Bandaning rizqini Alloh subhonahu va taolo tomonidan o'lchab qo'yilgan. Shu rizq bandaga etib kelgay. Holbuki son-sanoqsiz jonivorlarning rizqini etkazgan Alloh ta'olo insonning rizqini ham bergay. “O'z rizqini ko'tara olmaydigan qanchadan-qancha jonzotlar bor. Ularga ham, sizlarga ham Alloh rizq beradir. Va U o'ta eshitguvchi va o'ta bilguvchi zotdir”(Ankabut, 60).
Rivoyat qilibdilarki, basralik bir savdogar Chin mamlakatiga tijorat uchun yo'lga chiqdi. Yo'lga tushib, endi kemaga chiqayotganida bir keksa oqosqol qo'lida bir qop yuk bilan kelib savdogarga iltimos qildi:
“Men shu qopdagi qalaylarni dengizga tashlayman deb nazr qilgan edim. Agar malol kelmasa shuni olib ketsang, dengizning o'rtasiga kelganda suvga tashlab yuborarsan.
Savdogar qopdagi qalaylarni olib qoldi va ehtiyot sharti ila cholning kimligi va turar joy manzilini surishtirib oldi. Yo'lga tushib dengizning o'rtasiga yaqinlashganida birdan qattiq shamol bo'lib to'fon ko'tarilib, qopni suvga tashlash yodidan ko'tarilib qoldi. Manzilga etib borib savdo-sotig'ini boshlagan edi, bir yigit kelib uning qayerdan kelganini so'rab bilganidan keyin:
Basraning qalaylari sifatli bo'ladi, mabodo olib kelmadingizmi? deb so'rab qoldi. Shunda savdogar mo'ysafidning iltimosini unutganini bildi. O'zicha mulohaza qilib, qalayni sotib, pulini egasiga topshirishni ma'qul ko'rdi.
Basraga qaytgach, mo'ysafid yashagan mahallaga borib, uni surishtirsa, vafot etgan ekan. Merosxo'rlariga beray, desa o'zi yolg'iz yashagan ekan. Aytishlariga qaraganda bir kambag'alroq jiyani bor ekan, lekin u bilan ham: “Sen meros olish uchun mening o'limimni kutib yuribsan”, deb ranjitaverganidan yigit shahardan bosh olib ketib qolgan ekan.
Savdogar yana boshqa merosxo'r chiqib qolar, degan niyatda pulini asrab qo'ydi. Oradan ko'p o'tmay Chin mamlakatida undan qalayni sotib olgan yigit kelib qoldi.
Men qalayini uyga olib borib sindirib ko'rsam, orasidan oltin chiqdi. Men sizdan oltin emas, qalay sotib olgan edim, bu oltinlar men uchun haromdir, deb ortingizdan surishtirib yurib topib keldim”, deb kelganining sababini tushuntirdi yigit.
Savdogar ham unga qalayni qanday qilib olib, unga nima uchun sotganini, cholning merosxo'ri ketib qolgani haqida batafsil gapirib berdi. Bu so'zlarni eshitgan yigit kulib yubordi.
“U mo'ysafid mening amakim bo'ladi. Men o'sha yolg'iz merosxo'rman. Amakim boyligini suvga tashlashidan maqsad meni merosdan mahrum qilish edi. Lekin Alloh taolo uni menga nasib qilgan ekan, o'zim ham bilmagan holda menga etkazdi”, dedi.
Yigitning chindan ham mo'ysafidga jiyan ekani tasdiqlangach, savdogar unga omonatni topshirdi.
Ha bandaning taqdirda yozilgan rizqi qanday bo'lmasin keladi. Faqat kimlardir shoshib, o'sha rizqqa harom yo'l orqali etishadi.
Ulug'bek qori YO'LDOShYeV
Ilmga qiziqish, avvalo, manbaga murojaat qilishdan boshlanadi. Tarixni chuqur anglash esa uni kitob, qo‘lyozma va ishonchli ilmiy manbalar orqali o‘rganishni talab etadi. Yangi o‘quv yilini yangi bilim va katta maqsadlar bilan boshlagan Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining 1 bosqich talabalari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdilar, xabar bermoqda iccu.uz.
Talabalar tashrifni, dastlab Markazning kutubxonasi bilan tanishishdan boshladi.
Bu yerda ular ilmiy izlanish uchun muhim bo‘lgan adabiyotlar, tarixiy manbalar va turli yo‘nalishlardagi ilmiy nashrlar bilan tanishdi. Kutubxona nafaqat kitoblar jamlangan maskan, balki tadqiqotchi uchun zarur bo‘lgan bilim va manbalarni bir joyga jamlovchi muhim ilmiy-ma’rifiy makon sifatida namoyon bo‘ldi.
Ayniqsa, islom tarixi, madaniyati, ilm-fani va ajdodlarimizning ilmiy merosini o‘rganayotgan yoshlar uchun bunday muhitning ahamiyati katta. Chunki auditoriyada o‘rganilgan bilimni mustahkamlash, mavzu bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot izlash va ilmiy izlanish olib borishda manba bilan ishlash ko‘nikmasi muhim o‘rin tutadi.
Mazkur tashrif yoshlar uchun navbatdagi ekskursiya emas, balki tarix, ilm-fan va milliy o‘zlik bilan bevosita yuzma-yuz kelish imkonini bergan muhim ma’rifiy uchrashuv bo‘ldi.
Institutning bo‘lajak islomshunoslari Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan Markazning boy ekspozitsiyalari orqali O‘zbekiston hududida qadimdan shakllangan sivilizatsiya jarayonlari, islom madaniyatining rivojlanishi, buyuk allomalarimizning ilmiy merosi hamda ajdodlarimizning jahon tamadduniga qo‘shgan beqiyos hissasi bilan yaqindan tanishdilar.
Markazning Islomdan avvalgi davr, Birinchi va Ikkinchi Renessans, ilm-fan va ma’rifat taraqqiyotiga bag‘ishlangan ekspozitsiyalari talabalar e’tiborini tortdi.
Tarixiy manbalar, noyob qo‘lyozmalar, qadimiy ashyolar va zamonaviy muzey texnologiyalari uyg‘unligi orqali namoyish etilgan ma’lumotlar yoshlarning o‘tmish haqidagi tasavvurlarini yanada boyitdi.
Bu yerda ular Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Abu Mansur Moturidiy kabi buyuk ajdodlarimizning ilmiy va ma’naviy merosi bilan bog‘liq ma’lumotlarni ko‘zdan kechirdilar.
Ayniqsa, bir vaqtlar shu zaminlarda yaratilgan ilmiy kashfiyotlar bugungi zamonaviy fanlarning shakllanishida qanday ahamiyat kasb etgani talabalar uchun qiziqarli bo‘ldi.
Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida tahsil olayotgan yoshlar uchun bunday maskanning ahamiyati, tabiiyki, yanada katta. Chunki ular o‘zlari o‘rganayotgan diniy-ilmiy merosning tarixiy ildizlarini nafaqat kitoblardan, balki Markaz ekspozitsiyalarida bevosita ko‘rish imkoniga ega bo‘ldilar.
Talabalarning fikricha, Markazdagi eng muhim jihatlardan biri — tarixning oddiy sanalar va voqealar ketma-ketligi sifatida emas, balki ilm-fan, tafakkur va insoniyat taraqqiyoti bilan bog‘liq yaxlit jarayon sifatida namoyish etilganidir.
“Bu yerda ajdodlarimizning ilm-fanga qo‘shgan hissasini ko‘rib, ular bilan faxrlanish tuyg‘usi yanada kuchaydi. Ayniqsa, islom dini rivoji bilan birga ilm-ma’rifat ham yuksalib borganini ko‘rish biz uchun juda katta taassurot qoldirdi”, — deydi institutning 1-bosqich talabalaridan biri.
Yoshlar Markazning kutubxona faoliyati bilan ham tanishdilar. Bu yerda jamlangan ilmiy adabiyotlar, tarixiy manbalar va tadqiqotlar bo‘lajak mutaxassislarning kelgusidagi ta’lim va ilmiy izlanishlari uchun muhim manba bo‘lishi ta’kidlandi.
Tashrif davomida talabalar uchun Markazning faqat tarixiy merosni namoyish etuvchi maskan emas, balki ilmiy izlanish, ma’rifat va zamonaviy tafakkur uyg‘unlashgan muhim platforma ekanligi yanada yaqqol namoyon bo‘ldi.
Talabalar Markaz bilan tanishish jarayonida o‘zlari tahsil olayotgan soha — islomshunoslikning qanchalik katta ilmiy meros va tarixiy mas’uliyat bilan bog‘liqligini ham chuqurroq his etdilar.
Shu ma’noda, yangi o‘quv yilining dastlabki kunlarida tashkil etilgan mazkur tashrif talabalar uchun yangi bilimlar sari tashlangan muhim qadam bo‘ldi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazidagi ushbu ma’rifiy tashrif esa bo‘lajak islomshunoslar uchun yangi o‘quv yilini tarix saboqlari, ilmga qiziqish va katta maqsadlar bilan boshlashga xizmat qildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati