Alloh insonlarni hidoyat yo‘liga chaqirish uchun bir-qancha payg‘ambarlar yuborgan. Barcha payg‘ambarlarning vazifalari insonlarni zulmatdan yorug‘rikka, johillikdan hidoyatga chaqirishdir.
Mana shu ta’limning eng oxirgisi Islom dini bo‘lib, uning mukammal dasturi esa Qur’oni kariym va Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v)dirlar. Chunki bu haqida muborak hadislarda shunday marhamat qiladilar:
قال رسول الله (ص و): ولا نبي بعدي
Ya’ni: "Mendan keyin payg‘ambar yo‘q" deb, marhamat qildilar. Payg‘ambarimiz (s.a.v)ning tavallud topgan sanalari milodiy 571-yil, qamariy hisobi bo‘yicha Rabi’-ul avval oyining 12-kuni, dushanbada tavallud topganlar. Bu zotning dunyoga kelishlarida bir qancha mo‘jizalar ro‘y bergan: U zot tug‘ilganlarida bir nur paydo bo‘lib, uning nuri Shom diyorini yoritgan, Fors diyorida ma’jusiy(otashparast)lar sig‘inadigan, ming yillar davomida yonib turgan olov o‘chib qolgan, Mushriklar sig‘inadigan but va sanamlar qulab tushgan, Eron Hukmdori Xusravning hashamatli saroyi qulab vayrona holga yetgan. Sava shahridagi insondar sig‘inib kelgan ko‘l ham shu kechada qurib qolgan va yana shunga o‘xshash ko‘p voqealar yuz bergan.
Alloh o‘zining dinini insoniyatga yetkazish uchun insonlar orasidan payg‘ambarlar tanlab olgan. Hadislarda payg‘ambarlarning umumiy soni 124.000 bo‘lib, ularning silsilasi Odam (a.s.)dan boshlanib, oxiri Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v)bilan nihoyalangan. Payg‘ambarimiz (s.a.v) arablar orasida obro‘li sanalgan Bani Hoshim qabilasida dunyoga kelganlar, nasablari Ibrohim (a.s.)ga borib yetadi. Bu haqda Payg‘ambarimiz (s.a.v.) hadislarda shunday marhamat qiladilar:
قال رسول الله صلي الله عليه و سلم : ان الله اصطفى من ولد ابراهيم اسماعيل و اصطفى من ولد اسماعيل بني كنانتة و اصطفى من بني كنانة قريشا واصطفى من قريش بني خاشم واصطفاني من بني خاشم
Ya’ni: "Alloh payg‘ambarlik uchun Ibrohimning bolalaridan Ismoilni, Ismoilning avlodlaridan Bani Kinonani, Bani Kinonadan Qurayshni va Qurayshdan Bani Hoshimni, Bani Hoshimdan esa meni tanlab oldi" deb marhamat qilganlar.
Alloh Hazrat Muhammad (s.a.v.)ni ana shunday ulug‘ kishilar pushtida saqlab kelib, Otalari Abdulloh va Onalari Ominadan tug‘ilishlarini iroda qildi. Payg‘ambarimiz tug‘ilganlarida otalari vafot etgan edilar. Payg‘ambarimiz (s.a.v.)ni birinchi bo‘lib, onalari 7 kun emizadilar. So‘ng Payg‘ambarimizning amakilari Abu Lahabning ozod qilgan cho‘risi Suvayba bir necha kun emizadi. Keyin Bani Sa’dlik Halima roziyallohu anho ikki yil emizish baxtiga muyassar bo‘ladilar. Payg‘ambarimiz 4 yoshga yetganlarida "Shaqqi sadr" voqeasi ro‘y beradi. Ya’ni Alloh farishtalari orqali Payg‘ambarimizning qalb-yuraklaridan shayton nasibasi bo‘lgan "nafsi ammora" (yomonlikka undovchi nafs)ni olib tashlaydi. Shu sababdan ham shayton Rasululloh (s.a.v.)ni aslo vasvasa qila olmagan. Payg‘ambarimiz (s.a.v) 6 yoshgacha onalarining bag‘rlarida o‘sdilar. 6 yoshga yetganlarida Onalaridan ham ajraladilar va bobolari Abdulmuttalibning qaramog‘ida qoladilar. Rasululloh (s.a.v.)ning yetimlikda yetishlarida katta hikmat bor. O‘zlari yetimlik va g‘ariblikni boshdan kechirganliklari uchun ham yetimlarga nisbatan mehribon bo‘lib voyaga yetganlar. 2 yildan so‘ng bobolari ham vafot etadilar. U kishi vafot etishlaridan oldin nabiralarini farzandlari orasidan u kishiga eng mehribon bo‘lgan Abu Tolibga topshiradilar. Haqiqatdan ham Abu Tolib Payg‘ambarimiz (s.a.v)ni o‘zlarining farzandlaridan ham ko‘proq yaxshi ko‘rar edilar va qayerga borsalar ham olib yurar edilar. Payg‘ambarimiz (s.a.v) yoshliklarida qo‘y boqqanlar. Ya’ni cho‘ponlik qilganlar. O‘spirinlik yoshlaridan to 40 yoshlarigacha tijorat bilan shug‘ullanganlar. 40 yoshga yetganlarida Ollohu ta’olo Payg‘ambarlik vazifasini yukladi va bizu sizga dasturul amal bo‘lan Qur’on va Hadis ta’limoti bilan hayot guzaronlik qildilar. Milodiy 632-yilda vafot etdilar. Achchiq bo‘lsada, haqiqatki hozirgi kunda yoshlarimiz qanchadan qancha mashhurlar haqida nima yeyish-u nima ichishini qachon uxlab turishi haqida ma’lumotga egalar lekin ming afsuski ikki olam sarvari bo‘lgan shafoatgo‘yimiz bo‘lgan Payg‘ambarimiz (s.a.v.) haqida hech qanday ma’lumotga ega emaslar. Biz Payg‘ambarimiz (s.a.v.)ni ota-onamizdan ko‘proq sevmas ekanmiz, ota-onamizni yaqindan bilgandek bilmas ekanmiz, Jannatga kirishligimiz ham shafo’atlariga noil bo‘lishimiz dargumondir. Payg‘ambarimizning tavallud oylari munosabati bilan mavludlar, salovotlar o‘qiymiz. Alloh (s.v.t) salovotu duolarimizni qabul aylab, Payg‘ambarimiz (s.a.v.)ning shafoatlariga noil aylasin.
Ro‘ziyev Abdug‘ani
Shri-Lankaning “Solombo Times” nashrida “O‘zbekistonda Yangi uyg‘onish davri: kelajak texnologiyalari yordamida buyuk o‘tmishni qayta tiklash” sarlavhali tahliliy maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Shri-Lankalik taniqli jurnalist Fazan Navaz tomonidan yozilgan ushbu materialda so‘nggi o‘n yilda O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Yangi O‘zbekistonni bunyod etish, “Uchinchi Renessans” g‘oyasini amalga oshirishga qaratilgan islohotlar va ularning samarali natijalari xususida so‘z yuritilgan.
Muallifning yozishicha, Markaziy Osiyo markazida sokin, ammo ulkan ahamiyatga ega inqilob yuz bermoqda. Bu kurash qurol-yarog‘ bilan emas, balki qo‘lyozmalar, muzeylar va mikrochiplar yordamida amalga oshirilmoqda.
Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida O‘zbekiston Samarqand va Buxoro kabi shaharlar jahon ilm-fani, she’riyati va falsafasining yetakchi markazlari bo‘lgan O‘rta asrlardagi “Oltin asr” shon-shuhratini qayta tiklashga intilmoqda.
Bu jarayonning o‘ziga xos jihati shundaki, O‘zbekiston ming yildan ziyod tarixga ega madaniy merosni asrash, qayta tiklash va keng ommaga yetkazish uchun sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan faol foydalanmoqda.
Nashrda O‘zbekistonning boy madaniy va tarixiy merosi hamda uni saqlash bo‘yicha islohotlarga to‘xtalib o‘tilgan. Qayd etilganidek, bu zamin insoniyat tarixidagi eng buyuk allomalarga beshik bo‘lgan. Astronom va davlat arbobi Mirzo Ulug‘bek Samarqandda yulduzlarni hayratlanarli darajada aniq kuzatish imkonini bergan rasadxona barpo etgan. Xorazmdagi Ma’mun akademiyasi olimlari esa Yevropada Renessans boshlanishidan ancha avval matematika va tibbiyot sohalarida yuksak yutuqlarga erishgan edi.
O‘zbekiston yetakchisi bu tarixiy merosni tez-tez tilga olib, Mirzo Ulug‘bekni nafaqat buyuk olim, balki ilm-fanni eng yuksak qadriyat deb bilgan davlat arbobi sifatida ta’riflaydi. Davlat rahbari bugungi yangilanish jarayonini “Uchinchi Renessans” deb atab, uni O‘zbekistonning ilmu ma’rifat va madaniyat markazi sifatidagi mavqeini qayta tiklashga qaratilgan umummilliy loyiha sifatida baholaydi. Tarixchilar ta’biri bilan aytganda – bu atama mintaqada avval mavjud bo‘lgan ikki buyuk yuksalish davridan keyingi navbatdagi uyg‘onish bosqichini anglatadi.
Muallifning fikricha, O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini amalga oshirish shunchaki gap emas, balki davlat siyosatiga aylangan.
“Bu ulkan maqsadning eng yorqin ramzi joriy yil Toshkentda qad rostlagan Islom sivilizatsiyasi markazidir. 2026 yil mart oyida 40 mamlakatdan tashrif buyurgan 1500 dan ortiq mutaxassis ishtirokida qurib bitkazilgan mazkur markaz o‘z bag‘rida islom olamining eng noyob yodgorliklaridan biri – VII asrga mansub Usmon Mus'hafini saqlaydi. Shuningdek, bu yerda ilmiy laboratoriyalar, restavratsiya ustaxonalari va arxivlar faoliyat yuritadi. Markaz allaqachon dunyodagi eng chiroyli yangi muzeylardan biri sifatida e’tirof etilgan”, – deya qayd etgan jurnalist.
Materialda ta’kidlanishicha, O‘zbekiston yondashuvining boshqalardan ajratib turadigan muhim jihati – bu sun’iy intellektdan iqtisodiy taraqqiyot vositasi sifatidagina emas, balki madaniy merosni muhofaza qilish vositasi sifatida ham foydalayotganidadir.
Sun’iy intellekt turizm sohasini ham tubdan o‘zgartirmoqda. Bu tashabbus 2026 yilda mamlakatga 12 million sayyohni jalb qilish rejasining bir qismi hisoblanadi.
Fazan Navaz o‘z maqolasini “Uchinchi Renessans” o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarga to‘liq erishadimi-yo‘qmi, buni vaqt ko‘rsatadi. Biroq bugunning o‘zidayoq O‘zbekiston qanday yo‘ldan odimlab borayotgani aniq ko‘rinib turibdi”, – degan so‘zlar bilan yakunlagan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati