Sayt test holatida ishlamoqda!
15 Avgust, 2026   |   2 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:04
Quyosh
05:32
Peshin
12:28
Asr
17:20
Shom
19:27
Xufton
20:52
Bismillah
15 Avgust, 2026, 2 Rabi`ul avval, 1448

PAYG‘AMBARIMIZ MUHAMMAD (S.A.V)NING SIYRATLARI

19.07.2020   26402   4 min.
PAYG‘AMBARIMIZ MUHAMMAD (S.A.V)NING SIYRATLARI

Alloh insonlarni hidoyat yo‘liga chaqirish uchun bir-qancha payg‘ambarlar yuborgan. Barcha payg‘ambarlarning vazifalari insonlarni zulmatdan yorug‘rikka, johillikdan hidoyatga chaqirishdir.
Mana shu ta’limning eng oxirgisi Islom dini bo‘lib, uning mukammal dasturi esa Qur’oni kariym va Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v)dirlar. Chunki bu haqida muborak hadislarda shunday marhamat qiladilar:

قال رسول الله (ص و): ولا نبي بعدي

Ya’ni: "Mendan keyin payg‘ambar yo‘q" deb, marhamat qildilar. Payg‘ambarimiz (s.a.v)ning tavallud topgan sanalari milodiy 571-yil, qamariy hisobi bo‘yicha Rabi’-ul avval oyining 12-kuni, dushanbada tavallud topganlar. Bu zotning dunyoga kelishlarida bir qancha mo‘jizalar ro‘y bergan: U zot tug‘ilganlarida bir nur paydo bo‘lib, uning nuri Shom diyorini yoritgan, Fors diyorida ma’jusiy(otashparast)lar sig‘inadigan, ming yillar davomida yonib turgan olov o‘chib qolgan, Mushriklar sig‘inadigan but va sanamlar qulab tushgan, Eron Hukmdori Xusravning hashamatli saroyi qulab vayrona holga yetgan. Sava shahridagi insondar sig‘inib kelgan ko‘l ham shu kechada qurib qolgan va yana shunga o‘xshash ko‘p voqealar yuz bergan.

Alloh o‘zining dinini insoniyatga yetkazish uchun insonlar orasidan payg‘ambarlar tanlab olgan. Hadislarda payg‘ambarlarning umumiy soni 124.000 bo‘lib, ularning silsilasi Odam (a.s.)dan boshlanib, oxiri Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v)bilan nihoyalangan. Payg‘ambarimiz (s.a.v) arablar orasida obro‘li sanalgan Bani Hoshim qabilasida dunyoga kelganlar, nasablari Ibrohim (a.s.)ga borib yetadi. Bu haqda Payg‘ambarimiz (s.a.v.) hadislarda shunday marhamat qiladilar:

قال رسول الله صلي الله عليه و سلم : ان الله اصطفى من ولد ابراهيم اسماعيل و اصطفى من ولد اسماعيل بني كنانتة و اصطفى من بني كنانة قريشا واصطفى من قريش بني خاشم واصطفاني من بني خاشم
Ya’ni: "Alloh payg‘ambarlik uchun Ibrohimning bolalaridan Ismoilni, Ismoilning avlodlaridan Bani Kinonani, Bani Kinonadan Qurayshni va Qurayshdan Bani Hoshimni, Bani Hoshimdan esa meni tanlab oldi" deb marhamat qilganlar.


Alloh Hazrat Muhammad (s.a.v.)ni ana shunday ulug‘ kishilar pushtida saqlab kelib, Otalari Abdulloh va Onalari Ominadan tug‘ilishlarini iroda qildi. Payg‘ambarimiz tug‘ilganlarida otalari vafot etgan edilar. Payg‘ambarimiz (s.a.v.)ni birinchi bo‘lib, onalari 7 kun emizadilar. So‘ng Payg‘ambarimizning amakilari Abu Lahabning ozod qilgan cho‘risi Suvayba bir necha kun emizadi. Keyin Bani Sa’dlik Halima roziyallohu anho ikki yil emizish baxtiga muyassar bo‘ladilar. Payg‘ambarimiz 4 yoshga yetganlarida "Shaqqi sadr" voqeasi ro‘y beradi. Ya’ni Alloh farishtalari orqali Payg‘ambarimizning qalb-yuraklaridan shayton nasibasi bo‘lgan "nafsi ammora" (yomonlikka undovchi nafs)ni olib tashlaydi. Shu sababdan ham shayton Rasululloh (s.a.v.)ni aslo vasvasa qila olmagan. Payg‘ambarimiz (s.a.v) 6 yoshgacha onalarining bag‘rlarida o‘sdilar. 6 yoshga yetganlarida Onalaridan ham ajraladilar va bobolari Abdulmuttalibning qaramog‘ida qoladilar. Rasululloh (s.a.v.)ning yetimlikda yetishlarida katta hikmat bor. O‘zlari yetimlik va g‘ariblikni boshdan kechirganliklari uchun ham yetimlarga nisbatan mehribon bo‘lib voyaga yetganlar. 2 yildan so‘ng bobolari ham vafot etadilar. U kishi vafot etishlaridan oldin nabiralarini farzandlari orasidan u kishiga eng mehribon bo‘lgan Abu Tolibga topshiradilar. Haqiqatdan ham Abu Tolib Payg‘ambarimiz (s.a.v)ni o‘zlarining farzandlaridan ham ko‘proq yaxshi ko‘rar edilar va qayerga borsalar ham olib yurar edilar. Payg‘ambarimiz (s.a.v) yoshliklarida qo‘y boqqanlar. Ya’ni cho‘ponlik qilganlar. O‘spirinlik yoshlaridan to 40 yoshlarigacha tijorat bilan shug‘ullanganlar. 40 yoshga yetganlarida Ollohu ta’olo Payg‘ambarlik vazifasini yukladi va bizu sizga dasturul amal bo‘lan Qur’on va Hadis ta’limoti bilan hayot guzaronlik qildilar. Milodiy 632-yilda vafot etdilar. Achchiq bo‘lsada, haqiqatki hozirgi kunda yoshlarimiz qanchadan qancha mashhurlar haqida nima yeyish-u nima ichishini qachon uxlab turishi haqida ma’lumotga egalar lekin ming afsuski ikki olam sarvari bo‘lgan shafoatgo‘yimiz bo‘lgan Payg‘ambarimiz (s.a.v.) haqida hech qanday ma’lumotga ega emaslar. Biz Payg‘ambarimiz (s.a.v.)ni ota-onamizdan ko‘proq sevmas ekanmiz, ota-onamizni yaqindan bilgandek bilmas ekanmiz, Jannatga kirishligimiz ham shafo’atlariga noil bo‘lishimiz dargumondir. Payg‘ambarimizning tavallud oylari munosabati bilan mavludlar, salovotlar o‘qiymiz. Alloh (s.v.t) salovotu duolarimizni qabul aylab, Payg‘ambarimiz (s.a.v.)ning shafoatlariga noil aylasin.


Ro‘ziyev Abdug‘ani

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi

13.08.2026   23708   3 min.
Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi

Samarqandning yuragi boʻlgan Registon maydoni hududidagi Shayboniyxon va uning sulolasi dafn etilgan maskan ziyoratgohga aylantiriladi.

Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarovning soʻzlariga koʻra,1960–1962-yillarda hozirgi Islom Karimov koʻchasini kengaytirish, obodonlashtirish ishlari jarayonida mazkur daxma shu hududda boʻlgan Shayboniyxon madrasasi hovlisidan Registon maydoniga – Tillakori va Sherdor madrasalari yoniga koʻchirilgan.

“Maʼlumki, mazkur hudud Amir Temur bobomiz davrida Samarqand shahrining eng muhim markazlaridan biri boʻlgan, bu hududda koʻplab madrasa va masjidlar bunyod etilgan. Jumladan, Amir Temur masjidi va uning roʻparasida Bibixonim madrasasi qad rostlagan. Keyinchalik Mirzo Ulugʻbek bobomiz tomonidan ulkan madrasa qurilgan. Balki Shayboniyxon ham ana shu ulugʻvor madrasa va masjidlarga havas qilib, ularning yonida madrasa qurgandir. Chunki, tarixiy manbalardan bilamizki, Muhammad Shayboniyxon ham ulugʻ hukmdor boʻlish bilan birga ilm-maʼrifat homiysi, ilmli inson va ijodkor sifatida Samarqandda ulkan bunyodkorlik ishlarini amalga oshirgan, koʻplab masjid va madrasalar qurdirgan. Amir Temurdan keyin qudratli davlat tashkil etib, uning chegaralarini kengaytirgan, obod qilgan”, deydi Registon majmuasi rahbari.

Tarixiy manbalarda Shayboniyxon 1510-yilda Eron shohi Ismoil Safaviy bilan boʻlgan jangda halok boʻlgach, uning boshsiz tanasi Samarqandga keltirilib, Baland Sufaga dafn qilingani yozilgan.

Baland Sufa oʻz vaqtida Shayboniyxon madrasasida boʻlgan va keyinchalik (1960–1962-yillarda) oʻz holicha Registon hududiga koʻchirilgan daxmadir.

Xonqul Samarovning qoʻshimcha qilishicha, shu paytgacha Muhammad Shayboniyxon shaxsiga munosabat ortidan bu joyga ham yetarli darajada eʼtibor qaratilmagan.

Shuningdek, u oltmish yildan ortiq vaqtdan buyon ushbu hududda turgan bu ziyoratgoh haqida oddiy odamlar, hatto koʻpchilik tarixchilarda ham ma'lumot yo'qligini, bunga sabab esa hududda hech qanday koʻrgazmali vosita yoki yozuv mavjud emasligini taʼkidlaydi.

“Yillar davomida xalqimiz ongiga Bobur ijobiy, Shayboniyxon salbiy shaxs sifatida singdirildi. Aslida esa davlatchilik tariximiz, qolaversa, adabiyotimiz rivojida bu ikki buyuk bobomizning ham oʻz munosib oʻrni, hissasi bor. Zahiriddin Muhammad Boburning oʻzi ham “Boburnoma”da bu zotning nomi haqida toʻxtalib, “Shayboq”, yaʼni “kuch-qudratli” degan taʼrif bergan. Shayboniyxon va shayboniylar tomonidan Samarqandda, umuman, ushbu mintaqada katta bunyodkorlik ishlari amalga oshirilgani haqida tarixiy manbalarda koʻplab maʼlumotlar uchraydi. Masalan, Shayboniyxon bir necha bosqichli oʻqitish tizimi joriy etib, barcha ilmlardan xabardor boʻlish uchun bola 26-yil taʼlim olishi kerak, deb hisoblagan. Ikki yillik maktab taʼlimidan soʻng har biri 8-yildan iborat uch bosqichli madrasa taʼlimini olish zarur boʻlgan”, deya maʼlumot beradi Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarov.

Maʼlumot uchun, Shayboniyxon kuchli sarkarda, hukmdor boʻlish bilan birga ijodkor sifatida nafis gʻazal va ruboiylar, dostonlar yozgan. Jumladan, “Bahr-ul xudo” nomli dostoni va oʻgʻli valiahd Temur sultonga atalgan pand-nasihatlardan iborat kitobi mavjudligi qayd etiladi.

Tarixiy manbalarda keltirilishicha, u bobosi Abulxayrxon vafotidan keyin parokanda boʻlib ketgan qabilalarni birlashtirib, koʻchmanchi oʻzbeklar davlatini qayta tiklagan. Movarounnahr, Xorazm va Xurosonni egallab, qudratli davlat barpo qilgan. Muhammad Shayboniyxon butun mintaqani yagona bir markaz – Samarqand qoʻl ostida birlashtirgan.

O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari