Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Hayo qaerda bo'lmasin kishini bezaydi, chirkin so'z har qaerda kishini jirkanch ko'rsatadi”, dedilar.
Hayo hammada ham bo'lishi shart. Lekin ayollar yana ham munosibroqdir. Ayollarning hammasiga hayo munosib, yoshlariga yana ham chiroydir hayo. Keksalarga esa, hayo qilmaslik sharmandalikdir.
1888 yilda tug'ilgan falastinlik Maryam Hamdan Ammash 124 yoshga etib, frantsiyalik 122 yarim yil umr ko'rgan Janna Luiza Kalman degan ayolning rekordidan o'tib ketdi.
Aytishlaricha, Maryam buvi to'rt bosqich avlodini ko'rgan. Hatto uning nabiralari ham nabira ko'rgan bobo bo'lganlar. Biroq shunday katta yoshiga qaramay nevara, evara va chevaralarining har birini yaxshi tanir, ularning hayoti bilan qiziqar edi.
Keksa onaxon oqila va dono bo'lib, bu katta oilaning etakchisi edi. Hamma u bilan maslahatlashar edi. Kampir besh marotaba haj va o'n marta umra qilgan. Yoshi katta bo'lishiga qaramay juda harakatchan edi. Bu muslima qariya qishloqda muhtaram enaga va doya ham edi.
Maryam buvining nabirasi Mahdiy Hamdan Ammashning “Gulf News” ro'znomasiga aytishicha, Ginnes guruhi Maryam buvinining oldiga o'tgan yil mart oyida ziyorat qilgani kelgan va Maryam buvini rekordlar kitobiga yozishni bildirgan. Uning aytishicha, Ginnes guruhi namoyandasi uni rekordlar kitobiga yozib butun Yer yuzida mashhur qilishini aytganida, onaxon undan so'radi:
Rekordlar kitobi vakili bu kutilmagan savoldan dovdirab qoldi va bu narsa uni va uning oila a'zolarini baxtli qilishi mumkinligini aytdi. Onaxon yana so'radi:
Hodim musulmon emasligini e'tirof etdi.
Ginnes tashkiloti namoyandasi nima deyishni bilmay qoldi. Maryam buvi unga:
- Agar aytishga javobingiz bo'lmasa, boring katta bo'lib aql yurita boshlaganingizda yonimga kelarsiz. Men esa siz qaytib kelguncha o'lmay turishga va'da beraman, deb hazillashib ham qo'ydi.
Shunday qilib uning o'g'illari va nabiralari Ginnes guruhi bilan uchrashishdan bosh tortishdi, chunki oynai jahonda ko'rsatish uchun tasvirga tushirish chog'ida bu ayol boshidan ro'molini echib qo'yishi shart qilingan edi.
Qizig'i shundaki, oradan etti oy o'tgach rekordlar kitobi xodimi Islomni qabul qildi. Bundan to'rt oydan keyin esa Maryam Hamdan vafot etdi. Unga qadar esa keksa onaxon bilan bir necha marotaba uchrashib, ancha vaqt suhbatlashishgan.
Ulug'bek qori YO'LDOShYeV,
Asaka tumanidagi “Muhammadsolih hoji” jome masjidi xodimi.
Imom Buxoriy majmuasi nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulug‘ va muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.
Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.
Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.
Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.
Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.
Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.
Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.
Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati