farishtalarni ikrom qil.

Allohning ne'matlaridan fahm bilan foydalan va sano, shukr bilan javob qaytar.

Nafsning “Turli maqom-darajalarga erishding”, degan yolg'onidan, odamlarni mensimay haqni ko'rmaslikka olishdan ogoh bo'l, chunki bu o'ldiradigan o'qdir. Odamlar seni yomon ko'rishidan, ularning nazaridan tushib qolishdan qo'rqma. Ajal yaqinligini eslab faqirlik qo'rquvidan voz kech. Solih amallaringni imkoning boricha yashir.

Sendan maslahat so'ralsa bor imkoningni ishlat, Alloh uchun yaxshi ko'r va Alloh uchun (yomon odamlar bilan) aloqani qat'iy uz. Faqat taqvodor olim bilangina do'st bo'l, qalb ko'zi ochiq oqil inson bilangina birga bo'l. O'zingdan oldingi imomlarga ergash, o'zingdan keyingilarga muallim bo'l. Taqvodorlarga peshvo bo'l, hidoyat izlovchilarga panoh bo'l.

Doktor Hasson Shamsi Poshoning “Metin qoyalar” kitobidan

G'iyosiddin Habibulloh, Ne'matulloh Isomov tarjimasi.

 

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

18.08.2026   59079   4 min.
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.

Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.

Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.

Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.

O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.

O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.

Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.

Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.

Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.

Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.

Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.

– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.

– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.

Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.

– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari