“(Biz halok qilgan qishloqlardan) biror qishloq (ahli) iymon keltirganda edi, iymoni unga foyda bergan (va halok bo'lmagan) bo'lur edi. Illo, Yunus qavmi (shunday qildi). Iymon keltirishgach, ulardan dunyo hayotidagi xorlik azobini ketkazdik va ularni (ma'lum) vaqtgacha (hayot lazzatidan) bahramand qildik”(Yunus surasi, 98-oyat).
Yunus alayhissalom payg'ambar etib yuborilgan Naynavo qavmining boshiga kelgan ofat duo tufayli qaytarildi.
Imronning ayoli Hanna qizini dunyoga keltirgach, bunday duo qildi: “Men unga Maryam deb ism qo'ydim. Men bu qizga va uning zurriyotiga dargohingdan quvilgan shaytonning (yomonligidan) panoh berishingni Sendan iltijo qilib so'rayman”(Oli Imron surasi, 36-oyat). Mazkur duoning ijobatini Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning quyidagi hadislaridan bilib olamiz: “Dunyoga kelgan har bir go'dakka shayton teginadi, shu sababdan ular yig'lab tug'iladi. Maryam hamda o'g'li bundan mustasno”, deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).
Ibrohim alayhissalomning: “Parvardigoro, ularning orasiga o'zlaridan bo'lgan, ularga oyatlaringni tilovat qilib beradigan, Kitob va hikmatni (Qur'on va hadisni) o'rgatadigan va ularni poklaydigan bir payg'ambarni yubor...”(Baqara surasi, 129-oyat) duolari oradan 20 asrdan ortiq vaqt o'tgach, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam siymolarida ijobat bo'ldi.
Nabiy alayhissalomning duolari ijobat bo'lgani haqidagi xabarlar mutavotirdir. .
Huzayfa roziyallohu anhu: “Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bir odamning haqqiga duo qilsalar, duolari uning farzandi va farzandining farzandiga ham etib borar edi”, degan (Imom Tabaroniy rivoyati).
“Rasululloh sollallohu alayhi va sallam Islomni Umar roziyallohu anhu yoki Abu Jahl bilan aziz etilishini so'rab duo qilganlar. Hazrat Umar roziyallohu anhu hidoyatga kelishi bilan Islom aziz bo'ldi”. Ibn Mas'ud roziyallohu anhu aytadi: “Umar musulmon bo'lganidan so'ng aziz bo'ldik” (Imom Buxoriy rivoyati).
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قُلِ ادْعُواْ اللَّهَ أَوِ ادْعُواْ الرَّحْمَنَ أَيًّا مَّا تَدْعُواْ فَلَهُ الأَسْمَاء الْحُسْنَى وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلاً
«Siz: “Allohga duo qilinglar, Rahmonga duo qilinglar, qaysisiga duo qilsangiz ham, baribir. Go'zal ismlar Unikidir”, deb ayting. Namozingizni juda baland ovoz ila o'qimang, uni juda maxfiy ham o'qimang, buning orasida bir yo'l tuting»(Isro surasi, 110-oyat).
«Rasululloh sollallohu alayhi va sallam Ali roziyallohu anhuning haqqiga “Rabbim uni issiqdan ham, sovuqdan ham asra”, deb duo qilganlar. Shu bois Ali roziyallohu anhu qishda yozning, yozda qishning libosini kiyib yurar edilar. U kishiga na issiq, na sovuq ta'sir qilardi» (Imom Ibn Moja rivoyati).
Payg'ambarimiz alayhissalom Abdurahmon ibn Avf roziyallohu anhuning topganiga baraka berishini so'rab duo qilganlar. U zotning topganiga shu darajada baraka yog'ildiki, “Toshni ko'tarsam ham, tagidan tilla chiqishiga ishonib qolgandim”, deydi Abdurahmon ibn Avf roziyallohu anhu.
Bu kabi duolar ijobatini solih insonlar hayotida ham uchratamiz.
Imom Bayhaqiy rivoyat qiladi: «Bir kuni Ahmad ibn Hanbalning ziyoratiga bir yigit kelib: “Ey Ahmad ibn Hanbal, onamning haqqiga shifo so'rab Allohga duo qiling. U yigirma yildan beri yurolmaydi”, dedi. Yigitning gaplarini eshitib, Ahmad ibn Hanbalning qattiq jahli chiqdi. Yigitga: “U bizning duo qilishimizga emas, u bizning haqqimizga duo qilishiga ko'proq muhtojmiz”, dedi. So'ng Alloh taologa yuzlanib, yigitning onasi haqqiga shifo so'rab duo qildi. Yigit uyiga onasining oldiga qaytdi va uyga kirish uchun eshikni taqillatdi. Yigirma yildan beri yurolmaydigan onasi o'z oyoqlari bilan yurib chiqib: “Ey o'g'lim, Alloh menga shifo berdi”, deya uni kutib oldi» (Ibn Kasir, “al-Bidaya va an-Nihaya”).
Ibodatning iligi bo'lgan duoni ko'p qilaylik. Chunki Rasululloh alayhissalom: “Allohga duodan ko'ra mukarramroq narsa yo'q”, deganlar (Imom Termiziy rivoyati).
Mavjuda NURIDDINOVA
tayyorladi.
Inson xilqatan bir necha narsalarga mubtalodir. Aqli qusurli odam bu holni unutib, kibrlanadi. Inson mubtalo bo‘lgan narsalardan biri uning har kuni bir necha bor hojatga chiqishga majburligidir.
Dinimizda inson hayotining barcha holatlarining, jumladan, tahorat ushatishning ham odob va hukmlari bayon etilgan. Qanday joylarda tahorat ushatib bo‘lmaydi?
Qabriston, yo‘llarda, daraxtlar osti, hovuz, quduq, buloq, ariq va daryo qirg‘oqlari, tahorat olinadigan joyda; yer va devor yoriq-kovaklariga, jonivorlar inlari, shuningdek, shamolga qarab hojat chiqarib bo‘lmaydi.
Xalojoyga kirish va poklanish tartibi
Xalojoyga hojat tangligi kuchaymasidan avvalroq borish lozim. Xaloga oyat, hadis, Alloh taoloning va payg‘ambarlarning nomlari yozilgan narsalarni olib kirish mumkin emas. Ularni tashqarida qoldirish kerak. Xaloga boshyalang kirish makruh.
Xalo eshigiga yetgach, “Bismillah, Allohim, meni ifloslardan va ozor beruvchilardan asra”, deyiladi. Hojatxonaga chap oyoq bilan kirib, o‘ng oyoq bilan chiqiladi. Hojat joyiga yetmay, pastki kiyim yechilmaydi. Xaloda chap yelkani qibla tarafga qilib, avrat va iflos joylarga nazar qilmay, oyoqlar orasini keng tutib o‘tiriladi.
Hojatni tik turib, uzrsiz yalang‘ochlanib (yopiq joyda bo‘lsa ham), qiblaga yuzlanib yoki qiblaga orqa qilib chiqarish, yosh bolalarni ham mazkur holatlarda to‘sish tahrimiy makruhdir. Xaloda yozib-chizish, atrofga alanglash va badanni o‘ynash mumkin emas. Xaloda fiqh va o‘zga ilmlar haqida fikr yuritilmaydi, salomga va azonga javob qaytarilmaydi. Burun qoqilmaydi. Yo‘talmaslikka, tezroq bo‘shanishga harakat qilish zarur.
Hojat ushatilgach, erkaklar turmaslaridan, siydik yo‘lini orqadan uchiga qarab siqishlari kerak. Orqa yo‘l chap qo‘l bilan toza kesak, tosh, qiymati yo‘q eski latta yoki eski paxta yoki maxsus hojat qog‘ozi bilan artib tozalanadi.
Istibro nima va u qanday qilinadi?
Istibro – siydik yo‘lida bir tomchi ham qoldirmay tozalanish bo‘lib, erkaklar uchun vojib. Buning uchun kiyimni ko‘tarib hojat o‘rnidan turgach, peshob yo‘liga kesak tutib yurish yo silkinish yo yo‘talish kerak. Siydik yo‘lida hech narsa qolmaganiga to‘la ishonch hosil bo‘lgach, suv bilan tozalanishga o‘tiladi.
(Davomi keyingi sonda)
Muhammad SHARIF JUMAN
“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 11-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws