Sayt test holatida ishlamoqda!
25 Aprel, 2026   |   7 Zulqa`da, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:02
Quyosh
05:29
Peshin
12:26
Asr
17:12
Shom
19:18
Xufton
20:38
Bismillah
25 Aprel, 2026, 7 Zulqa`da, 1447

Tilini asragan ayol

02.08.2020   11628   7 min.
Tilini asragan ayol

Abdulloh ibn Muborak hikoya qiladi:

Men Allohning muborak uyi Baytullohni haj qilish va Payg‘ambar sollallohu alayhi va sallam qabrlarini ziyorat etish niyati bilan safarga chiqqan edim. Yo‘lda bir qora sharpaga duch keldim. Yaqinroq borib qarasam, jun ko‘ylak kiygan va ro‘mol yopilgan bir kampir ekan.

  • Assalomu alaykum va rahmatullohi va barokatuh, — deb salom berdim. U:
  • «Mehribon Parvardigor tomonidan salom aytilur»,1 — deb alik oldi.
  • Alloh senga rahm etsin, bu yerda nima qilyapsan? — deb so‘radim. Kampir:
  • «Kimni Alloh adashtirib qo‘ysa, uning uchun biron hidoyat qiluvchi bo‘lmas»,2 — deb tilovat qildi. Uning so‘zidan yo‘ldan adashganini angladim. Keyin:
  • Qayerga ketyapsan? — deb savol qildim.
  • «Bir kechada bandasini Masjidul Haramdan Masjidul Aqsoga sayr qildirgan Zot pokdir»,3 — deb javob berdi. Bildimki, u haj ibodatini ado etib, Baytul Maqdisga ketayotgan ekan. So‘ngra bu yerda qachondan beri turganini so‘radim.
  • «Uch kecha-kunduz»,* — dedi. Nima yeb-ichayotganini so‘raganimda:
  • «Uning o‘zi meni to‘ydirur va qondirur»,5 — deb javob qildi.
  • Tahoratni qanday qilyapsan? — deb so‘radim keyin. U Moida surasining 6-oyatini o‘qidi:
  • «Suv topa olmasangiz, pok tuproq bilan tayammum qilingiz».
  • Mening ovqatim bor, yeysanmi? — dedim.
  • «So‘ngra kechgacha ro‘zani benuqson qilib tutinglar».6
  • Hozir ramazon oyi emas-ku.
  • «Kim o‘z ixtiyori-la yaxshilikni niyat etsa, bas, Alloh shukr qilguvchi va bilguvchidir».7
  • Safarda bizga ro‘za tutmaslikka ruxsat etilgan-ku.
  • «Ro‘za tutishingiz, agar bilsalaringiz, o‘zingiz uchun yaxshidir».8
  • Nima uchun men gapirgandek oddiy so‘zlar bilan ga-pirmayapsan, — desam:
  • «U biron so‘zni talaffuz qilmas, magar (talaffuz qilsa) uning oldida hoziru nozir bo‘lgan bir kuzatuvchi (farishta u so‘zni yozib olur)»,9 — dedi. Men savol berishda davom etdim:
  • Sen kimsan o‘zi?
  • «(Ey inson,) o‘zing aniq bilmagan narsaga ergashma! Chunki quloq, ko‘z, dil — bularning barchasi to‘g‘risida (inson) mas’uldir», — deb Isro surasining 36-oyatini tilovat qildi.
  • Xato qildim, kechir — deb uzr so‘radim. U:
  • «Bugun sizlar ayblanmaysizlar. Alloh sizlarni mag‘firat qilur»,10— dedi. Keyin:
  • Mana bu tuyamga o‘tirib, karvoningga yetib olishni xohlaysanmi?— deb taklif qildim.
  • «Qanday yaxshi amal qilsangiz, Alloh uni biladi»," — dedi. Tuyani cho‘ktirdim. Shunda u:
  • «Mo‘minlarga ayting, ko‘zlarini (nomahram ayollarga tikishdan) to‘sinlar»,12 —degan oyatni o‘qidi. Men ko‘zimni undan uzdim va:
  • Tuyaga chiqqin, — dedim. U minmoqchi bo‘lganida, tuya hurkib ketdi va kiyimini yirtib yubordi. Shunda:
  • «Sizlarga ne bir musibat yetsa, o‘z qo‘llaringiz qilgan narsa-gunoh sababli (yetur)»,'3,—deb qiroat qildi.
  • Shoshmay tur, tuyani bog‘lab qo‘yay, — dedim. U:
  • «Biz uni Sulaymonga fahmlatdik»," — dedi. Tuyani bog‘lab qo‘yib, unga:
  • Mingin, — dedim. Tuyaga minib olgach, u:
  • «Bizlarga buni bo‘ysindirgan zot pokdir. Bizlar bunga qodir emas edik. Albatta, biz Robbimizga qaytguvchimiz»,15— dedi. Jilovdan tutib, qichqirib tuyani tez haydab ketdim. Shunda u Luqmon surasining:
  • «Yurganingda o‘rtacha yurgin va ovozingni past qilgin»,— degan oyatini tilovat qildi. So‘ngra sekin yurib, she’r o‘qiy boshladim.
  • «Qur’ondan muyassar bo‘lgan miqdorda o‘qiyveringlar»,'6— dedi.
  • Menga ko‘p yaxshiliklar berildi, — dedim men. U: 
  • «Aql egalarigina eslaydilar»," — deb o‘qidi. Bir oz yurganimizdan keyin:
  • Ering bormi? — deb so‘radim. U Moida surasining 101-oyatini o‘qib javob berdi:
  • «Ey mo‘minlar, ayon bo‘lganda sizlarni xafa qiladigan narsalar haqida so‘ramanglar». Men jim qoldim, karvoniga yetib olgunimizcha unga hech narsa gapirmadim. Yetib kelgach:
  • Mana karvon, bu yerda kiming bor? — deb so‘radim. U:
  • «Mol-mulk va bola-chaqa hayoti dunyoning ziynatidir»,18 — dedi. Bu gapidan karvonda farzandlari borligini bildim.
  • Ular nima qiladilar?, — deb so‘ragan edim:
  • «Belgilar qo‘yildi va yulduzlar bilan topurlar»,19 — degan oyatni o‘qidi. Bolalari karvonlarda yo‘l boshlovchi ekanliklarini bildim. U chaylalar tomon ishora qildi.
  • U yerda kiming bor? — dedim. U yana oyat o‘qidi:
  • «Alloh Ibrohimni o‘ziga do‘st tutdi»,20 «Muso bilan Allohning o‘zi, bevosita, gaplashdi»,21 «Ey Yahyo, kitobni mahkam ushla».22 Men:
  • Ey Ibrohim, ey Muso, ey Yahyo! Deb, ayolning farzandlarini chaqirdim. Oldimga oydek yigitlar kelib salom berdi. Shunda ayol o‘g‘illariga:
  • «Endi bir kishini mana shu pulingiz bilan shaharga jo‘natinglar, u eng sara, pokiza taomlarni tanlab, sizlarga undan rizq-nasiba olib kelsin»,23 — dedi. Ulardan biri borib, taom sotib olib keldi va ovqatni dasturxonga qo‘ydi. Ayol yana tilovat qildi: 
  • «Sizlar o‘tgan kunlarda qilgan amallaringiz sababli (ushbu noz-ne’matlarni) pok bilib yeb-ichinglar».24 Shunda men:
  • Bu ayol haqida gapirib bermagunlaringizcha ovqatlaringizni yemayman, — dedim. Ular:
  • Bu ayol bizning onamiz bo‘ladi. Qirq yildan beri pok Parvardigorning adashtirishidan, g‘azab qilishidan qo‘rqib, Allohning kalomi — Qur’oni karimning so‘zidan boshqa so‘zni gapirmaydi, — deyishdi. Shunda men ham javob tariqasida bir oyat o‘qidim:
  • «Bu Allohning fazl-karami, uni xohlagan bandasiga beradi. Alloh ulug‘ fazilat egasidir».

«Odoblar durdonasi» kitobidan.

 

1. Yosin, 58

9. Qof, 18

17. Baqara, 269

2. A’rof, 186

10. Yusuf, 92

18. Kahf, 46

3. Isro, 1

11. Baqara, 197

19. Nahl, 16

4. Maryam, 10

12. Nur, 30

20. Niso, 125

5. Shuaro, 79

13. Sho‘ro, 30

21. Niso, 164

6. Baqara, 187

14. Anbiyo, 79

22. Maryam, 12

7. Baqara, 158

15. Zuxruf, 14

23. Kahf, 19

8. Baqara, 184

16. Muzammil, 20

24. Al-Haqqa, 24

Ibratli hikoyalar
Boshqa maqolalar

Abu Bakr roziyallohu anhuning Rasululloh ﷺga muhabbatlari

20.04.2026   11167   4 min.
Abu Bakr roziyallohu anhuning Rasululloh ﷺga muhabbatlari

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Alloma Sayyid Mahmud Olusiy rahmatullohi alayh shoh asarlari «Ruhul-ma’oniy»da bunday yozadilar: «Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu Savr g‘origa kirishdan oldin Nabiy alayhissalomga «Sizni haq bilan jo‘natgan Zotga qasam, siz birinchi bo‘lib g‘orga kirmang. Men kiray, agar u yerda biron narsa bor bo‘lsa, ziyoni menga bo‘lsin», dedilar. So‘ng g‘orga kirib, uning ichini aylanib, hamma tomonini qo‘llari bilan paypaslab, tekshirib chiqdilar. Bir teshik topib, u joyga izorlaridan bir parcha yirtib, berkitdilar. Yana ikkita teshik chiqdi. Turli zararli hasharotlar bo‘lsa, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni chaqib, ozor bermasin deya, u ikkala teshikka ikki oyoqlarini qadab olib, so‘ng Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni ichkariga chaqirdilar. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ancha toliqqan edilar. Kirganlaridan so‘ng Abu Bakrning tizzalariga muborak boshlarini qo‘yib yotib, uyquga ketdilar. Hazrat Abu Bakr bekorga ehtiyot choralarini ko‘rmagan ekanlar. Oyoqlari bilan to‘sib turgan teshiklarning biridan ilon kelib, oyoqlarini chaqib oldi. Ammo Abu Bakr ilon teshikdan chiqib ketmasligi hamda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bezovta bo‘lmasliklari uchun oyoqlarini qimirlatmay turaverdilar. Biroq og‘riqning qattiqligidan ko‘zlariga yosh kelib, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning muborak yuzlariga tomgan edi, u zot alayhissalom uyg‘onib ketdilar.

Senga nima bo‘ldi, Abu Bakr? – so‘radilar u zot sollallohu alayhi va sallam.

Ota-onam Sizga fido bo‘lsin, yo Allohning Rasuli! Nimadir chaqib oldi, – dedilar Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ilon chaqqan joyni muolaja qildilar, og‘riq tezda barham topdi.

Bu – misli ko‘rilmagan muhabbat va ishq dostonidir. Abu Bakr roziyallohu anhuning nafaqat o‘zlari, balki butun oilalari Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning xizmatlarida shay edilar.

Shu hijrat safarini misol qilib olsak. Hazrat Abu Bakr Siddiqning o‘zlari u zotga hamroh, o‘g‘illari Abdurahmon ibn Abu Bakr roziyallohu anhu esa kunduzi Quraysh ahli orasida yurib, holatni o‘rganib, kechalari g‘orga kelib, otalarini xabardor qilib ketar edilar. Fuhayra degan qullari kunduzi qo‘ylarini boqib, g‘or oldidagi kelib-ketgan izlarni yo‘qotar, kechasi kelib, Nabiy alayhissalom bilan Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhuga sut sog‘ib berar edi. Asmo binti Abu Bakr roziyallohu anhumo yosh bo‘lsalar ham, bu safar xizmatidan bebahra qolmadilar, onalari uyda tayyorlagan ovqatni g‘ordagilarga yetkazib turdilar. Xullas, oilaning har bir a’zosi Nabiy alayhissalom xizmatlarida tayyor turdilar, hatto bu xizmatlari asnosida mashaqqat va tazyiqlarga ham uchradilar.

Bir kuni Abu Jahl ko‘chada Asmo roziyallohu anhoni ko‘rib qolib, tazyiqqa oladi, Asmoga qarab: "Hoy Abu Bakrning qizi, otang qani?" deb baqiradi. Asmo "Allohga qasam, otam qayerdaligini bilmayman", deb javob beradi. Abu Jahl jahl ustida Asmoga tarsaki tortib yuboradi, zarbning kuchidan qizning qulog‘idagi sirg‘asi uchib ketadi, ammo shunda ham u zotni bor vujudi bilan himoya qiladi.

Nabiy sollallohu alayhi vasallam bilan Abu Bakr roziyallohu anhu g‘ordan chiqib, Madina tomon yo‘lga otlanishdi. Yo‘lda Abu Bakr goh oldinga o‘tib, goh orqada qolib yurdilar. Rasululloh alayhissalom nega bunday qilayotganlarini so‘raganlarida "Goho oldinga o‘tib ketishim – yo‘lni tekshirib, biror xavf yo‘qligini bilib kelish uchun. Gohida orqada kolishim – ortimizdan kimdir ergashib kelayotgan bo‘lsa, birinchi bo‘lib men yo‘liqay deganim uchun", dedilar.
 

Shayx Zulfiqor Ahmad Naqshbandiyning
"Ishqi Rasul" kitobidan Nodirjon Odinayev tarjimasi