TA’ZIYA BILDIRAMIZ
O‘zbekiston musulmonlari idorasi jamoasi diniy sohada ko‘p yillar samarali xizmat qilgan Buxoro viloyatining sobiq bosh imom-xatibi Mansur domla Nurullayevning vafoti munosabati bilan chuqur ta’ziya izhor etadi.
Rahmatli Mansur domla Nurullayev Mir Arab madrasasi va Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida ta’lim olgan, mehnat faoliyati davomida Buxoro viloyati Kogon tumani bosh imom-xatibi, “Bahouddin Naqshband” jome masjidi imom-xatibi va Buxoro viloyati bosh imom-xatibi vazifalarida fidokorona xizmat qilgan.
So‘nggi yillarda o‘zining ilmiy salohiyatini oshirish yo‘lida Tatariston Respublikasidagi Bulg‘or Islom akademiyasini tamomlagan edi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi jamoasi ushbu musibatga chin qalbdan sherik ekanini izhor etadi. Barchamizni Alloh taolo yaratgan. Taqdirlarimizni ihota qiluvchi yagona Zot ham faqatgina Robbimizning O‘zidir. Qur’oni karimda: “…Albatta, biz Allohning ixtiyoridamiz va albatta, biz Uning huzuriga qaytuvchilarmiz…” (Baqara, 156) deyilgan.
Alloh taolo oxirat safariga kuzatilayotgan bu din xizmatchisini mag‘firatiga olsin, yaqinlariga sabru jamil berib, qazoi qadarini imon ila, rozilik ila qarshi olganlar qatorida ajru mukofotlar ato etsin.
Hadisi qudsiylardan birida aytiladi: “Ey Odam farzandi! …Albatta, Men sizlarning suratingizga ham, chiroyingizga ham qaramayman. Balki qalbingizga qarayman va sizlardagi yaxshi xislatlardan rozi bo‘laman”. Rahmatli Mansur domla Nurullayev ham ana shunday yaxshi xislatlar egasi edi.
Haq taolo marhum olimning ahli oilasi, farzandu arjumandlari va yaqinlariga chiroyli sabr berib, bu musibatlarini yaxshiliklar ila to‘ldirsin. Biz Buyuk Parvardigordan duo qilib so‘raymizki, marhum olimni o‘zining cheksiz rahmatiga olsin, jannat bog‘lariga doxil etsin.
Innaa lillaahi va innaa ilayhi roji’uun.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Bemorlarga dori yozib berishi orqali dorixonalardan bonus olish
Savol: Hozirgi kunlarda shifokorlar bemorlarga dori yozib beradilar va dorixonalar ana shu dorini yozgan shifokorlarga bonus sifatida ma’lum miqdorda pul beradi. Shu pul ular uchun halol hisoblanadimi?
Shuningdek, sohadagi ayrim shifokorlar tibbiy tekshiruv o‘tkazadigan jihoz (apparat) o‘rnatishgan va keladigan har bir bemor uchun yuborgan shifokorlarga mablag‘ berishadi. Buning hukmi qanday?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Agar shifokor bemorning manfaati va yaxshiligini ko‘zlagan holda, to‘liq xolis va omonatdorlik bilan bemor uchun eng foydali hamda mos keladigan dorini tavsiya qilsa, qolaversa, quyidagi shartlarga rioya etsa, u holda shifokor uchun dorixonadan bonus olishi joiz bo‘ladi:
1. Shifokor shunchaki bonus olish ilinjida sifatsiz, keraksiz va qimmat dori-darmonlarni tavsiya qilmasligi kerak.
2. Bemorga nisbatan hech qanday aldov bo‘lmasligi lozim, ya’ni haqiqatan ham undagi kasallikning ushbu doriga ehtiyoji bo‘lsin. Shuningdek, shifokorning mazkur firma bilan hamkorligi oshkora qilib qo‘yilishi kerak.
3. Dori ishlab chiqaruvchi kompaniya yoki dorixonalar shifokorga beriladigan bonuslar xarajatini dori narxini qimmatlashtirish orqali bemorning zimmasiga yuklamasliklari kerak.
4. Bemor faqat shifokor o‘zi kelishib olgan o‘sha dorixona yoki firmaning dorisini sotib olishga majburlanmasligi lozim.
5. Dori ishlab chiqaruvchi kompaniyalar bonus, hadya va imtiyozlar to‘lovining xarajatini qoplash uchun dorilarning sifatini tushirib yubormasliklari kerak.
Savolning ikkinchi qismidagi tibbiy jihozlarga tekshiruv uchun yuborish orqali olinadigan bonuslarning hukmi ham yuqoridagi hukm bilan bir xil bo‘ladi. Ya’ni, bemorni muayyan bir shifokorda ko‘rikdan o‘tishga majburlamaslik, pul ilinjida kerak bo‘lmasa ham yubormaslik, tibbiy ko‘rik qiluvchi shifokor unga yuborgan shifokorga bermoqchi bo‘lgan mablag‘i bemorga ko‘rsatadigan xizmat haqiga qo‘shmasligi, xizmatining sifati va narxi boshqa shifokorlarniki bilan bir xil bo‘lishi shart.
Lekin ushbu shartlarga rioya qilmasdan ayrim shifokorlarning o‘z burch va vazifalarini bajarish evaziga firma va dorixonalardan bonus olishlari pora bo‘lib qoladi. Natijada mablag‘ni ularga berayotganlar ham gunohga sherik bo‘lib qoladi. Chunki Islomda porani berish ham, olish ham haromdir.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Pora beruvchi ham, pora oluvchi ham do‘zaxdadir”.
Shuningdek, Nabiyi karim sollallohu alayhi vasallam pora beruvchini, pora oluvchini va pora ishida vositachilik qiluvchini la’natlaganlar.
Demak, savolda aytib o‘tilgan holatda, agar yuqoridagi shartlarga rioya qilinmasa, bu ham ayni pora bo‘lar ekan. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi