Jobir roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Nabiy sollallohu alayhi vasallam bizga hamma ishlarda istixora qilishni xuddi Qur’ondan surani ta’lim bergandek, ta’lim berar edilar. U zot:
«Qachon biringiz bir ish qilmoqchi bo‘lsa, farz namozdan boshqa ikki rakat namoz o‘qisin. So‘ng: «Ey bor Xudoyo! Albatta, men Sendan ilming ila istixora qilaman. Sening qudrating ila qudrat so‘rayman. Sendan ulug‘ fazlingdan so‘rayman. Albatta, Sen qodirsan, men qodir emasman. Sen bilursan, men bilmasman. Sen g‘ayblarni yaxshi biluvchi Zotsan.
Ey bor Xudoyo! Agar ushbu ish menga dinimda, maoshimda va ishim oqibatida yaxshi ekanini bilsang (yoki hozirgi ishimdayu kelgusida) uni menga taqdir qilgin, menga oson qilgin, so‘ngra uni men uchun barakali qilgin. Agar ushbu ish men uchun dinimda, maoshimda va ishim oqibatida (yoki hozirgi ishimdayu kelgusida) yomon ekanini bilsang, uni mendan burib yubor, meni undan burib yubor. Va menga qayerda bo‘lsa ham yaxshilikni taqdir qil. So‘ngra meni unga rozi qil, desin va hojatini aytsin», dedilar».
Sharh: Jobir ibn Abdulloh Ansoriydan rivoyat qilingan ushbu rivoyatda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ishlarni to‘g‘risi zohir bo‘lmagan narsalarda Allohga qaytish, har qanday muhim ishlarda Undan maslahat talab qilishni o‘rgatmoqdalar. Bu istixorani ta’lim berishda xuddi Qur’on suralarini ta’lim bergandek g‘oyat ahamiyat qilardilar. Agar bandaga biror ish mushkul bo‘lib, to‘g‘risi qaysi narsada ekani noaniq bo‘lib qolsa, turib ikki rakat namoz o‘qib, Allohga yuzlanib, u ishni haqiqatini ochib berishini talab qilib, albatta so‘rayotganida Xoliqga sano aytib, duo qilib, o‘sha duosida tazarru’ va bo‘yin egib, maxluqqa xos siniq holda turishini uqtirmoqdalar. Chunki inson o‘ziga foyda ham zarar ham keltira olmaydi. Demak, musulmon kishi Rabbisiga yuzlanayotganida o‘sha istixora qilib so‘rayotgan narsasi dini va dunyosida yaxshilik bo‘lsa o‘sha ishni oson bo‘lishini, bordiyu dini, dunyosi, hayoti va oxiratida yomon bo‘lsa qalbidan u narsani boshqa narsaga burib yuborishini so‘ramog‘ini uqtirmoqdalar. Bu narsa faqat bandani Rabbisiga bo‘ysunishi va ubudiyyatga iqror bo‘lishining bir namunasidir. Alloh fazlini o‘z bandalari ustida doim bo‘lishini yaxshi ko‘radi. Bandalarning o‘sha fazlga yetishish uchun faqat Unga yuzlanib, fazlini talab qilishsa kifoya. Chunki Alloh taolo bandalarini qo‘l cho‘zishganida noumid qaytarishdan azizroqdir.
“Bandalarim Sizdan (ey Muhammad) Men haqimda so‘rasalar, Men ularga yaqinman. Menga duo qilgan paytlarida duogo‘ylarining duosini ijobat qilaman. Bas, haq yo‘lga yurishlari uchun (ular ham) Mening (da’vatimga) javob qilsinlar va Menga iymon keltirsinlar”. (Baqara surasi,186-oyat).
Kishi itixora namozini o‘qigandan keyin mazkur ish haqida o‘ylamay, Alloh ixtiyor qiladigan narsani kutib yuradi. Keyin ko‘ngliga tushib, o‘ziga ma’qul bo‘lib, qilgisi kelib qolsa, qiladi. Bu haqda tush ko‘rishi ham mumkin. Agar ish bir tarafga bo‘lmay turib qolsa, istixora namozini yana qaytadan o‘qiydi. Qayta o‘qish yetti martagacha bo‘lishi mumkin. Istixora namozining birinchi rakatida Fotiha surasidan keyin Kofirun surasini, ikkinchi rakatda Ixlos surasini o‘qiydi.
Ko‘rinib turibdiki, istixora namozi ham boshqa namozlar kabi bandani Alloh taologa bog‘lovchi omildir. Bir ishni qilmoqchi bo‘lganda Alloh taoloning o‘ziga yolvorib, yaxshi yo‘l ko‘rsatishni so‘rashdir. Bu ma’no esa, musulmon kishi hayotida namozning o‘rni qanchalar muhim ekanini yana bir bor ko‘rsatadi. Musulmon kishi hatto qiladigan dunyoviy ishida ham dunyoning xoliqi va boshqaruvchisi Alloh taoloning o‘zidan maslahat so‘rash imkoniga egadir.
Hadisdan olinadigan foydalar:
1) Istixora namozini mustahab ekanligi va namozdan keyin hadisda kelgan duoni o‘qishlik.
2) Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ummatlariga mehribon ekanligi hamda har bir ishda ummatlarini to‘g‘ri yo‘lga boshlashlari.
3) Mo‘min kishi har qanday ishini Alloh taologa topshirmoqligi.
O‘MI matbuot xizmati
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Zinhor ko‘nglingizni cho‘ktirmang..
Bilaman, hozir yelkangizga osmon qulab tushgandek.
Bilaman, kechalari uxlay olmayapsiz – fikrlar boshingizdan ketmaydi. Bir tarafda betob tan, bir tarafda qarz qog‘ozlari, yana bir tarafda odamlarning sovuq nigohi… Lekin shuni biling! Siz yolg‘iz emassiz. Alloh hech qachon bandasini tashlab qo‘ymagan. Faqat ba’zan imtihonni duoga aylantirib yuboradi.
Boshiga tashvish tushgan bandaga Alloh yaqin bo‘ladi. Tashvish kelgan uyga – Allohning nazari tushadi. Chunki quvonchda odam ko‘pincha Robbini unutadi, ammo dardda – qalb uyg‘onadi. Kimdir kasal bo‘ldi – tanasi sindi, lekin qalbi tozalandi. Kimdir qarzga botdi – g‘ururi sindi, lekin tavozesi o‘sdi. Kimdir odamlar tomonidan tashlab ketildi – lekin Alloh uni o‘ziga yaqin qildi. Alloh ba’zi bandalarini sindirib tarbiyalaydi so‘ng yuksaltiradi, boshqalarini esa erkalab qattiq sinaydi.
Betoblik – jazo emas, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: “Musulmonga yetadigan kulfat, mashaqqat, tashvish, mahzunlik, aziyat, g‘am hatto unga kiradigan tikan sababli Alloh uning xatolarini kechiradi” (Imom Muslim rivoyati).
Qanchadan-qancha solih zotlar bor – yillar kasal bo‘lib yashagan, lekin birgina nolish og‘zidan chiqmagan. Ular bilishardi: og‘riq tanada bo‘lsa ham, savob daftariga yoziladi. Bir kishi Hasan Basriy rahimahulloh huzuriga kelib dedi:
– Ey imom, boshimdan ketma-ket musibatlar tushyapti. Kasallik, qarz, odamlarning sovuqligi… Nega Alloh meni bunchalik sinayapti? Hasan Basriy yig‘lab bunday dedi:
– “Ey birodar! Agar podshoh seni tez-tez huzuriga chaqirsa, bu seni yomon ko‘rganidanmi yoki yaxshi ko‘rganidan?”.
U kishi: – Albatta, yaxshi ko‘rganidan, dedi.
Hasan Basriy aytdi: “Alloh ham bandani sinab, huzuriga chaqiradi. Chunki musibat – bandani Alloh eshigiga olib keladigan eng tez yo‘ldir”.
Qarz – xorlik emas, sabr maktabi qarzga botgan odamni odamlar yerga uradi. Lekin osmon – unga rahm bilan qaraydi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam qarzdor kishi uchun ko‘p duo qilganlar. Chunki qarz – nafsni sindiradi, insonni yolg‘iz Allohga suyanishga o‘rgatadi.
Bugun qo‘lingiz qisqa bo‘lsa ham, qo‘lingiz duoda bo‘lsin. Zero, duo – qarzdan tezroq yetib boradi.
Ko‘ngilni cho‘ktirmang… aynan hozir umid kerak. Eng xavfli narsa – kasallik emas, qarz emas. Eng xavfli narsa – umidsizlik. Shayton sizni shunga undaydi: “Endi bo‘ldi, chiqish yo‘q…”. Qur’on karimda esa bunday deyiladi: “Mahzun bo‘lma, albatta Alloh biz bilan birgadir” (Tavba surasi, 40-oyat).
Ehtimol, bugun yig‘laysiz. Ammo ertaga: “Yaxshiki sabr qilgan ekanman”, deydigan kun ham keladi. Fuzayl ibn Iyoz rahimahulloh bunday deganlar: “Alloh bandani yaxshi ko‘rsa, uni dard bilan band qiladi. Chunki dard bandani Robbiga yaqinlashtiradi. Agar bandaga dunyoni keng qilib bersa, u bandani unuttirib qo‘yishi mumkin”.
Keyin yig‘lab qo‘shganlar: “Ba’zi bandalar bor, agar sog‘lom va boy bo‘lsa, halok bo‘lardi. Alloh esa ularni kasallik va muhtojlik bilan jannatga sudraydi”.
Oxirida birgina iltijo… Zinhor ko‘nglingizni cho‘ktirman… Chunki cho‘kkan ko‘ngil – duodan uziladi. Duodan uzilgan qalb esa, eng katta yo‘qotishdir. Agar hozir faqat shuni ayta olsangiz ham yetarli: “Yo Allohim, ko‘tara olmaydigan yukni bermagin”. Mana shu so‘zning o‘zi – najotning boshi. Sira maxzun bo‘lmang… Alloh sinayotgan bandani yo‘qotmaydi, balki yuksaltiradi buni unutmang!
Nuriddin HAMRAQULOV,
Yakkasaroy tumani “Rahimjon hoji ota” jome masjidi imom noibi