Dunyoning har kuni, har soati, har daqiqasi sinov. Talabaning ilmiy saviyasi imtihon qilinganidek, Rabbimiz ham bizlarni sinaydi. Bandalik imtihoni ham, ta'limi ham so'nggi nafasgacha davom etadi. Mo'min kishi har nafasini yaxshi ishlar bilan bezashi kerak.
Alloh azza va jalla bunday marhamat qiladi: “...(Shuningdek) Sizga aniq narsa (o'lim) kelguniga qadar Rabbingizga ibodat qilavering!” (Hijr surasi, 99-oyat).
Diplomni olsak, bu hujjat umrimiz so'ngigacha foyda beradi. Bandalik esa bunday emas! Hech kimga “Oqibat albatta xayrli bo'ladi” degan vasiqa berilmagan.
Alloh azza va jalla marhamat qiladi: “U kunda na mol va na farzandlar foyda bermas, faqat Alloh huzuriga sog'lom dil bilan kelgan kishilargagina (foyda berur)” (Shuaro surasi, 88–89-oyatlar).
Alloh huzuriga sog'lom qalb bilan bora olish uchun esa barcha jihatlarga e'tiborli bo'lish lozim. Jaloliddin Rumiy toza qalbni go'zal ta'riflaydi: “Ey yo'lchi! Tanang bir maktub kabidir. Unga diqqat bilan boq. U Alloh taoloning buyruq va qaytariqlarini bajaryaptimi, ya'ni yaratilish maqsadlariga muvofiqmi?
Bir burchakka o'tirib olib tafakkurga sho'ng'i, maktubni, ya'ni o'zingni o'qi!
Agar maktubdagi yozuv – fe'l-atvoring va amallaring, ibodatlaring, xayru hasanotlaringga munosib bo'lmasa, uni yirtib tashla va qayta yozishga jasorat qidir! (Ya'ni tavba va istig'for qil, hayotingni taqvo asosida yangidan bunyod et!)”
Hech kim hurmat qilgan, e'zozlagan aziz insoniga yomonlikni ravo ko'rmaydi. Amallarimizni Alloh taologa yorug' yuz bilan taqdim eta olishimiz uchun ularni taqvo bilan himoya qilishimiz lozim. Zero, “...(Qurbonlikni) Alloh aslida taqvoli kishilardan qabul qilur” (Moida surasi, 27-oyat), “...Oqibat (yaxshiligi) taqvo (ahli)gadir” (Toho surasi, 132-oyat). Yana Haq taolo marhamat qiladi: “...Allohga taqvo qilingiz va bilingizki, albatta, Alloh taqvodorlar bilan birgadir” (Baqara surasi, 194-oyat).
Mo'min kishi taqvoni qanday kasb qiladi?
Albatta, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallamga ergashish orqali. Janobi Haq bizlarga namozning har rakatida Fotiha surasini o'qishimizni buyuradi. Har rakatda: “Bizni shunday to'g'ri yo'lga yo'llagin...” (Fotiha surasi, 6-oyat) deya Rabbimizga iltijo qilamiz.
Rabbimiz Payg'ambarimiz alayhissalomga xitoban: “(Siz) to'g'ri yo'ldadirsiz” (Yosin surasi, 4-oyat) deya amr etdi. Bundan anglashiladiki, eng to'g'ri yo'l Payg'ambarimiz alayhissalomning yo'llaridir. Shu sababli inson o'z hayotini Payg'ambar alayhissalomning hayotlari bilan taqqoslasa, qay darajada to'g'ri yo'lda ekanini anglab etadi.
Alhamdulillah, musulmonmiz. Alloh taolo bizlarga so'nggi nafasda iymon kalimasini aytishni buyuradi. Afsuski, oxirgi nafasimizni qanday berishimiz yolg'iz Allohga ayon... Shuning uchun ilohiy amrlarni qalbdan chuqur his etib, yuksak axloq bilan yashash lozim. Chunki so'nggi nafasda to'g'ri yo'ldan “toyib ketmaslik” shunga bog'liq. Zero, qalbda taqvo bo'lsa, namoz Rabbimiz xohlaganidek xushu bilan o'qiladi, sadaqa kibr qilmay beriladi, xizmat chin qalbdan ado etiladi.
Hushusiz o'qilgan namoz, oluvchiga minnat qilib berilgan sadaqa, qo'l uchida qilingan xizmat amal daftarimizga qora dog'dan boshqa iz qoldirishi mumkinmi?!
Shunday ekan, umrimizning har onini taqvo qilgan holda yashaylik. Toki, imtihon “baho”si a'lo bo'lsin!
Nigora MIRZAYeVA
tayyorladi.
Xalqaro media maydonida yo‘lga qo‘yilayotgan yangi hamkorliklar va ilmiy-madaniy loyihalar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro faoliyatini yangi bosqichga olib chiqmoqda. Yaqinda o‘tkazilgan “Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar” xalqaro mediaforumi doirasida boshlangan hamkorliklarning keyingi bosqichi sifatida Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida maxsus taqdimot, xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya va ko‘rgazma o‘tkazish rejalashtirilgan. Mazkur loyihalarning natijalari va ularga tayyorgarlik jarayoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi Ilmiy kengashining navbatdagi yig‘ilishida muhokama qilindi.
Yig‘ilishda Ilmiy kengash a’zolari, olim va tadqiqotchilar hamda tegishli yo‘nalishlar uchun mas’ul xodimlar ishtirok etdi.
Unda dastlab xalqaro mediaforumning natijalari tahlil qilindi. Qayd etilganidek, mazkur forum Markazning xalqaro axborot va ilmiy maydondagi faoliyatini kengroq namoyish etish, xorijiy jurnalistlar, media ekspertlar, olim va tadqiqotchilar bilan yangi professional aloqalarni yo‘lga qo‘yish uchun muhim muloqot maydoni bo‘ldi.
Forum davomida Markazning ilmiy-tadqiqot salohiyati, O‘zbekiston hududida shakllangan islomiy ilm-fan va madaniyat merosi, shuningdek, ushbu merosni zamonaviy media vositalari orqali xalqaro auditoriyaga yetkazish imkoniyatlari yuzasidan fikr almashildi. Xorijiy OAV vakillarining Markaz faoliyatiga bildirgan qiziqishi hamda o‘zaro muloqotlar kelgusidagi hamkorliklar uchun yangi imkoniyatlarni shakllantirgani ta’kidlandi.
Shu munosabat bilan forum doirasida yo‘lga qo‘yilgan aloqalarni izchil davom ettirish, xalqaro va mahalliy ommaviy axborot vositalari bilan tizimli hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, Markazning ilmiy loyihalari va tadqiqotlarini xalqaro auditoriyaga kengroq yetkazish bo‘yicha kelgusidagi vazifalar belgilab olindi.
Ilmiy kengash yig‘ilishida Markazning xalqaro ilmiy-madaniy hamkorligini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan istiqbolli loyihalardan biri — Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida o‘tkazilishi rejalashtirilayotgan maxsus taqdimot, xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya va ko‘rgazma loyihasiga tayyorgarlik masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Mazkur tadbirlar orqali Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ilmiy-tadqiqot faoliyati, mamlakat hududida shakllangan ilm-fan, ma’rifat, madaniyat va tarixiy merosning jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotidagi o‘rnini xalqaro ilmiy jamoatchilikka kengroq tanitish maqsad qilingan.
Ayni paytda loyiha doirasida xalqaro olim va tadqiqotchilarni tadbirlarga jalb etish, ilmiy muassasalar, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, taqdimot va konferensiya dasturini shakllantirish, shuningdek, ko‘rgazma ekspozitsiyalarini ilmiy va mazmun jihatdan tayyorlash bo‘yicha ishlar olib borilmoqda.
Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori Komiljon Shermuhammedov Parijdagi tadbirlarga tayyorgarlik jarayoni haqida ma’lumot berdi:
“Fransiyadan 50 ga yaqin olim va tadqiqotchiga taklifnomalar yuborilgan. Shuningdek, boshqa xalqaro tashkilotlar va ilmiy muassasalar vakillarini jalb etish bo‘yicha ham tegishli ishlar amalga oshirilmoqda.
Tadbirning yana bir muhim qismi — YUNЕSKO Bosh qarorgohida tashkil etiladigan ko‘rgazma loyihasi. Besh ekspozitsiyadan iborat ko‘rgazma orqali O‘zbekiston hududida shakllangan ilm-fan, madaniyat va tarixiy merosning muhim jihatlarini xalqaro jamoatchilikka namoyish etish rejalashtirilgan. Ko‘rgazma uchun 35 ta muhim artefakt va 200 ga yaqin qadimiy kitob, shuningdek, tarixiy obidalar maketlarini taqdim etish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda”.
Ilmiy kengash a’zolari tomonidan mazkur loyihalarning mazmun-mohiyati, ilmiy asoslanganligi va ularni xalqaro auditoriyaga taqdim etish usullari yuzasidan ham fikr almashildi.
Xususan, ko‘rgazma ekspozitsiyalarini shakllantirishda tarixiy manbalarning ilmiy qiymati, artefaktlarning tarixiy ahamiyati va ularning O‘zbekiston hududidagi islom sivilizatsiyasi taraqqiyoti bilan bog‘liq jihatlarini aniq va ishonchli ma’lumotlar asosida yoritish muhimligi qayd etildi.
Shuningdek, xalqaro auditoriyaga taqdim etiladigan materiallarda O‘zbekiston zaminida yuzaga kelgan ilmiy maktablar, buyuk allomalarning jahon ilm-fani va madaniyati rivojiga qo‘shgan hissasi hamda bugungi kunda ushbu ilmiy-ma’rifiy merosni o‘rganish va ommalashtirish borasida amalga oshirilayotgan ishlar keng qamrab olinishi zarurligi ta’kidlandi.
Yig‘ilish yakunida xalqaro mediaforumda erishilgan natijalarni amaliy loyihalar bilan davom ettirish, xorijiy OAV va ilmiy muassasalar bilan hamkorlikni yanada kengaytirish, Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida o‘tkazilishi rejalashtirilgan tadbirlarga tayyorgarlik ishlarini yuqori saviyada tashkil etish hamda Markazning ilmiy-tadqiqot faoliyati va O‘zbekistonning boy islomiy ilmiy-madaniy merosini xalqaro miqyosda keng targ‘ib qilish bo‘yicha tegishli vazifalar belgilab olindi.
iccu.uz