Sayt test holatida ishlamoqda!
14 Sentabr, 2026   |   3 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:42
Quyosh
06:02
Peshin
12:19
Asr
16:44
Shom
18:39
Xufton
19:54
Bismillah
14 Sentabr, 2026, 3 Rabi`us soni, 1448

Qur'onda zikr qilingan ranglar

20.09.2023   6489   8 min.
Qur'onda zikr qilingan ranglar

Sariq rang. Bu Qur'oni karimda birinchi zikr qilingan rang bo'lib, besh o'rinda uchraydi:

«(Muso) dedi: “U aytmoqdaki, u yarqiroq, sarg'ish rangli sigir bo'lib, ko'rganlarni quvontirur”»(Baqara surasi, 69-oyat).

Bu oyatda sariq rang ko'zni quvontiradigan deb xabar berilmoqda.

«Bordi-yu, shamolni yuborsak va uni (ekinni qurib) sarg'aygan holda ko'rsalar, ...»(Rum surasi, 51-oyat).

Bu erda sariq rang buzilish, emirilish ma'nolarini ifoda etmoqda.

«(U) bamisoli bir yomg'irki, uning (sababidan unib chiqqan) giyoh kofirlarni taajjubga solur. So'ngra u qurigach, uni sarg'aygan holda ko'rasiz. So'ngra u o'tin bo'lib qolur...»(Hadid surasi, 20-oyat).

Bu erda ham tutash, qurish-qovjirash ma'nolarida kelmoqda.

Oq rang. Bu rang Qur'oni karimda o'n ikki marta zikr qilingan.

«Shuningdek, tonggacha, ya'ni oq ipning qora ipdan (tongning tundan) ajraladigan vaqtigacha eb-ichaveringiz...»(Baqara surasi, 187-oyat).

Oyatdagi oq rang yorug'lik, tong otishini ifodalab kelgan.

«Yuzlari oqargan zotlar esa Allohning rahmatida (jannatida)dirlar. Ular u erda abadiy qoluvchilardir»(Oli Imron surasi, 107-oyat).

Oq rang jannat ahliga xos bo'lgan belgi-alomatdir.

«Keyin ulardan yuz o'girib: “Esizgina Yusuf!” dedi. G'am-g'ussadan uning ko'zlari oqarib (ojiz bo'lib) qoldi va u endi mahzundir»(Yusuf surasi, 84-oyat).

Bu o'rinda esa, oq rang dard-illat ma'nosida ifodalangan.

«Qo'lini (qo'ynidan) chiqargan edi, birdan u qarab turganlarga oppoq (nurli) ko'rindi»(A'rof surasi, 108-oyat).

Bu erda oqlik Muso alayhissalomning mo''jizalarini tasvirlab bermoqda.

«Alloh osmondan suv (yomg'ir, qor) yog'dirib, u bilan ranglari turli bo'lgan mevalarni chiqarganimizni ko'rmadingizmi?! Yana tog'larning oq, qizil, rang-barang yo'l(lisi) ham, tim qorasi ham bordir»(Fotir surasi, 27-oyat).

«Oppoq va (may to'la qadahlar) ichuvchilar uchun lazzatlidir»(Soffot surasi, 46-oyat).

Qora rang. U Qur'oni karimda sakkiz marta zikr qilingan:

«Shuningdek, tonggacha, ya'ni oq ipning qora ipdan (tongning tundan) ajraladigan vaqtigacha eb-ichaveringiz...»(Baqara surasi, 187-oyat).

«Ba'zi yuzlar oqaradigan va ba'zi yuzlar qorayadigan kunni (qiyomatni) eslang: yuzi qorayganlarga (hujjat isboti uchun shunday deyilur): “Iymon keltirgandan keyin yana kufrga qaytgan edingizmi? Kufringiz tufayli mana shu azoblarni totib ko'ring, endi!”»(Oli Imron surasi, 106-oyat).

«Qaysi birlariga qiz (ko'rgani haqida) xushxabar berilsa, g'azabi kelib, yuzlari qorayib ketadi»(Nahl surasi, 58-oyat).

«So'ngra uni qoramtir xazon qilib qo'ygan zotdir»(A'lo surasi, 5-oyat).

«Yana tog'larning oq, qizil, rang-barang yo'l(lisi) ham, tim qorasi ham bordir»(Fotir surasi, 27-oyat).

Yashil rang. Bu ham Qur'oni karimning sakkiz o'rnida keladi:

«Shoh (bir kuni) dedi: “Men tushimda ettita ozg'in sigir ettita semiz sigirni eyayotganini va ettita yashil boshoq bilan birga boshqa (ettita) qurigan boshoqlarni ko'rdim. Ey a'yonlar! Agar tush ta'birini aytuvchi bo'lsangiz, tushim to'g'risida fatvo (javob) beringiz!”»(Yusuf surasi, 43-oyat).

«Ustilarida yashil ipak va shoyi liboslar bo'lib, ular kumush bilakuzuklar bilan bezangan bo'lurlar va Parvardigorlari ularga pok sharob ichirur»(Inson surasi, 21-oyat).

«(Jannat ahli) yashil yostiqlar va go'zal gilamlar uzra yastangan hollarida (o'tirurlar)»(Ar-Rohman surasi, 76-oyat).

Ko'k rang. U Qur'oni karimda bir marta zikr qilingan:

«(U) sur chalinadigan kundir. U kunda Biz jinoyatchilarni ko'zlari (qo'rquvdan) ko'k (nursiz) bo'lib qolgan hollarida yig'urmiz»(Toho surasi, 102-oyat).

Qizil rang. Bir marta zikr qilingan:

«Alloh osmondan suv (yomg'ir, qor) yog'dirib, u bilan ranglari turli bo'lgan mevalarni chiqarganimizni ko'rmadingizmi?! Yana tog'larning oq, qizil, rang-barang yo'l(lisi) ham, tim qorasi ham bordir»(Fotir surasi, 27-oyat).

Pushti rang. Bir marta zikr qilingan:

«Bas, qachonki, (qiyomat qoyim bo'lgach) osmonlar yorilib (jahannam haroratidan) yog'ning durdasi kabi bo'lur (qizarib qolur)»(Ar-Rohman surasi, 37-oyat).

To'q yashil rang. Uning zikri Qur'oni karimda bir marta keladi:

«Ikkisi (sersuv va sersoyalikdan) to'q yashildirlar»(Ar-Rohman surasi, 64-oyat).

 

 

Olimjon OBIDJONOV,

Quvasoy shahar “Islom” jome

 masjidi imom noibi

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun

19.08.2026   49512   2 min.
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun

18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.

Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.

Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.

1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.

1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.

Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.

2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari