Cavol: Hozirgi kunda ko'p qavatli uy va hovlilarga tegishli piyodalar yo'laklarini temir panjaralar qurib, mevali daraxtlar ekib yoki gulzorlar qilib yo'laklarni to'sib qo'yish, qurilish mollarini haftalab ko'chalarda qoldirish, umumiy foydalanadigan joylarni avtoturargoh qilib olish xolatlari kuzatilmoqda. Bu ishlar oqibatida piyodalar, xususan maktab o'quvchilari avtomobil yo'lidan yurishga majbur bo'lmoqdalar, gohida avtohalokatlar ham uchrab turibdi. Dinimizda ko'chalarni, aholi foydalanadigan joylarni o'z manfaati uchun to'sib olish mumkinmi?
Javob: Bismillahir rohmanir rohiym.
Aholi foydalanadigan joylar, avtomobil yo'llari hamda piyoda yo'laklari barcha barobar foydalanadigan joylar hisoblanadi. Hech kimning uni egallab olishga haqqi yo'q.
Huzayfa ibn Usayd roziyallohu anhudan Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning: “Kim musulmonlarga ularning yo'llarida ozor bersa u odamga, ularning la'nati vojib bo'lib qoladi” (ya'ni ularni la'natiga haqli bo'lib qoladi) deganlari rivoyat qilinadi (Imom Tabaroniy rivoyati).
“Bahrur roiq” kitobida: “Biror kishi omma yo'liga hojatxona qursa, yo suv tarnovini chiqarib qo'ysa, yoki minora yo do'kon qursa ko'chadan foydalanuvchi har bir kishi uni buzib tashlashni talab qilish haqqiga ega bo'ladi. Shamsul aimma aytadilar: Ommani yo'liga o'z foydasi uchun biror narsa qurish, yo'ldan foydalanuvchilarga zarar qilsa, durust emas. Biroq yo'l keng bo'lib, hech kimga zarar qilmasa, foydalanuvchilardan qarshilik ham bo'lmasa, bu durustdir,” deyiladi.
Hadisi shariflarda, musulmonlarning yo'llaridan ozorni olib tashlash, yo'lovchilarga keng sharoit yaratish savobli ishlardan ekani ta'kidlanadi.
Abu Barza Aslamiy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Men: “Yo Rasulalloh! Meni biron ishga buyuring, shuni qilib yuray”, dedim. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Yo'ldan ozorni chetlating, shu siz uchun sadaqa bo'ladi”, dedilar (Imom Buxoriy “Al-adabul-mufrad”da rivoyat qilganlar).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Yo'l ustidagi musulmonlarga ozor beradigan bir daraxt (buta)ni kesib tashlagani sababli jannatda kezib yurgan bir kishini ko'rdim, deb aytdilar”(Imom Muslim rivoyati).
Yuqorida o'tgan iboralardan quyidagi xulosalar kelib chiqadi:
Aholi foydalanadigan joylarni, piyodalar yo'laklarini temir panjaralar bilan berkitib qo'yish, mevali daraxtlar ekib yoki gulzor qilib to'sib qo'yish holatlari, avtomobil yo'llarida qurilish mollarini haftalab qoldirish, yo'lovchilarga va mahalla aholisiga zarar bersa durust emas.
Hech kimga zarar bermaydigan va biron shaxs e'tiroz bildirmagan holatlarda vaqtinchalik foydalanib turish maqsadida bu ishlarni qilish joiz hisoblanadi. Lekin mas'ul tomonlar yoki shu yo'ldan foydalanish haqqiga ega har qanday shaxsning talabi bilan bu narsalar bartaraf qilinishi lozim. Vallohu a'lam.
O'zbekiston musulmonlari idorasiFatvo markazi
Turkiyaning “CNN-Türk” telekanalida efirga uzatilgan “Tafakkur doirasi” dasturida so‘zga chiqqan taniqli olim, Milliy mudofaa universiteti rektori, professor Erhan Afyonju O‘zbekistonning boy tarixiy merosi va sayyohlik salohiyati haqida fikr yuritdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Ko‘rsatuvda qatnashgan turk tarixchisi Erhan Afyonju O‘zbekistonni turkiy sivilizatsiyaning eng go‘zal shaharlari joylashgan alohida geografik hudud sifatida ta’riflagan.
Olimning fikricha, juda ko‘pchilik sayyohlar O‘zbekistonni o‘z ko‘zi bilan ko‘rishni istaydi. Chunki dunyoga mashhur Samarqand, Buxoro, Xiva, Toshkent kabi shaharlar ana shu zaminda joylashgan.
Turk tarixchisi yoshlarga murojaat qilib, xorijga sayohat qilishni, avvalo, Turkiy dunyo mamlakatlarini kashf etish, ajdodlar yurti bilan yaqindan tanishishdan boshlash lozim ekanini ta’kidladi.
“Yoshlarga tavsiyam shuki, hozir xorijga sayohat qilmoqchi bo‘lsangiz, avvalo Turkiy zaminni aylaning. Masalan, O‘zbekistonga borib, tarixiy shaharlarni ko‘rib keling, ajdodlaringiz yurti bilan tanishing. So‘ng Saljuqiylar davlati barpo etilgan zaminlarni ko‘ring”, – dedi professor.
Erhan Afyonjuning ta’kidlashicha, bunday sayohatlar yoshlar uchun har tomonlama foydali va qiziqarli bo‘lib, ularning tarixiy xotirasi va dunyoqarashini boyitadi.
“Masalan, Samarqandning go‘zalligini dunyoning ko‘p joylarida topa olmaysiz. Ayniqsa, turk yoshlari o‘z ajdodlari yashagan zaminni borib ko‘rishlari lozim”, – dedi olim.
Professor O‘zbekistonni turkiy sivilizatsiyaning asosiy beshiklaridan biri, ilm-fan markazi sifatida ham alohida e’tirof etgan.
Shuningdek, turk tarixchisi O‘zbekistonning nafaqat tarixiy va madaniy, balki geografik jihatdan ham yashash uchun qulay hudud ekanini ta’kidlagan.
Dastur davomida professor bildirgan fikr-mulohazalar Turkiya jamoatchiligi orasida O‘zbekistonning tarixiy shaharlari, boy madaniy merosi va turizm salohiyatiga bo‘lgan qiziqishni yanada oshirishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati