Alloh taolo kalomida: “Namozni ado etganingizdan so'ng Allohni turgan, o'tirgan va yonboshlagan holingizda eslang. Hotirjam bo'lganingizda namozni to'liq ado eting. Albatta, namoz mo'minlarga vaqtida farz qilingandir” (Niso surasi, 103-oyat).
«Quyosh og'ishidan to kun qorong'isigacha namozni to'kis ado qil. “Fajr Qur'oni”ni ham. Albatta, “fajr Qur'oni” guvohlantirilgandir» (Isro surasi, 78-oyat).
“Ahlingni namozga amr et va o'zing unga sabr qil. Biz sendan rizq so'ramasmiz. Biz senga rizq berurmiz. Oqibat taqvonikidir” (Toha surasi, 132-oyat).
Alloh azza va jalla bizga eslatayotgan oyatlarida uning boshqa ibodatlarga nisbatan namozga ko'proq e'tibor berishi qo'rqiladigan holdir. Bu erdagi hikmat ochiq va ravshan. Hikmat shuki, insonning Alloh taolo bilan birga bo'lishidir. Insonning Alloh bilan bog'lanib turadigan derazasi – namozdir. Inson qanday qilib doim Alloh bilan birga bo'la oladi? Alloh taolo biz mehmon bo'ladigan va kirib o'tiradigan biror erga joylashishdan xoli va pokdir.
Shunday ekan, biz qanday qilib U Zot bilan birga bo'lamiz? Siz Allohning oldiga har kuni besh mahal mehmondorchilikka borasiz. U sizni yigirma to'rt soat mobaynida besh vaqt namoz bilan mehmon qiladi. Siz namozda turganingizda u bilan birga ekaningizni, Parvardigor sizning duolaringizni eshitayotganini bilasiz. Mana shu Alloh taoloning mehmon qilishidir.
Shayx Muhammad Said
Ramazon BUTIY
Savol: Tavof qilish asnosida ziyoratchilar bir-birlari bilan yoki telefon orqali gaplashishlari mumkinmi? Ayrim odamlar bemalol gaplashib ketayotganlariga ko‘zimiz tushib qoladi.
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Tavof asnosida zarur gaplarni gaplashish, bilmaganini ilmli insonlardan so‘rashi kabi ishlar muboh hisoblanadi. Hojati yo‘q, bekorchi gaplarni gaplashish taqiqlanadi.
Ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam bunday dedilar: “Baytulloh atrofida tavof qilish xuddi namoz kabidir. Faqatgina unda gapirishingiz mumkin. Kimki unda gapirsa, faqat yaxshilikni gapirsin” (Imom Termiziy rivoyati).
“Gapirsa, faqat yaxshilikni gapirsin” iborasi ulamolar tomonidan Alloh taoloni zikr qilish, foydali ilm o‘rganish va o‘rgatish kabi savob beriladigan amallar deb, sharhlangan.
Tavof – savobi ulug‘ amal hisoblanadi, qolaversa, xorijiy o‘lkalardan boruvchilar uchun boshqa joyda topa olmaydigan amal hamdir. Shu sababli bunday muqaddas makonlarda, g‘animat vaqtlarda duo-yu iltijolar, tavba-yu istig‘forlar bilan mashg‘ul bo‘lmoq lozim. Bunday fursatni oldi-qochdi gaplar bilan o‘tkazib yuborish mo‘l-ko‘l savoblardan bebahra qolishga sabab bo‘ladi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.