Alloh taolo kalomida: “Namozni ado etganingizdan so'ng Allohni turgan, o'tirgan va yonboshlagan holingizda eslang. Hotirjam bo'lganingizda namozni to'liq ado eting. Albatta, namoz mo'minlarga vaqtida farz qilingandir” (Niso surasi, 103-oyat).
«Quyosh og'ishidan to kun qorong'isigacha namozni to'kis ado qil. “Fajr Qur'oni”ni ham. Albatta, “fajr Qur'oni” guvohlantirilgandir» (Isro surasi, 78-oyat).
“Ahlingni namozga amr et va o'zing unga sabr qil. Biz sendan rizq so'ramasmiz. Biz senga rizq berurmiz. Oqibat taqvonikidir” (Toha surasi, 132-oyat).
Alloh azza va jalla bizga eslatayotgan oyatlarida uning boshqa ibodatlarga nisbatan namozga ko'proq e'tibor berishi qo'rqiladigan holdir. Bu erdagi hikmat ochiq va ravshan. Hikmat shuki, insonning Alloh taolo bilan birga bo'lishidir. Insonning Alloh bilan bog'lanib turadigan derazasi – namozdir. Inson qanday qilib doim Alloh bilan birga bo'la oladi? Alloh taolo biz mehmon bo'ladigan va kirib o'tiradigan biror erga joylashishdan xoli va pokdir.
Shunday ekan, biz qanday qilib U Zot bilan birga bo'lamiz? Siz Allohning oldiga har kuni besh mahal mehmondorchilikka borasiz. U sizni yigirma to'rt soat mobaynida besh vaqt namoz bilan mehmon qiladi. Siz namozda turganingizda u bilan birga ekaningizni, Parvardigor sizning duolaringizni eshitayotganini bilasiz. Mana shu Alloh taoloning mehmon qilishidir.
Shayx Muhammad Said
Ramazon BUTIY
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Mayyitni qabrga qo‘yayotganda “Ala millati Rasulillah” deyiladi. Shuni “Ala ummati Rasulillah”, deyish kerak emasmi? Chunki Qur’oni karimda “Millati Ibrohim” deb, ya’ni “millat” so‘zi Ibrohim alayhissalomga nisbatlanib keladi.
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Mayyitni qabrga qo‘yishda “Bismillah va ala millati Rasulillah” deyiladi. “Ala ummati” deyilmaydi.
Bu ibora hadisi shariflarda shu lafzlar bilan kelgan. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam va sahobai kiromlar roziyallohu anhum mayyitni qabrga shunday deb qo‘yganlar.
Bu yerdagi “millat” so‘zidan etnik kelib chiqishi bir bo‘lgan insonlar guruhi tushunilmaydi. Balki din, shariat, yo‘l degan ma’nolar nazarda tutiladi.
Bu haqida Abu Mansur Moturidiy rahimahulloh “Bismillah va ala millati Rasulillah” iborasi “Biz bu mayyitni Alloh taoloning nomi bilan hamda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning shariatiga ko‘ra dafn qildik”, degan ma’noni anglatadi, deganlar. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi