بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على سيدنا محمد و على آله و أصحابه أجمعين

لا حول و لا قوة إلا بالله

 Aql bobida Faqih Abu Lays Samarqandiy rahimahulloh aytadi: “Aqlli kishining gaplari o'lchovli, o'rnida ishlatilgan bo'ladi. Oqil behuda gap gapirmaydi, ask holda, foydali gaplari ham yo'qoladi. So'ralmagan narsaga javob bermaydi, chunki bu ishda engil tabiatlilik, aqli kamlik va nodonlik belgisi bor. Oqil kishi besabab g'azab qilishi loyiq emas.

Barcha fuqaholar insonning qilgan amaliga mas'ulligi aqliga bog'liqligiga kelishganlar. Aqlsiz kishi hech qachon shar'iy takliflarni amalga oshirishi matlub emas”.

Qur'oni karimda aql egalari ko'p zikr qilingan. Jumladan, “Albatta, osmonlaru erning yaratilishida va kecha-kunduzning almashinishida aql egalari uchun belgilar bor”(Oli Imron, 190).

Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam Makka ahlini faqat Allohga ibodat qilishga chaqirganlarida, ular: “Bizning o'zimiz topinadigan (sanam)larimiz bor. Chaqirig'ingizning asosi bormi, biror dalil keltira olasizmi?” deyishadi. Shu oyat ularga javoban nozil bo'lgan (Imom Nasoiy rivoyati).

Haqiqatan, osmon va er, quyosh, oy va yulduzlarga, tog', dengiz va dov-daraxtlarga ibrat nazari bilan boqqan kishi ularni Yaratganni – Allohni taniydi.

Shuningdek, aqlini ishlatmaganlar haqida ham ko'plab xitoblar bor. Jumladan, “Kufr keltirganlar misoli xuddi qichqiriq va sasdan boshqa narsani eshitmaydiganlarga baqirayotganga o'xshaydi. Ular kar, soqov va ko'rdirlar. Ular aql ishlatmaslar”(Baqara, 171).

Ulug'bek qori YO'LDOShYeV,

Asaka tumanidagi “Muhammadsolih” jome masjidi xodimi.