Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Kimning oxirgi so'zi “Lã ilãha illalloh” (Allohdan o'zga iloh yo'q) bo'lsa, jannatga kiradi» dedilar (Imom Abu Dovud rivoyati).
Boshqa bir hadisda: “Kim har farz namoz ortidan Oyatul Kursiyni o'qib yursa, jannatga kirishdan uni faqat o'lim to'sib turadi”, dedilar (Imom Nasoiy va Imom Tabaroniy rivoyati).
Bir kishi hikoya qiladi: «Bu voqeaga qirq yilcha bo'ldi. Sentyabr oyining oxirgi kunlari, ertalab mashinamda ishga ketyapman. Hosildor paxtazorlar yonimdan lip-lip o'tadi. Oldimda elib ketayotgan “Kolxida” rusumli tirkamali ulov yo'lning o'ng tarafiga o'tdi. Meni ko'rib yo'l berdi deb o'ylab, yonidan quvib o'tish uchun gazni bosdim. Afsuski, haydovchi meni ko'rmagan ekan. “Kolxida”ning kabinasi ilonning boshi singari bir zumda men tomonga burildi. Mashinamning tormozini bosishga ham ulgurmadim. Qarsillab urilgan ovozga qo'shilib tilimdan beixtiyor “Lã ilãha illalloh” kalimasi otilib chiqdi. “Kolxida”ga urilgan mashinam osmonga sapchib, pachaqlanib, yo'l chetidagi kanal ichiga ko'ndalang bo'lib tushdi.
Men “Lã ilãha illalloh” kalimasi tilimga qanday kelganini bilmadim, ammo ko'ksim havoga to'lib tarang to'p misoli yumaloq holda rul chambaragini egib yuborgan edi. Ko'ksim ezilgan, ammo tirik qolgan edim. Bu xulosani shifokorlardan eshitdim. Dunyoviy (moddiy) aziyatdan Allohning zikri himoya etishini amalda his qildim».
Oyatul Kursiyni besh vaqt namozdan so'ng, sahar uyg'onganda hamda kechki uyqudan oldin o'qishga odatlanish aynan sunnatga muvofiqdir. Oyatul Kursiydagi zohiriy va botiniy hikmatlarni Allohning O'zigina biluvchidir.
Allohning Kalomidan ushbu oyat tafsirini hadisi sharif bilan mushtarak holda tushunishga harakat qilamiz.
“Alloh – hamisha barhayot va abadiy turuvchi Allohdir va Undan o'zga iloh yo'q. Mudroq ham, uyqu ham tutmaydigan (Allohdan o'zga iloh yo'q). Yeru osmonlardagi barcha maxluqotlar o'ziniki bo'lgan (Allohdan o'zga iloh yo'q). Qiyomat kunida Uning iznisiz hech bir kimsa gunohkorlarni shafoat qila olmaydigan (Allohdan o'zga iloh yo'q). Odamlardan oldin va keyingi sodir bo'lgan va bo'ladigan narsalarni biluvchi (Allohdan o'zga iloh yo'q). Uning ilmidan U bildirgan miqdoricha odamlar anglaydigan (Allohdan o'zga iloh yo'q). Kursisi osmonlaru Yerni ham qamrab olgan (Allohdan o'zga iloh yo'q). Ularni saqlab turish charchatmaydigan (Allohdan o'zga iloh yo'q). Oliy va Buyuk bo'lgan (Allohdan o'zga iloh yo'q)”.
Ushbu oyati karima va yuqoridagi hadisi sharifdagi muborak mujda shuki, har bir mo'min kishi o'ziga va yaqinlariga ravo ko'radigan jannatga kirish ne'matidir.
Biron kishining uyiga kirmoqchi bo'lsak, oyati karimaga muvofiq, avvalo, xonadon egasidan izn so'rashga buyurilganmiz (Nur surasi, 27–29-oyatlar). Oxirat diyori va jannatning mutlaq Sohibi, shubhasiz, Alloh taolodir. U Zotning “uyi”ga kirishning kaliti “Lã ilãha illalloh” kalimasidir.
Ko'zimizdan nur, belimizdan quvvat ketib, o'lim farishtasi eshik qoqib turganda, oxirat diyori Sohibining yakkayu yagona ekanini tilga olish, uni ayta olish chinakam mo'min-musulmon kishigagina nasib etadi.
Shahodat kalimasini aytib omonatni topshirish saodatdir. Bu saodatga umr bo'yi toat-ibodatda yashagan, ezgu ishlarni kundalik a'moliga aylantirgan kishi musharraf bo'ladi. Fazilat jihatidan esa, barcha namozlardan so'ng Oyatul Kursiyni o'qib yurish ham iymon salomatligiga kafolatdir.
Abdumutalib OTABOYeV,
Jizzax viloyati
“Holid ibn Valid” jome masjidi
imom-xatibi
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati