Sayt test holatida ishlamoqda!
18 Oktabr, 2026   |   7 Jumadul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:19
Quyosh
06:38
Peshin
12:08
Asr
15:55
Shom
17:42
Xufton
18:57
Bismillah
18 Oktabr, 2026, 7 Jumadul avval, 1448

Ramazon solnomasi

15.05.2020   16593   7 min.
Ramazon solnomasi

Bandalariga ro‘za tutishni farz qilgan Alloh taologa hamdu sanolar, Ro‘za amallarini go‘zal tarzda ado qilishda yo‘lboshchi bo‘lgan Sayyidimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga salovot va salomlar bo‘lsin.

Albatta, Ramazon islomiy oylar ichida fazilatlarga boy va barakali oylardan hisoblanadi. Bu oyda hidoyat qo‘llanmasi bo‘lgan Qur’oni Karimning nozil bo‘lishi ham, bu oyning eng afzal oy ekaniga dalolat qiladi. Shuningdek, bu oyning fazilati va barkasi borasida  Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan juda ko‘plab hadisi-shariflar rivoyat qilingan.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:  إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ   رواه البخاري (3277) ، ومسلم (1079).

Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ramazon oyi kelishi bilan jannat eshiklari ochilib, do‘zax eshiklari yopiladi va shaytonlar kishanlanadi» - dedilar. Muttafaqun a’layh.

Haqiqatda, Ramazon oyining fazilatlari va barakotlari juda ham ko‘p. Bu borada juda ko‘p mavi’zalarda eshitib, ko‘plab maqolalar orqali xabardor bo‘lganmiz. Lekin, bugun e’tiborimizni boshqa tomonga qaratamiz. Ya’ni, bu oyning fazilatlari ko‘p bo‘lish  bilan birga, tarixda bu ulug‘  kunda juda ko‘plab muhim tarixiy voqealar bo‘lib o‘tgan. Quyida ularni birma- bir sanab o‘tamiz.

Ramazonning birinchi kuni:

1) 2-hijriy yil Dushanba. Musulmonlar birinchi marta ramazon ro‘zasini tutdilar.

2) Ibrohim alayhissalomga ilohiy sahifalar tusha boshlagan.

3) Hijriy 73-yil. Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhu vafot etdilar.

4) Hijriy 91- yil. Andalusni fath qilish boshlangan.

5)  Hijriy 472- yil. Abu Ali ibn Sino vafot etdi.

Ramazonning ikkinchi kuni:

1) Hijriy 65-yil. Abdumalik ibn Marvon Umaviy xalifa etib tayinlandi.

Ramazonning uchinchi kuni:

1) Hijriy 11- yil. Fotimai Zahro roziyallohu anho vafot etdilar.

2) Hijriy 37- yil. Tahkim voqeasi bo‘lib o‘tdi.

Ramazonning to‘rtinchi kuni:

1) Hijriy 1- yil. Hamza roziyallohu anhu birinchi sariyaga chiqdilar.

2) Hijriy 666 - yil. Antokiya Slavyanlardan qaytarib olindi.

Ramazonning oltinchi kuni:

1) Muso alayhissalomga Tavrot sahifalari tusha boshladi.

2) Hijriy 63- yil. Musulmonlar Sind shahrini fath qildilar.

Ramazonning yettinchi kuni:

1) Hijriy 361- yil. Al-Azhar universiteti ochildi.

Ramazonning sakkizinchi kuni:

1) Hijriy 273- yil. Ibn Moja rohimahulloh vafot etdilar.

2) Hijriy 455- yil. Alp Arslon Saljuqiylar voliysi etib tayinlandi.

Ramazonning o‘ninchi kuni:

1) Payg‘ambarlikning 10-yili, hijratdan 3 yil avval. Xadiyja roziyallohu anhu vafot etdilar.

2) Hijriy 485-yil. Nizomul mulk Abul Hasan Aliy ibn Ishoq o‘ldirildi.

Ramazonning o‘n birinchi kuni:

1) Hijriy 3-yil. Rosululloh sollallohu alayhi vasallam Zaynab binti Xuzayma roziyallohu anhoga uylandilar.

2) Hijriy 9-yil. Saqif qabilasi elchilari Rosululloh sollallohu alayhi vasallam huzurlarida bo‘ldi.

3) Hijriy 95- yil. Sai’d ibn Jubayr vafot etdilar.

4)  Hijriy 624- yil. Chingizxon vafot etgan.

5) Hijriy 922- yil. Sulton Salim Damashqni fath qildi.

Ramazonning o‘n ikkinchi kuni:

1) Hijriy 597- yil. Ibn Javziy rohimahulloh vafot etdilar.

Ramazonning o‘n uchinchi kuni:

1) Hijriy 15-yil. Umar roziyallohu anhu Shomni egalladilar  

2) Hijriy 40- yil. Abu Luboba roziyallohu anhu vafot etdilar.

Ramazonning o‘n to‘rtinchi kuni:

1) Hijriy 132-yil. Abbosiylar Umaviylar poytaxti Damashqqa hujum qilishdi.

2) Hijriy 612- yil. Ibn Atoulloh Sakandariy tavallud topdilar.

Ramazonning o‘n beshinchi kuni:

1) Hijriy 3-yil. Hasan ibn Aliy roziyallohu anhu dunyoga keldilar.

2) Hijriy 37-yil. Muhammad ibn Abu Bakr roziyallohu anhu Misrga voliy etib tayinlandilar.

3) Hijriy 383- yil. Abu Bakr Xorazmiy vafot etdilar.

4) Hijriy 543- yil. Fahriddin ar-Roziy dunyoga keldilar.

Ramazonning o‘n yettinchi kuni:

1) Hijriy 2-yil. Katta Badr g‘azoti bo‘lib o‘tdi.

2) Hijriy 2-yil. Ruqayya (roziyallohu anho) binti Rosululloh sollallohu alayhi vasallam vafot etdilar.

3) Hijriy 85-yil. Mo‘minlar onasi Oyisha roziyallohu anho vafot etdilar.

4) Hijriy 124- yil. Muhammad ibn Muslim az-Zuhriy vafot etdilar.

Ramazonning o‘n sakkizinchi kuni:

1) Hijriy 21- yil. Xolid ibn Valid vafot etdilar.

2) Hijriy 560- yil. Muhyiddin ibn Arabiy dunyoga keldi.

Ramazonning yigirmanchi kuni:

1) Hijriy 8-yil Makka fath qilindi.

2) Hijriy 652- yil. Sayfuddin Qutuz dunyoga keldilar.

Ramazonning yigirma birinchi kuni:

1) Hijriy 40- yil. Aliy ibn Abu Tolib roziyallohu anhu vafot etdilar.

2) Hijriy 95- yil. Hajjoj ibn Yusuf as-Saqofiy dunyoga keldi.

3) Hijriy 1353- yil. Fors yurti Eron davlati deb o‘zgartirildi.

Ramazonning yigirma uchinchi kuni:

1) Hijriy 9-yil Musulmonlar «Lot» nomli butni buzib tashlashdi.

2) Hijriy 26- yil. Yazid ibn Muoviya tug‘ildi.

Ramazonning yigirma to‘rtinchi kuni:

1) Hijriy 20- yil. Amr ibn Os masjidini qurish boshlandi.

Ramazonning yigirma beshinchi kuni:

1) Hijriy 8-yil. Xolid ibn Valid roziyallohu anhu «Uzzo» nomli ibodatxonani buzib tashladilar.

2) Hijriy 129-yil. Abu Muslim Xurosoniy Umaviylarga qarshi qo‘zg‘olon boshladi.

3) Hijriy 544- yil. Faxruddin ar-Roziy tavallud topdilar.

4) Hijriy 658- yil. «Ayni jolut» jangi bo‘lib o‘tdi.

Ramazonning yigirma oltinchi kuni:

1) Hijriy 762- yil. Badruddin Ayniy rohimahulloh dunyoga keldilar.

Ramazonning yigirma yettinchi kuni:

1) Hijriy 927- yil. Belgrad fath etildi.

Ramazonning yigirma sakkizinchi kuni:

1) Hijriy 2-yil. Zakot farz bo‘ldi.

Ramazonning yigirma to‘qqizinchi kuni:

1) Hijriy 1425- yil. Yosir Arafot vafot etdi.

Ramazonning o‘ttizinchi kuni:

1) Hijriy 256- yil. Imom Buxoriy vafot etdilar.

2) Hijriy 384- yil. Imom ibn Hazm dunyoga keldilar.

 

Muhammad Ali Muhyiddin.

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Telefonning ko‘rinmas zanjirlari

12.10.2026   32877   6 min.
Telefonning ko‘rinmas zanjirlari

UYALI TЕLЕFON:

QULAYLIK BILAN BIRGA KЕLADIGAN XAVFLAR.

KO‘RINMAS ZARARLARI.

HAYOTIMIZDAN NIMALARNI TORTIB OLMOQDA?

 

Xorijiy ommaviy axborot vositalari tarqatgan ma’lumotlarga ko‘ra,

zamonaviy olimlar hamda turli soha mutaxassislari

“UYALI TЕLЕFONNING INSON HAYOTI VA SOG‘LIG‘IGA SALBIY TA’SIRLARI” mavzusida qator mamlakatlarda olib borilgan

ilmiy tadqiqotlar, ko‘p yillik kuzatuvlar va amaliy tajribalar

asosida MUHIM ILMIY XULOSALARga keldilar:

 

  1. Texnologiya – yaxshi xizmatkor, ammo yomon xo‘jayin. Agar biz uni boshqarmasak, vaqt o‘tib u bizni boshqara boshlaydi.
  2. Uyali telefon kelajak avlodni yo‘q qilish bosqichida turibti. Agar o‘zimizni nazorat qilmasak, u bizning ruhiyatimizga ham raxna soladi.
  3. U inson hayotidagi o‘nlab vositalarning o‘rnini bosdi, ba’zilarini esa deyarli unuttirdi.
  4. Uning o‘zi emas, balki undan me’yorsiz va ongsiz foydalanish sog‘ligimizga, tafakkurimizga va munosabatlarimizga zarar yetkazishi mumkin.
  5. Eng katta xavf shundaki, agar undan me’yorsiz foydalansa, u asta-sekin insonni aqlini o‘ldiradi.

 


(I)  UYALI TЕLЕFON KO‘P HOLLARDA O‘RNINI QISMAN BOSGAN YOKI

ULARGA BO‘LGAN EHTIYOJNI KAMAYTIRGAN AYRIM NARSALAR:

 

  1. Soat.
  2. Budilnik.
  3. Radio.
  4. Statsionar telefon.
  5. Kalkulyator.
  6. Televizor.
  7. Fonar.
  8. Oyna.
  9. Gazeta.
  10. Jurnal.
  11. Kitob.
  12. Kompas.
  13. Xaritalar.
  14. Cho‘ntak hamyoni.
  15. Stol taqvimi.
  16. Kundalik.
  17. Diktofon.
  18. Fotoapparat.
  19. Videokamera.
  20. Musiqa pleyerlari.
  21. Video o‘yin qurilmalari.
  22. Kompyuter.
  23. Plastik kartalar.
     

 

(II)    UYALI TЕLЕFONDAN MЕ’YORSIZ FOYDALANISH OQIBATIDA

ZARAR KO‘RAYOTGAN QADRIYATLAR:

 

  1. Ko‘plab nikohlarni o‘ldirdi.
  2. Ko‘plab oilalarni o‘ldirdi.
  3. Yoshlarimizning tarbiyasini o‘ldirdi.
  4. Asta-sekin ko‘zlarimiz nurini ham o‘ldirmoqda.
  5. Jonli suhbat madaniyatini o‘ldirmoqda.
  6. Qo‘ni-qo‘shnichilik va mehmonga borish odatini o‘ldirmoqda.
  7. Sabr-toqatni o‘ldirmoqda.
  8. Kitob mutolaasiga bo‘lgan qiziqishni o‘ldirmoqda.
  9. Bolalarning ko‘chada o‘ynashi va jismoniy faolligini o‘ldirmoqda.
  10. Ota-ona bilan farzand o‘rtasidagi samimiy muloqotni o‘ldirmoqda.
  11. Diqqatni jamlash qobiliyatini o‘ldirmoqda.
  12. Vaqtning barakasini o‘ldirmoqda.
  13. Xotirani mashq qilish ehtiyojini o‘ldirmoqda.
  14. Mustaqil fikrlashga ajratiladigan vaqtni o‘ldirmoqda.
  15. Tinchlik va sukunatdan zavqlanishni o‘ldirmoqda.
  16. Tabiat bilan yaqinlikni o‘ldirmoqda.
  17. Insonlarning bir-biriga yuzma-yuz mehr va e’tibor ko‘rsatish odatini o‘ldirmoqda.

     

  (III)   UYALI TЕLЕFON SABAB YO‘QOTILAYOTGAN

ENG MUHIM NЕ’MATLAR:

 

  1. Oilaviy mehr va iliq munosabatlar.
  2. Ayrim oilalarning mustahkamligi.
  3. Farzand tarbiyasiga yetarlicha e’tibor.
  4. Kitob mutolaasiga bo‘lgan qiziqish.
  5. Diqqatni bir nuqtaga jamlash qobiliyati.
  6. Xotirani mashq qilish odati.
  7. Sabr-toqat.
  8. Vaqtning barakasi.
  9. Ko‘z nuri, bo‘yin va umurtqa salomatligi.
  10. To‘g‘ri qaddi-qomat va sog‘lom umurtqa.
  11. Umurtqa pog‘onasi va bo‘yin umurtqa.
  12. Aqliy faollik.
  13. Ruhiy xotirjamlik va ichki sokinlik.
  14. Aqlni ishlatish odati.
  15. Mustaqil fikrlash qobiliyati.
  16. Chuqur mushohada qilish ko‘nikmasi.
  17. Uzoq vaqt davomida diqqat-e’tiborni jamlash qobiliyati.
  18. Vaqtni qadrlash tuyg‘usi.
  19. Sabr bilan izlanish odati.
  20. Yangi bilimni mustaqil izlab topish ko‘nikmasi.
  21. Xotirani mashq qilish ehtiyoji.
  22. Jonli suhbat va samimiy muloqot.
  23. Tinglash madaniyati.
  24. Kitob o‘qishga bo‘lgan mehr.
  25. Tafakkur chuqurligi.
  26. Ijodkorlik.
  27. Xayol surish va orzu qilish uchun vaqt.
  28. Tabiatdan zavqlanish hissi.
  29. Sukunatdan bahra olish odati.
  30. Insonlar o‘rtasidagi mehr-oqibat.
  31. Oila davrasidagi suhbatlar.
  32. Farzand tarbiyasiga ajratiladigan kerakli e’tibor.
  33. Farzandlar bilan birga o‘tkaziladigan sifatli vaqt imkoniyati.
  34. Vijdon bilan o‘z-o‘zini tahlil qilish odati.
  35. Jonli muloqot madaniyati.
  36. Pochta orqali xat yozish odati.
  37. Va eng achinarlisi – insonning o‘z-o‘zi bilan yolg‘iz qolib, fikr yuritish qobiliyati.

     

  (IV)  UYALI TЕLЕFONNING INSON SALOMATLIGIGA AYRIM ZARARLARI:

  1. Ko‘zning toliqishi va ko‘rish qobiliyatining pasayishi.
  2. Quruq ko‘z sindromini keltirib chiqarishi.
  3. Bo‘yin va yelka mushaklarida og‘riqlarni keltirib chiqarishi.
  4. Umurtqa pog‘onasiga ortiqcha bosim tushirishi.
  5. Bilak va barmoq bo‘g‘imlarida og‘riq paydo qilishi.
  6. Bosh og‘rig‘i va ko‘z charchog‘ini kuchaytirishi.
  7. Uyqu sifati va biologik ritmning buzilishi.
  8. Melatonin gormoni ishlab chiqarilishining kamayishi.
  9. Asabiylik va jizzakilikni oshirishi.
  10. Xavotir hissini kuchaytirishi.
  11. Diqqatni jamlash qobiliyatini susaytirishi.
  12. Ko‘rish qobiliyati, bo‘yin va umurtqa salomatligiga jiddiy xavf tug‘dirishi.
  13. Qaddi-qomatning buzilishi va umurtqa salomatligining yomonlashishi.
  14. Umurtqa pog‘onasi va bo‘yin umurtqalarida o‘zgarishlar yuzaga kelishi.
  15. Aqliy faoliyatning kamayishi.
  16. Fikrlash faolligining pasayishi.
  17. Ruhiy xotirjamlik va ichki sokinlikning kamayishi.
  18. Xotira faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi.
  19. Telefonga qaramlik (addiksiya)ni shakllantirishi.
  20. Jismoniy harakatning kamayishiga sabab bo‘lishi.
  21. Ortiqcha vazn va semirish xavfini oshirishi.
  22. Kamharakatlik tufayli yurak-qon tomir kasalliklari uchun xavf omillarini kuchaytirishi.
  23. Ruhiy charchoq va stressni kuchaytirishi.
  24. Mustaqil fikrlash qobiliyati kamayishi.
  25. Ijtimoiy yakkalanishga olib kelishi.
  26. Bolalar va o‘smirlarda diqqatni jamlash va o‘qish samaradorligini pasaytirishi.
  27. Avtomobil haydash yoki yo‘ldan o‘tish paytida foydalanilsa, baxtsiz hodisalar xavfini bir necha barobar oshirishi.
     

 

  • U L O S A : 

 

  • Telefon – aybdor emas.

 

  • U insoniyatning eng buyuk ixtirolaridan biri.

 

  • Ammo uning quliga emas, egasiga aylanish kerak.

 

  • Ilmiy nuqtayi nazardan, zararlarning ko‘pi telefonning o‘zi emas, balki undan uzoq vaqt va noto‘g‘ri foydalanish bilan bog‘liq.

 

  • Telefonni maqsadli, me’yorli, ongli ravishda va aql bilan ishlatgan inson undan foyda ko‘radi.

 

  • Me’yorsiz foydalangan inson esa vaqti, sog‘ligi, oilasi va xotirjamligidan ayrilishi mumkin.

 

Ibrohimjon domla Inomov.

Maqolalar